Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирланд ұлтшылдығының мифтік символы және эмблемасы, Йейтс пен Грегоридің «Кэтлин Ни Хулихан» пьесасы.
Mythical symbol and emblem of Irish nationalism
the play by Yeats and Gregory
Кэтлин Ни Хулихан (Caitlín Ní Uallacháin, сөзбе-сөз – «Кэтлин, Хулиханның қызы») – әдебиет пен өнерде кездесетін, кейде Ирландияны тұлғаланған әйел ретінде бейнелейтін ирланд ұлтшылдығының мифтік символы және эмблемасы. Кэтлин Ни Хулиханның кейпі ұлттық ирланд саясатында да қолданылған. Кэтлин Ни Хоулихан кейде «Кэтлин Ни Хоулихан» деп жазылады, ал кейде «Шон Бхан Бхохт» (көбінесе «Шан Ван Вохт» деп жазылады), «Кедей қарт әйел» және осыған ұқсас атаулармен аталады. Кэтлин Ни Холихан көбінесе Ирландияны отаршылдықтан азат ету үшін күресуге және қаза тартуға дайын жас ирланд жігіттерінің көмегіне зәру қарт әйел ретінде бейнеленеді, нәтижесінде олар осы мақсат үшін шейіт болып, отаршыл держава – Ұлыбритания болып табылады. Англо-ирланд соғысынан кейін Кэтлин Ни Хулихан Солтүстік Ирландиядағы Ирланд республикалық армиясымен, әсіресе «Қиындықтар» кезеңінде байланысқа түсті. Әдеби кейіпкер ретінде Кэтлин Ни Хулихан Уильям Батлер Йейтс пен Леди Огюста Грегоридің «Кэтлин Ни Холихан» пьесасында бейнеленген. Кэтлин Ни Хулиханды қандай да бір жолмен қолданған басқа авторлардың қатарында Сеан О’Кейси («Оқшының көлеңкесінде») және Джеймс Джойс («Ана» әңгімесінде, «Дублиндер» жинағынан) бар, ол ирланд жаңғыру фестивалінің идеологиялық беткежақтығын көрсету үшін Кэтлин және Мистер Холохан есімді кейіпкерлерді енгізеді.
Kathleen Ni Houlihan (Caitlín Ní Uallacháin, literally, "Kathleen, daughter of Houlihan") is a mythical symbol and emblem of Irish nationalism found in literature and art, sometimes representing Ireland as a personified woman. The figure of Kathleen Ni Houlihan has also been invoked in nationalist Irish politics. Kathleen Ni Houlihan is sometimes spelled as Cathleen Ni Houlihan, and the figure is also sometimes referred to as the Sean Bhean Bhocht (, often spelled phonetically as "Shan Van Vocht"), the Poor Old Woman, and similar appellations. Kathleen Ni Houlihan is generally depicted as an old woman who needs the help of young Irish men willing to fight and die to free Ireland from colonial rule, usually resulting in the young men becoming martyrs for this cause, the colonial power being the United Kingdom. After the Anglo Irish War, Kathleen Ni Houlihan became associated with the Irish Republican Army in Northern Ireland, especially during the Troubles. As a literary figure, Kathleen Ni Houlihan was featured by William Butler Yeats and Lady Augusta Gregory in their play Cathleen Ní Houlihan. Other authors that have used Kathleen Ni Houlihan in some way include Seán O'Casey (especially in The Shadow of the Gunman) and James Joyce who introduces characters named Kathleen and Mr Holohan in his story "A Mother" (in Dubliners) to illustrate the ideological shallowness of an Irish revival festival.
