Кіріспе

Серифос (Σέριφος, Seriphus, сондай-ақ Серифос; Серифос: Эт. Seriphios: Serpho) – Эгей теңізіндегі грек аралдық муниципалитеті, батыс Циклад аралдарында, Китностың оңтүстігінде және Сифностың солтүстік-батысында орналасқан. Ол Милос аймақтық бірлігінің құрамына кіреді. Аумағы және 2021 жылғы халық санауы бойынша халқы 1 241 адамды құрайды. Афинаның Пирей портынан шамамен шығыс-шығысқа қарай орналасқан. Грек мифологиясында Серифос – Дана мен оның нәресте ұлы Персейдің әкесі Акрисийдің, оның немересі оны өлтіреді деген болжамға жауап ретінде, оларды ағаш сандықта теңізге тастап, жағаға шыққан жері. Персей Медуза горгонының басын алып Серифосқа оралғанда, патшаның анасын күшпен үйленуге тырысқаны үшін Серифос патшасы Полидект пен оның қызметшілерін жаза ретінде тасқа айналдырды. Ежелгі заманда аралдың бақаларының үнсіздігімен әйгілі болған. Рим империясы кезінде Серифос жер аудару орны болды. 1204 жылдан кейін ол Архипелагтың венециялық герцогтарының қарауына өтті. 19 ғасырдың соңында Серифос аралдағы темір кенін пайдалану арқасында шағын экономикалық өркендеуді бастан өткерді. 1960 жылдары кен орындары жабылды, қазір Серифос туризм мен шағын ауыл шаруашылығына тәуелді. Алғашқы «туристердің» қатарында 1883 жылдың желтоқсан айында келген британдық саяхатшылар Теодор және Мейбл Бент болды. Бент өзінің 1885 жылғы Киклад аралдарына жасаған саяхаты туралы жазбасын Серифоспен бастайды, бірақ бұл жұп алдымен Сиросқа сапар шекті.

Көне бұйымдар

Серифос тауының басты қаласы Хораны биіктеп тұрған ортағасырлық қамалдың қабырғаларына кірістірілген арал мәрмәрінен жасалған блоктар, ежелгі астананың да сол жерде болғанын көрсетеді. Кездейсоқ табылған заттар, негізінен мәрмәрден жасалған жерлеу мүсіндері, Хорадағы археологиялық жинақта (сейсенбі-күнде ашық) қойылған. Ең әсерлі ежелгі ескерткіш – Аспрос Пиргос (Άσπρος Πύργος), б.з.д. 300 жылға жуық салынған эллиндік мәрмәр күзет мұнарасы, қабырғалары 2 метрге дейін сақталған және ішкі баспалдақтары бар. Ол Хорадан Мега Ливадиге дейінгі жолдың шығыс жағында, Мега Хорионың жанындағы төбеде орналасқан. 2011 жылы құлаған блоктарды зерттеу және қайта құрастыру жұмыстары басталды. Аралдың оңтүстік-батыс бұрышында мегалитикалық Псарос Пиргос (Ψαρός Πύργος) немесе "Циклоптардың төсегі" деп аталатын кем дегенде төрт басқа ежелгі мұнара да табылды. Ганема мен Куталастың үстіндегі "Қарлы әйелдің қамалы" (Κάστρο της Γριάς) екі тік жартастың арасындағы ойыста құлаған құрғақ тас құрылыстың шамалы қалдықтарын сақтайды. Таудың оңтүстік-шығыс террасаларында ақ мәрмәр сынықтары, төбе тақталары және архаикалық құмыра сынықтары ежелгі киелі орынның болғанын көрсетеді. 1572 жылы Галани ауылының сыртында Архангел Михаил мен Габриелге арналған бекінілген Таксиархтар монастыры салынды. Монастырдағы жалғыз монах – 1958 жылы жасөспірім кезінде монастырға келген және оны күтіп келе жатқан архимандрит Макарий.

Ежелгі дәуір

Серифос афиндық иониялықтармен отарланды және Ксеркс І-ге бағынудан бас тартқан аздаған аралдардың бірі болды. Кейінгі жазушылар Серифосты кедейлігі мен маңызсыздығы үшін жиі сынап жазған, сондықтан рим императорлары оны мемлекеттік қылмыскерлерді жер аудару орны ретінде пайдаланды. Қызығы, ежелгі жазушылар Серифостағы темір мен мыс кен орындары туралы ештеңе айтпаған, бірақ олар ежелгі заманда пайдаланылғаны қазіргі іздерден көрініп тұр, және бұл кендер аралға даму әкелуі мүмкін еді. Дегенмен, ежелгі жазушылар кен орындары туралы айтпаса да, Серифос бақаларының басқа бақалардан ерекшелігі – олардың даусы шықпауы екенін нақты айтады.

Орта ғасырлар

Серифос 1204 жылға дейін Византия империясының бір бөлігі болды, содан кейін арал Венециялықтардың билігіне көшті. Осы кезеңде, шамамен 1000 жылдық үзілістен кейін кендер қайта ашылды. 1394 жылы Николаос Адольдосқа қарсы шахтерлер ереуілі болды.

1916 жылғы кеншілер ереуілі

ХХ ғасырда Серифос кендерін "Société des mines de Seriphos Spiliazeza" компаниясы, неміс минералогі А. Громманның (1905 жылы қайтыс болған) басшылығымен пайдаланды. 1916 жылдың жазында 460 шахтер төмен жалақы, артық жұмыс уақыты, қауіпсіз емес жағдайлар және компанияның грек армиясына шақырылған, содан кейін демобилизацияланған жұмысшыларды қайта жұмысқа алудан бас тартуына наразылық ретінде кәсіподақ құрып, ереуіл ұйымдастырды. Олардың жетекшісі Константинос Сперас, Египетте білім алған Серифос тумасы, Грекия материгіндегі еңбек күресінде мол тәжірибесі бар анархо-синдикалист болды. Ереуілге жауап ретінде Громман грек билігінен көмек сұрады, олар жақын орналасқан Кеядан 30 адамнан тұратын жандармерия (Χωροφυλακή) отрядын жіберді. Сперас пен ереуіл комитеті ұсталғаннан кейін, жандармерия лейтенанты Мегало Ливадидегі кен тиеу алаңына жиналған және жүк кемесін тиеуге рұқсат бермеген жұмысшыларға оқ атуға бұйрық берді. Нәтижесінде төрт жұмысшы қаза тауып, оннан астам адам жарақат алды. Әйелдерінің қолдауымен жұмысшылар жандармдарға таспен шабуыл жасап, үшеуін өлтірді, ал қалғандары қашып кетті. Азат болған жетекшілер аралдық мекемелерді бақылауға алып, Серифосты Милостағы француз флотының қорғауына алу туралы хабарлама жіберді. Алайда, француз флотының араласудан бас тартуы және грек соғыс кемесінің келуі бұл ұжымдық өзін-өзі ұйымдастыру әрекетіне тоқ нүкте қойды. Сперас тұтқындалып, мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айып тағылды, бірақ роялистік үкімет құлатылғаннан кейін бірнеше айдан соң босатылды. Громман жұмыс жағдайларын жақсартып, 8 сағаттық жұмыс күнін енгізгеннен кейін кендерді басқару құқығын қайта алды.