Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коньядағы тарихи елді мекен, Түркия.
Құрттар туысы.
Historic settlement in Konya, Turkey
the insect genus
Листра (Λύστρα) – қазіргі Түркияның бөлігі болып табылатын Анатолияның орталық бөлігіндегі қала. Жаңа өсиетте алты рет еске алынады. Апостол Пауыл Барнаба немесе Сыйласпен бірге бірнеше рет Листраға сапар шекті. Ол жерде Пауыл жас шәкірт Тімофеймен кездесті. Листраны әртүрлі авторлар ежелгі Ликаония, Исаурия немесе Галатия құрамына енгізген.
Lystra (Λύστρα) was a city in central Anatolia, now part of present day Turkey. It is mentioned six times in the New Testament. Lystra was visited several times by Paul the Apostle, along with Barnabas or Silas. There Paul met a young disciple, Timothy. Lystra was included by various authors in ancient Lycaonia, Isauria, or Galatia.
Орналасқан жері
Листраның орны Коня қаласының (Жаңа Келісімдегі Икония) оңтүстігінде, Хатунсарай ауылының солтүстігінде және Акорен деген шағын қаладан солтүстікке қарай орналасқан деп саналады. Хатунсарай ауылындағы шағын мұражайда ежелгі Листрадан табылған заттар көрсетілген. Листра – апостол Пауылдың сапарлаған ежелгі ауылы. Гёкюрт жанында, Конья провинциясының Мерам ауданындағы "Килистра" деген қазіргі заманғы ауыл бар. Клистра маңында ежелгі қираған орындары көрінеді, оның ішінде қабырғасында үлкен крест белгісі бар шіркеу, шарап қоймасы, үйлерге ұқсас ғимараттар және жергілікті халық "Алусумас" деп атайтын төбеде орналасқан қаланың қираған қалдықтары бар. Сол жерде тағы бір шіркеудің қираған орындары да көрінеді. Жергілікті тұрғындардың айтуынша, бұл қала ежелгі Анатолияның жауларынан қорғану үшін төбеге салынған, сондықтан оны көру қиын. Бұл орын әлі қазба жұмыстарын күтіп тұр. Листра Ефестен Сардис, Писидиядағы Антақия, Икония және Листра, Дербе, Кіликия қақпалары арқылы Тарс, Сириядағы Антақияға және одан шығысқа, оңтүстікке қарай өткен ежелгі жол бойында орналасқан.
The site of Lystra is believed to be located south of the city of Konya (Iconium in the New Testament), north of the village of Hatunsaray and some north of a small town called Akoren. A small museum within the village of Hatunsaray displays artifacts from ancient Lystra. Lystra is the ancient name of the village visited by Paul the Apostle. There is a present day village called "Kilistra" near Gökyurt, a village of the Meram district of Konya province. Ancient ruins can be seen near Klistra, including a church with a big cross marked on the wall, a winery, house like buildings, and the ruins of a city located over the top of a hill which is locally called "Alusumas", where another church ruin can be seen. According to local people, the less visible city was constructed over the hill to hide from enemies of ancient Anatolia. This site is still awaiting excavation. Lystra is located on an ancient road which ran from Ephesus to Sardis to Antioch in Pisidia to Iconium and Lystra, to Derbe, through the Cilician Gates, to Tarsus, to Antioch in Syria, and then to points east and south.
Тарих
Рим империясы Листраны б.з. 6 жылы колонияға айналдырды, оның атауы Colonia Iulia Felix Gemina болды. Бұл, батыстағы таулардағы тайпаларды жақсырақ бақылауға мүмкіндік беру үшін жасалған болуы мүмкін. Кейіннен ол Римнің Галатия провинциясына қосылды, жақын арада римдіктер Листраны солтүстіктегі Икониямен байланыстыратын жол салды. Апостол Пауыл христиандық Ізгі хабарды уағыздау үшін б.з. 48 жылы және 51 жылы, бірінші және екінші миссионерлік сапарларында осы жерге келді. Ол алғашқыда Икониядағы қуғын-сүргіннен кейін келген болатын. Елшілердің істері 14:8–10 (ЖКВ) бойынша, Пауыл тумысынан мүгедек болған бір адамды айықтырды. Адам секіріп тұрып, жүре бастады, бұл халыққа соншалықты әсер етті ki, олар Пауылды «басты сөйлеуші» болғандықтан Гермес, ал серігі Барнабаны Зевс деп ойлады. Халық жергілікті Ликаония тілінде сөйлеп, оларға құрбандық шалуды қалады, бірақ Пауыл мен Барнаба ашуланып, киімдерін жыртып, өздері қарапайым адамдар екенін айқайлады. Олар осы мүмкіндікті Листралықтарға Жаратушы Құдай туралы айту үшін пайдаланды, «көктемнен жаңбыр мен жемісті маусымдар» Құдайдың іс-қимылы мен кеңдік-жомарттығының дәлелі ретінде келтірді. Бірақ, Анталия, Писидия және Икония қалаларынан келген еврей көшбасшыларының ықпалымен, Листралықтар Пауылды тастап өлтіре жаздады. Бірақ шәкірттер оның төңірегіне жиналғанда, Пауыл тұрып, қалаға қайтып кірді. Келесі күні ол Барнабамен бірге Дербеге аттанды, бірақ сапарынан оралғанда, олар тағы да Листраға тоқтады, ондағы шәкірттерді нығайтуға шақырып, жігерлендірді. Пауыл екінші миссионерлік сапарында осы қалаға тағы да келді. Бұл қаладағы жас шәкірт Тимофей, бұрынғы сапарында Пауылдың