Жалпы сипаттамалар және Йейтс пен Грегоридің қарастырылуы
Кэтлин Ни Холихан көбінесе үйі жоқ қарт әйел ретінде бейнеленеді. Көп жағдайда, бұл оның шаруа үйі мен "төрт жасыл даласынан" (Ирландияның төрт провинциясын символдайтын) айырылғандығынан деп еске түсіріледі. Йейтс пен Грегоридің "Кэтлин Ни Холихан" (1902) пьесасында ол үлкен ұлының үйлену дайындықтарын жасай жатқан ирландтық отбасының үйіне келеді. Йейтс пен Грегоридің пьесасында Кэтлин Ни Холихан отбасына өзінің қайғылы тарихын айтады, оның арасында оған өмірін берген белгілі ирланд батырлары туралы әндер де бар. Соңында ол жас күйеу жігітті француз революциялық соғыстары кезінде британдықтарға қарсы 1798 жылғы сәтсіз ирланд көтерілісіне қатысуға көндіреді. Күйеу жігіт шешім қабылдап кеткеннен кейін, кейіпкерлердің бірі қарт әйелдің патшайымша келіп, әдемі жас әйелге айналғанын байқайды. Йейтс пен Грегоридің Кэтлин Ни Холиханға қатысты бейнелеуі осы мифке тән. Күйеу жігіттің таңдауы – және сәтсіз көтерілістегі соңғы өлімі Кэтлин Ни Холиханды белгілі бір деңгейде жаңартады.
Kathleen Ni Houlihan is generally portrayed as an old woman without a home. Frequently it is hinted that this is because she has been dispossessed of her home which comprised a farmhouse and "four green fields" (symbolising the four provinces of Ireland). In Yeats and Gregory's Cathleen Ní Houlihan (1902), she arrives at an Irish family's home as they are making preparations for the marriage of their oldest son. In Yeats and Gregory's play, Kathleen Ni Houlihan tells the family her sad tale, interspersed with songs about famous Irish heroes that had given their life for her. She ultimately lures the young groom away to join in the failed Irish Rebellion of 1798 against the British during the French Revolutionary Wars. After the groom makes his decision and leaves, one character notes that the old woman has become a beautiful young woman with the walk of a queen. Yeats and Gregory's treatment of Kathleen Ni Houlihan is fairly typical of this myth. The groom's choice – and eventual death in the failed rebellion – rejuvenates Kathleen Ni Houlihan to some degree.
Мифтің құрбандықтар аспектілері
Ричард Керни (1988, 218-бет) Кэтлин Ни Холихан мифі Ирландияны азат ету және құтқару үшін батырлардың қанды құрбандығы қажет деген көзқарасты көрсетеді деп санайды. Сонымен қатар, осы батырлық құрбандыққа шалынған шейіттер "мәңгі есте қалатындығымен" марапатталады (Керни, 218-бет). Бұл ұлтшыл құрбандық мифологиясын "маусымдық жаңару" сияқты ежелгі діни ұғымдармен, сондай-ақ христиан дініндегі құрбандық элементтерімен, айқышқа шегеленумен және шейіт болу дәстүрімен байланыстыруға болады (Керни, 220-бет). Осы құрбандық шейіт болу практикасын 1980 жылдары және басқа да кезеңдерде Ирландия Республикалық Армиясының түрмедегілер жасаған түрлі аштық акцияларында да көруге болады (Керни, 11-тарау).
Richard Kearney (1988, p. 218) suggests that the Kathleen Ni Houlihan myth represents the view that the blood sacrifice of heroes is needed to free and redeem Ireland. At the same time, these heroic sacrificial martyrs are rewarded by being "remembered for ever" (Kearney, p. 218). This nationalist sacrificial mythology can be tied to pagan concepts of "seasonal rejuvenation" and the sacrificial aspects of Christianity in the Crucifixion and tradition of martyrdom (Kearney, p. 220). This use of sacrificial martyrdom can also be seen in various hunger strikes used by Irish Republican Army prisoners in the 1980s and other periods (Kearney, ch. 11).
