Кіріспе

Эпифан "Адамзаттықта" атты кітабының авторы ретінде танымал. Бұл – ерте социалистік принциптерді жариялаған, Клемент Александриялықтың "Строматий" еңбегінде цитата келтіріліп, талқыланған маңызды гностикалық әдеби туынды. Эпифанға Монадалық гнозистің негізін қалау да жатқызылады. Дегенмен, Г. Р. С. Мид Эпифанның аңыз болғанын, нақты тұлға болмаған мүмкін екенін айтады, сондай-ақ "Адамзаттықта" кітабының нағыз авторы Валентиан Маркус болуы ықтимал деп санайды. Клементтің сөзіне қарағанда, Эпифан 1-ші ғасырдың соңында немесе 2-ші ғасырдың басында Карпократтың (әкесі) және Кефалониялық Александрияның (анасы) ұлы ретінде Кефалонияда дүниеге келген. Эпифан 17 жасында қайтыс болды. Клемент былай деп жазды: "Кефалониялықтар Саме ғибадатханасында жаңа ай туған күні Эпифанға ең жолсыз және арсыз рәсімдермен құдайша табынып, оған қадір тұтқан". Мид ғибадатханада табыну идеясының қате түсінік болуы мүмкін екенін, Клемент ай құдайы Эпифанға жасалған құлшынысты сол аттас адаммен шатастырған болуы мүмкін деп пікір білдіреді. Эпифания Саме ғибадатханасындағы күн мен ай мерекесі болған. Жаңа айдың 17 күндік циклы Эпифанның 17 жылдық өмірі ретінде дұрыс түсініксіздікке ұшырауы мүмкін.

Екінші жағынан, Вандербильт университетінің профессоры Кэти Л. Гака ("Бұзғындық жасау: Эрос, этика және грек философиясы мен ерте христиандықтағы саяси реформа", Калифорния университеті, 2003 ж.) Эпифанды ерте христиандықтағы сексуалдық ләззатқа позитивті және азаттыққа ұмтылған көзқарас ұстанған тұлғалардың бірі ретінде қарастырады, және осы сияқты адамдар Клемент Александриялық, Татиан, Амвросий, Иероним және Августин сияқты жеңіске жеткен басшылық тарапынан үнсіздікке мәжбүр болған. Тағы бір аңыз, Эпифан Монадалық гнозиске жетекшілік еткен, грек тіліндегі "eiphanes" сөзінің дұрыс түсініксіздігінен туындаған болуы мүмкін, бұл сөз мәтінде жеке есім ретінде қате қолданылған, бірақ шын мәнінде грек тілінде "ерекше", "көрнекті" деген мағынаны білдіреді, мысалы, ерекше ұстаз.

Әділдік туралы

Эпифанға тән және "Адалдық туралы" еңбегінде сипатталған маңызды наным – ортақ тұрмыс немесе қауымдық өмір, соның ішінде ортақ мүлік және әйелдермен ортақ байланыс туралы идея. Мәтін былай басталады: "Құдайдың әділдігі – теңдікпен қатар бөлісудің бір түрі". Ортақ тұрмыс идеясы Платонның "Мемлекет" еңбегіндегі ойларынан туындаған болуы мүмкін. Климент мұны босқындыққа ұласатын жабайылық белгісі деп өте қатаң қабылдады, бірақ нағыз ізбасарлары көбінесе философиялық көзқараста болған және ерте христиандық дәстүрдегі Ағапэ – қауымдық тойлар мен мүлікке ғана мән берген болуы ықтимал. Роэль ван ден Брук бұл мәтінді гностикалық деп санамау керек дейді. Онда бірнеше жаратушы туралы немесе құлаған Демиург туралы тізілме де, сілтеме де жоқ, ал оның аргументі материалдық әлемнің жақсылығына негізделген.