Кіріспе
Жол-көлік оқиғасының түрі
New Found Glory тобынан "Жалғыз"
the single by New Found Glory
Алға қарай соқтығысу – бұл екі көлік құралының (мысалы, автомобильдер, пойыз, кемелер немесе ұшақтар) қарсы бағытта келе жатқанда алдыңғы бөліктерінің бір-біріне соқтығысуы. Бұл бүйірден немесе артқы соқтығысудан өзгеше.
Темір жол көлігі
Темір жолдарда локомотивтердің бетке-бет соқтығысуы көбінесе бір жолды теміржолда болады. Әдетте, бұл пойыздардың кем дегенде біреуі қауіпті сигналды ескермей өткенін немесе диспетчердің қатысты қателік жасағандығын көрсетеді. Мұндай соқтығысулар түйіскен жерлерде де ұқсас себептермен орын алуы мүмкін. АҚШ-та теміржолдың басында мұндай оқиғалар жиі болатын, соның салдарынан "Егістік кездесуі" (Cornfield Meet) деген термин пайда болды. Уақыт өте келе және сигнал беру жүйелері біркелкіленген сайын, мұндай апаттардың саны азайды. Дегенмен, бұл термин индустрияда әлі де қолданылып келеді. Терминнің пайда болу тарихы толық белгілі емес, бірақ ол Американың ауылдық аймақтарындағы шаруашылық және жүгері егістіктері көп болған жерлерде болған оқиғалармен байланысты. Бұл термин алғаш рет 19 ғасырдың ортасында қолданылған. Пойыздың тоқтауына қажетті қашықтық көбінесе келесі қисық бұрылыстан бұрын көрінетін қашықтықтан артық болады, сондықтан да сигналдар мен қауіпсіздік жүйелерінің маңызы зор.
Теңіз көлігі
Кеме жүргізу кезінде басымен соқтығысу ықтималдығына екі негізгі фактор әсер етеді. Біріншіден, радар мен радио болғанның өзінде, қарсы кемелердің қозғалыс бағытын анықтау қиын. Екіншіден, үлкен кемелердің инерциясы соншалықты күшті, соңғы сәтте бағытты өзгерту өте қиын.
Жол көлігі
Басына соққы беру – жол-көлік оқиғаларының көбінесе өлімге әкелетін түрі. NHTSA басына соққы беруді былай анықтайды: «Бір көліктің алдыңғы бөлігі екінші көліктің алдыңғы бөлігімен қарама-қарсы бағытта келе жатқанда соқтығысады». 2017 жылы Канадада 6 293 көлік және 8 891 адам басына соққы беруге қатысып, 5 222 адам жарақат алып, 377 адам қаза тапты. АҚШ статистикасы бойынша 2005 жылы басына соққылар барлық апаттардың тек 2 пайызын құраса да, АҚШ-тағы өлімге әкелетін апаттардың 10 пайызын құрады. Көптеген адамдардың қате пікірі бойынша, бұл көрсеткіштің жоғары болуы қарама-қарсы бағытта келе жатқан көліктердің салыстырмалы жылдамдығының жоғары болуына байланысты. Галилейдің салыстырмалылық теориясы бойынша, егер екі көлік 50 миль/сағат жылдамдықпен басына соққы берсе, бұл 100 миль/сағат жылдамдықпен қозғалмайтын көлікке соқтығысқанмен тең. Алайда, Ньютон физикасының негізгі принциптерінен белгілі, егер қозғалмайтын көлік орнына қатты қабырға немесе көпірдің тіректері сияқты қозғалмайтын нысан қойылса, соқтығыс 50 миль/сағат жылдамдықпен жүретін көлікке соқтығысқанмен тең болады. Жеңіл көлік ауыр көлікпен соқтығысса, жағдай өзгеше. MythBusters телешоуы 2010 жылы осы әсерді көрсетті. Францияда 2017 және 2018 жылдары құрылыс аймақтарынан тыс жерде болған 2563 және 2556 басына соққы беру