Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын классикалық ғалымы, лексикограф және теолог (шамамен 1765–1824)
English classical scholar, lexicographer and theologian (c.1765–1824)
Джон Лемприер (шамамен 1765, Джерси – 1 ақпан 1824, Лондон) – ағылшын классикалық ғалымы, лексикограф, теолог, мұғалім және мектеп директоры.
John Lemprière (c. 1765, Jersey – 1 February 1824, London) was an English classical scholar, lexicographer, theologian, teacher and headmaster.
Өмір
Джон Лемприер – Чарльз Лемприердің (1801 жылы қайтыс болған) Джерси аралының Мон-о-Претр қаласында туған ұлы. Ол 1779 жылы әкесі жіберген Винчестер колледжінде, ал 1785 жылдан бастап Оксфордтың Пемброк колледжінде, мүмкін Ричард Валпидің кеңесі бойынша, 1790 жылы бакалавр, 1792 жылы магистр, 1801 жылы бакалавр дінтанушысы (BD) және 1803 жылы дінтану докторы (DD) дәрежесін алған. Лемприерге Пемброк колледжінің тағы бір өкілі, лексикограф доктор Сэмюэл Джонсонның әсері тиген болуы мүмкін. Отыз жылдан сәл кейін, шамамен 1786 жылы Лемприер өзінің Классикалық сөздігін жазуға кірісті. 1787 жылы Валпи оны Рединг грамматикалық мектебінің оқу ісі жөніндегі орынбасары болуға шақырды, ал 1789 жылы әкесі үшін үлкен мақтанышқа айналып, Джерсидің Сент-Хелиер қаласында уағыз айтты. Ол өзінің "Bibliotheca Classica" немесе "Классикалық сөздігі" арқасында танымал болды, онда ежелгі авторларда айтылған барлық есімдердің толық тізімі келтірілген (Оқыту, 1788 жылғы қараша). Лемприер "Классикалық еңбектерді оқығанда кездесетін барлық жеке есімдерді мүмкіндігінше дәл және толық баяндап, анекдоттар мен тарихи фактілерді жинақтап, ежелгі заманның суретін салуға тырысты, бұл сурет оқытудан гөрі көңілді болуға тиіс" деді (Лемприер, Алдын ала сөз, 1788). Ол шамамен екі жүз жыл бойы мұғалімдерге, журналистерге, драматургтерге және ақындарға пайдалы нұсқаулық болды, ал Джон Китс бұл кітапты жатқа білген деген қауесет бар. "Дегенмен, Лемприердің энциклопедиялық еңбегі қарапайым сөздік емес, ол мифтік өткенді жандандыратын көптеген егжей-тегжейлі мәліметтер мен оқиғаларға толы". Ғалым Валпидің Лемприерге сөздікті жазуда көмектескен болуы мүмкін деп есептеледі. Лемприер 1791 жылы Болтон грамматикалық мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді және Оксфордширдегі Радлиде пастор болды. 1792 жылдың 6 тамызынан бастап 1809 жылдың жазында отставкаға шыққанға дейін ол Абингдон грамматикалық мектебінің директоры болды, ал 1800 жылы сол приходтың викарі болып тағайындалды және 1811 жылға дейін қызмет етті. Осы екі лауазымды атқарып жүріп, ол "Барлық дәуірлер мен елдердің көрнекті тұлғаларының әмбебап өмірбаянын" (Лондон, 1808) жариялады. Оның Абингдон мектебіндегі қызметі оның міндеттерін орындауда немқұрайлылық танытқан кезең ретінде тіркелген, бұл мектептің құлдырауына әкелді. Мектептегі оқушылар саны 1795 жылы азая бастады және қайырымдылық негісінде оқитын балалардың саны ешқашан екіден аспады, ал интернаттағылардың саны шамамен алты болды. Ол Беннетт мүлігін Пемброк колледжіне барудың жолы ретінде пайдаланбады және қалалық балаларды жұмыс уақытынан тыс интернаттағылармен араласудан тыйым салды. Сондай-ақ, ол мектеп ғимаратын жөндеуге де кіріспеді. 1798 жылдың 20 шілдесінде Бороның тізімдерінде Джордж Кнаптың (Темзадағы Абингдонның мэрі және бұрынғы Абингдон мектебінің оқушысы) Ройс ережелері туралы Лемприермен кеңесу үшін комиссия басқарғаны көрсетілген. Лемприерге мектепте және Сент-Николас шіркеуінде өз міндеттерін орындауда немқұрайлы болғаны туралы шағымдар түскен. 1809 жылы ол Эксетер еркін грамматикалық мектебінің директоры болып тағайындалды және 1819 жылға дейін бұл лауазымды атқарды. Осы мектептен зейнеткерлікке шыққаннан кейін, сенімділермен келіспеушіліктерден кейін, ол Девондағы Мит приходының қамқоршысы болды, оны Ньютон Сент-Петрокпен бірге Лондонның Странд қаласында инсульттан қайтыс болғанға дейін ұстады. Ол Митте жерленген, оның қабірі де сол жерде. Оның екі ұлы Мит приходының пасторы болды: Фрэнсис Дрок Лемприер (1794 жылы туған) және Эверар Лемприер (1800 жылы туған). Оның 27 жасында қайтыс болған қызы Каролина Джон Батерст Диннің бірінші әйелі болды.