қуғынға ұшырағанын және оның батылдығын көрген болуы мүмкін. Тимофей Пауыл мен Силамен бірге екінші миссионерлік сапардың қалған бөлігіне Листрадан кетті. Пауыл үшінші миссионерлік сапарының басында Листраға қайта келген болуы мүмкін. Пауыл келген басқа қалалардан айырмашылығы, Листрада синагог болмаған көрінеді, бірақ Тимофейдің анасы мен әжесі еврей болғандықтан, ол ерте жасынан қасиетті кітаптармен танысқан. Листра апостолдардың Мәсіхтің Ізгі хабарын еврейлердің ортақ негізіне жүгінбестен, жұртшылыққа жеткізген алғашқы орын болған сияқты. Афинадағы тәсіліне ұқсас, Пауыл Листралықтарға Құдайды олардың Жаратушысы және игілік берушісі ретінде таныстырды. Теолог Джон Гилл Пауылдың «көктемнен жаңбыр мен жемісті маусымдар» туралы айтқан сөздерін еврей пайғамбары Еремияның сөздерімен байланыстырды: «Бүткіл елдердің сұмдық бұлсақтары жаңбыр жаудыра ала ма?» Христиандық дәуірде Листрада епископ болған. Ол Рим-католик шіркеуінің титулярлық епархиялар тізіміне енген, ең соңғы титулярлық епископ 1960 жылдары Аргентинаның Риоха епискобы Энрике А. Анжелелли Карлетти болды.
The Roman Empire made Lystra a colony in 6 BCE, under the name of Colonia Iulia Felix Gemina, possibly to gain better control of the tribes in the mountains to the west. Later, it was incorporated into the Roman province of Galatia, and soon afterwards the Romans built a road connecting Lystra to Iconium to the north. Paul the Apostle visited here to preach the Christian gospel in 48 AD and again in 51 AD on his first and second missionary journeys, initially coming after persecution drove him away from Iconium. According to Acts 14:8–10 (NKJV), Paul healed a man who had been lame from birth. The man leaped up and began to walk and thus so impressed the crowd that they took Paul for Hermes, because he was the "chief speaker," and his companion Barnabas for Zeus. The crowd spoke in the local Lycaonian language and wanted to offer sacrifices to them, but Paul and Barnabas tore their clothes in dismay and shouted that they were merely men. They used this opportunity to tell the Lystrans of the Creator God citing 'the rain from heaven and fruitful seasons' as evidence of God's activity and generosity. Soon, however, through the influence of the Jewish leaders from Antioch, Pisidia and Iconium, the Lystrans stoned Paul and left him for dead. As the disciples gathered around him, Paul stood on his feet and went back into the town. The next day, he and Barnabas left for Derbe; but on the return part of their journey, they stopped once more at Lystra, encouraging the disciples there to steadfastness. Paul visited this city again on his second missionary tour. Timothy, a young disciple there, was probably among those who on the previous occasion at Lystra witnessed Paul's persecution and courage. Timothy left Lystra to become the companion of Paul and Silas on the rest of the Second Missionary Journey. It is also likely that Paul revisited Lystra near the beginning of his Third Missionary Journey. Unlike other cities Paul visited, Lystra apparently had no synagogue, although Timothy's mother and grandmother were Jewesses, thus exposing him at an early age to the Holy Scriptures. Lystra appears to have been the first location where the apostles reached the Gentiles with the gospel of Christ without approaching them through the common ground of Judaism. Similar to his later approach in Athens, Paul introduces the Lystrans to God as their Creator and divine Benefactor. Theologian John Gill linked Paul's reference to 'the rain from heaven and fruitful seasons' to the words of the Jewish prophet Jeremiah: Do any of the worthless idols of the nations bring rain? In Christian times Lystra had a bishop. It is included in the Roman Catholic Church's list of titular sees, the most recent titular bishop having been Bishop Enrique A. Angelelli Carletti in the 1960s, later Bishop of La Rioja, Argentina.
Қалдықтар
1907 жылы археолог және Жаңа Өсиет зерттеушісі Уильям Митчелл Рамзи: «Тарих және Жаңа Өсиетті зерттеу мақсатында Листрада шұғыл түрде қазба жұмыстары қажет» деп жазды. 1941 жылы ол: «Бір белсенді адам Листраның топографиясын анықтауға қажетті қаржыны жұмсайды деп үміттенеміз, және қазірде құнды емес кейбір фрагменттер оның жаңа жаңалығы арқылы толықтырылуы мүмкін» деп жазды.
Archaeologist and New Testament Scholar Sir William Mitchell Ramsay wrote in 1907: "Excavation at Lystra is urgently needed in the interests of history and New Testament study". He wrote in 1941: "One hopes that some enthusiast will spend the money needed to clear up the topography of Lystra; and some fragments, at present valueless, may be completed by his discoveries".