Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Платонның диалогы
Dialogue by Plato
Платонның «Ион» атты диалогында Сократ атақты кейіпкер, Гомер туралы лекция оқитын кәсіби рапсодпен, поэзияны орындаушы рапсодтың өнерін шеберлігі мен білімі арқасында көрсете ме, әлде құдайлық күшпен иеленуінің нәтижесі ме деген сұрақтарды талқылайды. Бұл Платонның ең қысқа диалогтарының бірі.
In Plato's Ion ('/aɪ//ɒ//n/; ) Socrates discusses with the titular character, a professional rhapsode who also lectures on Homer, the question of whether the rhapsode, a performer of poetry, gives his performance on account of his skill and knowledge or by virtue of divine possession. It is one of the shortest of Plato's dialogues.
Драматис персонаи
Сократ, грек философы. Осы диалогта ол өнердің мәні мен құдайдан шабыт алу туралы сұрақтар қояды. Ефестік Ион, рапсод. Ол поэзияда Гомердің туындыларына маманданған. Бұл кезде Ефес қаласы афиналықтардың билігінде болды және Афина жақында Сицилия жорығында көптеген сүйікті генералдарынан айырылған еді. Афина шетелдік салдақтарды жалдауға тырысып жатқандықтан, Сократтың Ионды афиналық әскерге генерал ретінде қызмет етуге шақырғаны, осы жағдайларды ескергенде, алғашқыда көрінетін логикалық қателік емес.
Socrates, the Greek philosopher. In this dialogue, he questions the nature of art and of divine inspiration. Ion of Ephesus, the rhapsode. In poetry, he specialized in the works of Homer. The city of Ephesus was under Athenian control at this time and Athens had lost many of its beloved generals in the recent Sicilian expedition. Athens was in the process of hiring foreign mercenaries so Socrates' suggestion that Ion should serve as a general to the Athenian soldiers is not the non sequitur it may at first appear when these circumstances are taken into account.
Ионның шеберлігі: ол шынайы ма? (530a533c)
Ион Эпидавр қаласындағы Асклепий фестивалінен бірінші жүлде жеңіп келді. Сократ оны сөзге тартады, ал Ион өзінің білімі мен шеберлігі тек Гомермен ғана шектелетінін, оны тірі адамдардың бәрінен де жақсы түсінетінін айтады. Сократ мұны қызық көреді, себебі Гомер Гесиод сияқты басқа ақындармен де соғыс немесе болжау сияқты ортақ тақырыптарды қамтиды, ал егер біреу осылардың біреуінде білгір болса, онда екеуінің айтқандарын түсінуге қабілетті болуы керек. Бұған қоса, бұл адам Ион сияқты ақын емес, дәл осы тақырыпта білімі мол маман, мысалы, тамақтануды жақсы білетін дәрігер сияқты.
Ion has just come from a festival of Asclepius at the city of Epidaurus, after having won first prize in the competition. Socrates engages him in discussion and Ion explains how his knowledge and skill is limited to Homer, whom he claims to understand better than anyone alive. Socrates finds this puzzling as to him it seems that Homer treats many of the same subjects as other poets like Hesiod, subjects such as war or divination, and that if someone is knowledgeable in any one of those he should be able to understand what both of these poets say. Furthermore, this man is probably not the poet, like Ion, but a specialist like a doctor, who knows better about nutrition.
Ионның таңдауы: Білікті немесе шабыттанған болу (536e542a)
Ион Сократқа, ол өнер көрсеткенде (536d,e) өзінің басынан кешкеніне немесе ақылдан безгеніне сендіруге ешкімдің мүмкін еместігін айтады. Сократ содан кейін Гомердің медицина, болжау, балық аулау және соғыс салаларына қатысты өлеңдерін оқиды. Ол Ионнан осы дағдылардың оның өлең оқу өнерінен ерекшеленетінін сұрайды. Ион Гомер поэзиясында көптеген шеберліктерді талқылағанын, бірақ рапсодтың өнерін, яғни актерлікті есімдерін атамайтынын мойындайды. Сократ оның дағдысының нақты мәнін анықтауға тырысады. Ион өзінің білімінің оны қабілетті әскери қолбасшы еткенін айтады, бірақ әскери істерге қатысты өлеңдерді оқығанда, оны генерал ретінде ме, әлде рапсод ретінде ме оқығанын айта алмайтынын білдіреді. Сократ Ионның мамандығын ауыстырғанын байқайды. Ол біріншіде рапсод болса, енді генерал болыпты. Ол Ионнан неге бір кәсіптен екіншісіне ауысатынын сұрайды, ал Ион Афина қазіргі уақытта генералдарға мұқтаж емес екенін, әсіресе шетелде туғандарға мұқтаж емес екенін мәлімдейді. Сократ сол кездегі шетелде туған бірнеше афиналық генералдарды тізімдейді, ал рапсод ойын өзгертеді. Сократ рапсодты өзгергіштікке бейім деп айыптайды, өйткені рапсодтың өзі – сахнада әртүрлі рөлдерді ойнай алатын адам. Платон Сократ кейіпкері арқылы «Ионның түсіндіруші ретіндегі таланты өнер, нақты білім немесе дағдылардың реттелген жүйесі бола алмайды», бірақ оның орнына ол Мұзалардың құдайлық шабытынан тууы керек екенін көрсетеді.