John Lemprière was the son of Charles Lemprière (died 1801), of Mont au Prêtre, Jersey. He received his early education at Winchester College, where his father sent him in 1779, and from 1785 at Pembroke College, Oxford, probably on the advice of Richard Valpy, graduating BA in 1790, MA in 1792, BD in 1801, and DD in 1803. Lemprière may have been influenced by another Pembroke man, the lexicographer Dr Samuel Johnson, whose famous A Dictionary of the English Language had appeared in 1755. A little over thirty years later, around 1786, Lemprière started work on his own Classical dictionary. In 1787, he was invited by Valpy to be assistant headmaster at Reading Grammar School, and in 1789, to the great pride of his father, he preached in St Helier, Jersey. He achieved renown for his Bibliotheca Classica or Classical Dictionary containing a full Account of all the Proper Names mentioned in Ancient Authors (Reading, November 1788), which, edited by various later scholars, long remained a readable if not absolutely trustworthy reference book in mythology and classical history. Lemprière wished "to give the most accurate and satisfactory account of all the proper names which occur in reading the Classics, and by a judicious collection of anecdotes and historical facts to draw a picture of ancient times, not less instructive than entertaining." (Lemprière, Preface, 1788). It has been a handbook for teachers, journalists, dramatists and poets for almost two hundred years and John Keats is said to have known the book almost by heart. "Far from being just an ordinary dictionary, however, Lemprière's encyclopedic work is full of incidental details and stories which bring the mythical past to life." It is assumed that the great scholar Valpy helped Lemprière with the dictionary. Lemprière held a schoolmaster's post at Bolton Grammar School in 1791 and was a curate at Radley, Oxfordshire. From 6 August 1792 until his resignation in midsummer 1809, he was headmaster of Abingdon Grammar School, and in 1800 was also appointed as vicar of that parish, serving until 1811. While occupying these two posts, he published a Universal Biography of Eminent Persons in all Ages and Countries (London, 1808). His time at Abingdon School has been recorded as being a period of negligence on his part, which resulted in a decline of the School during the period. Numbers at the School began to decline in 1795 and the number of scholars (Charity boys) never exceeded two and there were only some six or so boarders. He failed to make use of the Bennett's endowment as a route towards Pembroke College and excluded the town boys from mixing with his boarders out of hours. He also failed to repair any of the School buildings. On 20 July 1798, the Borough records show that George Knapp (the Mayor of Abingdon on Thames and a former Abingdon School pupil) headed a committee to confer with Lemprière regarding the Roysse's Ordinances. Lemprière has been the subject of complaints stating he had been negligent in his duties at the School and at St Nicolas' Church. In 1809 he succeeded to the headmastership of Exeter Free Grammar School and held this post until 1819. On retiring from this school, following a disagreement with the trustees, he received the living of Meeth in Devon, which, together with that of Newton St Petrock, he held until his death from a stroke in the Strand, London. He is buried in Meeth, where his grave can be found. Two of his sons were also rectors of Meeth: Francis Drocus Lemprière (born 1794) and Everard Lemprière (born 1800). His daughter Caroline, who died at the age of twenty seven, was the first wife of John Bathurst Deane.
Лемприер көркем әдебиетте
1991 жылы жүлде алған Лоренс Норфолктың "Лемпирьер сөздігі" романы Лемпирьердің сөздік жазу процесімен, сондай-ақ Лемпирьер отбасының тегін қамтиды. Романның басты кейіпкерлері – "Классикалық сөздіктің" авторы Джон Лемпирьер және оның әкесі Чарльз Лемпирьер. Ал қалған бөлігі – ойдан шығарылған. Ақын Тони Харрисонның "Джон Китске арналған кумкват" атты өлеңінде "Лас ауада тұншыққан Флора / Китс немесе Лемпирьерге белгісіз" деген жолдар Лемпирьерге сілтеу болуы мүмкін, өйткені ол Джон Китстің замандасы болған. Алдус Хакслидің "Crome Yellow" романының XIV тарауында Мистер Скоган кейіпкері Лемпирьердің өмірбаяншы және лексикограф ретіндегі еңбегіне деген құрметін білдіреді. Джордж Оруэллдің "Аспидистраны ұшырып жібер" романында басты кейіпкердің Розмариге айтқан мысқыл сөзі – "Оны Лемпирьерден табасың". Гилберт пен Салливанның алғашқы бірлескен опереттасы "Теспис" шығармасында актерлар ежелгі грек мифологиясындағы өз орны туралы даулассан, Лемпирьерге бірнеше сілтеме жасалады. Вирджиния Вульфтің "Акттер арасында" романында "Тоқылдау ағашы" сөзінің шығу тегін анықтау үшін Лемпирьерге сілтеме бар.
The 1991 prize winning novel Lemprière's Dictionary by Lawrence Norfolk has as its background Lemprière's writing of his dictionary, as well as the places the Lemprière family came from. The main character is John Lemprière, author of the Classical Dictionary, and also his father, Charles Lemprière. The rest of the story is fiction. It is possible that the poet Tony Harrison makes reference to Lemprière in his poem "A Kumquat for John Keats" in the line "Flora asphyxiated by foul air / unknown to Keats or Lemprière" – as he would have been a contemporary of John Keats. The character Mr. Scogan expresses his admiration for Lemprière's work as a biographer and lexicographer in Aldous Huxley's novel Crome Yellow (ch. XIV). In George Orwell's Keep The Aspidistra Flying there is "You'll find it in Lempriere", a snark remark made by protagonist at Rosemary. In Gilbert and Sullivan's first joint operetta Thespis there are several references to Lempriere when the cast are arguing about their rightful positions in ancient Greek mythology. In Virginia Woolf's Between The Acts, there is a reference to Lempriere to help find the origin of "Touch wood."