салдарынан тиісінше 536 және 545 адам қаза тапты. Бұл көрсеткіш барлық өлім-жітімнің шамамен 16 пайызын құрайды, соның ішінде автомобиль жолдарындағы және құрылыс аймақтарындағы оқиғаларды қамтиды. Квебек облысында жұмысқа байланысты оқиғалардың 8 пайызы басына соққы берумен байланысты, бірақ егер көліктер жолдың ең жоғары жылдамдығы жоғары ауылдық аймағында болса, бұл көрсеткіш 23 пайызға жетеді. Басына соқтығысу, бүйірінен соқтығысу және жолдан шығу – бұл жолдан шығу немесе жолдан кету деп аталатын апаттардың бір түрі. Олардың себептері әртүрлі болғанымен, салдары ұқсас. Көлік жүргізушісі өз жолағында орталықта тұрмайды, нәтижесінде жолдан шығып кетеді немесе орта сызықты кесіп өтеді, бұл басына немесе бүйірінен соқтығысуға немесе қарсы келе жатқан көліктерден қашқан жағдайда жолдан шығуға әкелуі мүмкін. Алдын алу шараларына жол белгілері мен жол бетіндегі белгілер кіреді, олар жүргізушілерге қисықтарда бағыт беруге көмектеседі, сондай-ақ қарама-қарсы бағыттағы жолақтарды кең орталық бөлігішпен (немесе медианамен) және қиылыстарды болдырмау үшін медианалық тосқауылдармен бөлуге болады. Медианалық тосқауылдар – бұл бетон тосқауылдар немесе кабельдік тосқауылдар сияқты жолақтар арасындағы физикалық тосқауылдар. Бұл өздері де жол қауіптілігін тудыруы мүмкін, бірақ жоғары жылдамдықты жолдарда медианалық тосқауылға соқтығысудың қауіптілігі басына соқтығысудан әдетте төмен болады. Жолдарды қорғаудың еуропалық бағдарламасының (ЖЖБ) жолдарды бағалау көрсеткіші (RPS) төрт негізгі апат түріне сәйкес келетін жол жобалау элементтерінің тізіміне негізделген. RPS-тің басына соқтығысу элементі жолақтардың қаншалықты жақсы бөлінгенін өлшейді. Автомобиль жолдары әдетте жоғары жылдамдыққа сәйкес соқтығысудан қорғайтын құрылғылармен жабдықталған. Жұлдызды рейтинг нәтижелері автомобиль жолдарының әдетте 4 жұлдызды рейтингпен жақсы бағаланатынын көрсетеді, тіпті рұқсат етілген жылдамдық ең жоғары болса да. Алайда, Ұлыбритания, Германия, Нидерланды және Швециядағы Жұлдызды рейтинг зерттеулерінің нәтижелері бір бағытты жолдарда орталық бөлігіштерді, жолдан шығуды және қиылыстарды қорғауды тиімді бағамен табу қажеттігін көрсетті. Басына соқтығысудың тағы бір түрі – қарама-қарсы бағытта келу, онда автомобиль жолынан немесе автокөлік жолынан шығу орнына кіретін жүргізуші жолға шығуға тырысады. Бұл жағдай екіге бөлінген магистральдарда да болуы мүмкін, егер жүргізуші жолдың дұрыс емес жағына бұрылса. Осы оқиғалардың алдын алу үшін пандус терминалдары мен қиылыстарды жобалауға ерекше мән беріледі. Бұл көбінесе автокөлік жолынан шығуларда дұрыс емес бағытта жүргізушілерді тоқтатуға арналған арнайы белгілер түрінде көрінеді. Бірыңғай жол қозғалысын басқару құрылғылары туралы нұсқаулықтың 2B.41 бөлімінде Америка автомобиль жолдарында мұндай белгілерді қалай орналастыру керектігі сипатталған. Басына соқтығысуда екі көлік те «көлік» болуы міндетті емес; Пуиссегуиндегі жол апаты жүк көлігі мен автобус арасында болды.