Мифтің таңдамалы әдеби қарастырылуы
Кэтлин Ни Холихан кейіпкері бірнеше халық әндері мен өлеңдерде кездеседі. Этна Карберидің "Гейлдің өлімі" (1906) атты туындысы 19 ғасырдағы ирланд диаспорасын сезімталдықпен бейнелейді (әсіресе сол кезеңдегі Ұлы ашаршылықтан туындаған жағдайларға байланысты), ирланд эмигранттарының өз отанын сағынуын көрсетеді. Карбери Кэтлин Ни Холиханды атымен атап, эмигранттардің сағынған Ирландияның символы ретінде сипаттайды. Шон О’Кейсидің "Оқпанның көлеңкесі" (1923) пьесасы Карберидің "Гейлдің өлімінен" алынған соңғы шумақты қолданады, онда Сеумас Шилдс кейіпкері ирланд мәдениетінің түрлі жақтарына наразылық білдіреді. О’Кейсидің мифке қатысты көзқарасы көбінесе ирониялық немесе сарказмды болып бағаланады. Ирландиялық ақын Сеймус Хини, Брайан Фрильдің "Аудармалар" (1980) пьесасындағы Сара кейіпкерін Кэтлин Ни Холихан сияқты, өзінің даусын мен жеке басын қайта табуға талпынған тұлға ретінде қарастыруға болатынын айтқан. Арнольд Бакстың Ирландиядағы уақытынан шабыттанған классикалық поэмасы да Кэтлин Ни Холихан деген атпен аталады. Томи Макемнің "Төрт жасыл дала" кельт/фольклорлық әніне назар аударыңыз. Джеймс Джойстің "Дублиндер" (1914) жинағындағы "Ана" бөлімінде Кэтлин есімді кейіпкер бар, оның анасы келт қайта жандану кезеңінде қызының атын пайдалануға ниеттенген. Король Елизавета II 2011 жылы Ирландияға жасаған мемлекеттік сапарында Касмент әуежайына қонған кезде, ирланд әскери оркестрі "Патшайымның саяхаты" әнін орындады, бұл әнді Билл Уилан атты композитор жазған. Әннің атауында жасырын мағына бар, себебі ол У.Б. Йейтстің 1902 жылғы пьесасының соңғы шумақтарынан алынған, ол пьесаның соңында, жас келіншекке оралғанда Кэтлин Ни Холиханды сипаттау үшін қолданылған.
The figure of Kathleen Ni Houlihan has appeared in several folk songs and poems. Ethna Carbery's "The Passing of the Gael" (1906), which was a sentimental treatment of the Irish diaspora during the 19th century (partly because of the Great Famine of that period), suggested that Irish emigrants longed for their homeland. Carbery refers to Kathleen Ni Houlihan by name as the personification of Ireland that the emigrants miss. Seán O'Casey's The Shadow of the Gunman (1923) quotes the last line of Carbery's "The Passing of the Gael," as the character Seumas Shields complains about various aspects of Irish culture. O'Casey's treatment of the myth is generally viewed as ironic or sardonic. Irish poet Seamus Heaney has suggested that the character of Sarah in Brian Friel's Translations (1980) can be seen as a Kathleen Ni Houlihan like figure desperately trying to regain her voice and identity. Arnold Bax's classical tone poem, influenced from his time in Ireland also assumes the name Cathleen Ni Houlihan. See Tommy Makem's Celtic/folk song, "Four Green Fields. In James Joyce's Dubliners (1914) the selection "A Mother" contains the character Kathleen whose mother "determined to take advantage of her daughter's name" during the Celtic Revival. Queen Elizabeth II's 2011 Irish state visit, on arrival at Casement Aerodrome, the tune “The Walk of a Queen,” was played by the march of the Irish military band, it was written by a composer called Bill Whelan. The title of the song had an ulterior meaning as it was chosen from the closing lines of W. B Yeats 1902 play, used to describe Cathleen ni Houlihan at the end of the play when she returns to a young woman.