Ion tells Socrates that he cannot be convinced that he is possessed or mad when he performs (536d,e). Socrates then recites passages from Homer which concern various arts such as medicine, divining, fishing, and making war. He asks Ion if these skills are distinct from his art of recitation. Ion admits that while Homer discusses many different skills in his poetry, he never refers specifically to the rhapsode's craft, which is acting. Socrates presses him about the exact nature of his skill. Ion maintains that his knowledge makes him a capable military general but states that when he recites passages concerning military matters, he cannot tell whether he does it with a general's skill, or with a rhapsode's. Socrates notices that Ion changes his occupation. He was first a rhapsode and then has become a general. He asks Ion why he flip flops from one profession to the other and Ion states that Athens is currently not in need of generals, especially foreign born ones. Socrates lists off a few foreign born Athenian generals of the time and the rhapsode backtracks. Socrates gently berates the rhapsode for being Protean, which after all, is exactly what a rhapsode is: a man who is convincingly capable of being different people on stage. Through his character Socrates, Plato argues that "Ion’s talent as an interpreter cannot be an art, a definable body of knowledge or an ordered system of skills," but instead must come from the divine inspiration of the Muses.
Комментарийлер
Платонның аргументі генетикалық қателік деп аталатын нәрсенің ерте мысалы болуы керек, себебі оның қорытындысы оның әйгілі магнит (магнит) аналогиясынан туындайды. Ион, рапсод "магниттер тізбегінің соңындағы магнит сияқты ілініп тұрады. Муза ақынға (Ион жағдайында Гомерге) және ақын рапсодқа шабыттандырады". Платонның диалогтары өзі сахнада қойылымға лайықты өнер үлгілері болып табылады; "өнердің ең жауалы Платонның сонымен қатар ең көркем суретші болуы" деген парадокс бар. Дегенмен, кейбір зерттеушілер оны поэзияны жалпы түрде сынаудың орнына, негізсіз сенімді сынау ретінде қарастырады.
Plato's argument is supposed to be an early example of a so called genetic fallacy since his conclusion arises from his famous lodestone (magnet) analogy. Ion, the rhapsode "dangles like a lodestone at the end of a chain of lodestones. The muse inspires the poet (Homer in Ion’s case) and the poet inspires the rhapsode." Plato's dialogues are themselves "examples of artistry that continue to be stageworthy;" it is a paradox that "Plato the supreme enemy of art is also the supreme artist." However, some researchers perceive it as a critique of unjustified belief rather than a critique of poetry in general.
Аутентиктілігі
Өткеннің әртүрлі оқырмандары, Гете мен Шлейермахерден бастап, осы диалогтың Платонға жататындығына күмән келтірді. Шлейермахердің «Федр» диалогын ертерек мерзімге жатқызуының нәтижесінде бұл қарсылық және тағы да басқа да көптеген күмәндер 20-шы ғасырдың соңына дейін жалғасты. Дегенмен, диалогты зерттеу саласындағы соңғы зерттеулердің барлығы бірауыздан осы диалогты Платонның туындысы деп мойындайды.
Various readers of the past, starting with Goethe and Schleiermacher, have doubted the Platonic authorship of this dialogue. Schleiermacher as a consequence of his early dating of the Phaedrus, this objection and many others persisted until the end of the 20th century, however, the most recent studies in the field of dialogue research all tend to acknowledge in unanimous agreement the dialogue as Platonic.
Мәтіндер мен аудармалар
Платон. Опера, 3-томдық. Оксфорд классикалық мәтіндері. Платон. Толық шығармалар жинағы. Ред. Дж. М. Купер және Д. С. Хатчинсон. Hackett, 1997.
Plato. Opera, volume III. Oxford Classical Texts. Plato. Complete Works. Ed. J. M. Cooper and D. S. Hutchinson. Hackett, 1997.