quote=Refers To A Collision Where The Front End Of One Vehicle Collides With The Front End Of Another Vehicle While The Two Vehicles Are Traveling In Opposite Directions. In Canada, in 2017, 6,293 vehicles and 8,891 persons were involved in head on collision, injuring 5,222 persons and killing 377 other. U. S. statistics show that in 2005, head on crashes were only two per cent of all crashes, yet accounted for ten per cent of U. S. fatal crashes. A common misconception is that this over representation is because the relative velocity of vehicles travelling in opposite directions is high. While it is true (via Galilean relativity) that a head on crash between two vehicles traveling at 50 mph is equivalent to a moving vehicle running into a stationary one at 100 mph, it is clear from basic Newtonian Physics that if the stationary vehicle is replaced with a solid wall or other stationary near immovable object such as a bridge abutment, then the equivalent collision is one in which the moving vehicle is only traveling at 50 mph., except for the case of a lighter car colliding with a heavier one. The television show MythBusters performed a demonstration of this effect in a 2010 show. In France, in the years 2017 and 2018, 2563 and 2556 head on collisions (collision frontales) outside built up area outside motorways killed 536 and 545 people respectively. They represent about 16% of all the fatalities including the ones on motorways and within built up area. In Quebec, head on collisions are involved in eight per cent of work related issues, but this figure rises to 23 per cent when the vehicles involved are in a rural zone where the maximum speed is greater than
Head on collisions, sideswipes, and run off road crashes all belong to a category of crashes called lane departure or road departure crashes. This is because they have similar causes, if different consequences. The driver of a vehicle fails to stay centered in their lane, and either leaves the roadway, or crosses the centerline, possibly resulting in a head on or sideswipe collision, or, if the vehicle avoids oncoming traffic, a run off road crash on the far side of the road. Preventive measures include traffic signs and road surface markings to help guide drivers through curves, as well as separating opposing lanes of traffic with wide central reservation (or median) and median barriers to prevent crossover incidents. Median barriers are physical barriers between the lanes of traffic, such as concrete barriers or cable barriers. These are actually roadside hazards in their own right, but on high speed roads, the severity of a collision with a median barrier is usually lower than the severity of a head on crash. The European Road Assessment Programme's Road Protection Score (RPS) is based on a schedule of detailed road design elements that correspond to each of the four main crash types, including head on collisions. The Head on Crash element of the RPS measures how well traffic lanes are separated. Motorways generally have crash protection features in harmony with the high speeds allowed. The Star Rating results show that motorways generally score well with a typical 4 star rating even though their permitted speeds are the highest on the network. But results from Star Rating research in Britain, Germany, the Netherlands and Sweden have shown that there is a pressing need to find better median (central reservation), run off and junction protection at reasonable cost on single carriageway roads. Another form of head on crash is the wrong way entry crash, where a driver on a surface road turns onto an off ramp from a motorway or freeway, instead of the on ramp. They can also happen on divided arterials if a driver turns into the wrong side of the road. Considerable importance is placed on designing ramp terminals and intersections to prevent these incidents. This often takes to form of special signage at freeway off ramps to discourage drivers from going the wrong way. Section 2B.41 of the Manual on Uniform Traffic Control Devices describes how such signs should be placed on American highways. Neither vehicle in a head on collision need be a "car"; the Puisseguin road crash was between a truck and a coach.
Бүйірінен соққы
Бүйірден соқтығысу – бір немесе қарама-қарсы бағытта келе жатқан екі көліктің бүйірлерінің жанасуы. Ол алдыңғы соқтығысудан тек соққының орнымен ғана ерекшеленеді: бір көлік екіншісіне алдынан емес, бүйірінен соғады. Мұндай соқтығысудың салдары көбінесе алдыңғы соқтығысуға қарағанда жеңілірек болады, себебі соққы тікелей емес, сыртқы болып келеді. Дегенмен, екі көліктің біреуін басқарудан айырылуы күтпеген нәтижелерге алып келуі мүмкін, ал келесі апаттар болған жағдайда соқтығысудың ауырлығы күрт артуы ықтимал.