Франко-пруссия соғысы: Марс-ла-Тур шайқасы (1870)

Кіріспе

1870 жылы Франко-Прус соғысының шайқасы

Марс-ла-Тур шайқасы (Вионвилл шайқасы немесе Резонвилл шайқасы деп те аталады) 1870 жылғы 16 тамызда Францияның солтүстік-шығысындағы Марс-ла-Тур ауылының жанында Франко-Прус соғысы барысында болды. Бір прус корпусы, күні ішінде тағы екеуімен нығайтылып, Рейн армиясының барлық француз әскерімен кездесіп, шайқас барысында Рейн армиясы Мец бекінісіне қарай шегінді.

Кіріспе

6 тамыздағы Шпихерен шайқасынан кейін неміс жоғары қолбасшылығы, граф Гельмут фон Мольтке ағаның басшылығымен, Рейн армиясының Мозельдің шығыс жағында шайқаспайды деп сенді. 12 тамыздан кейін неміс атты әскерінің барлауы француздардың соғысу ниеті бар екенін анық көрсетті. 14 тамызда сағат 18:00-де Мольтке принц Фридрих Карлдың басқаруындағы Екінші армияға Мозельді кесіп өтуге дайындалуға және француз әрекеттерін анықтау үшін Метц пен Верден арасына барлық қолдағы атты әскерді жіберуге бұйрық берді. 15 тамыз таңында король Вильгельм I, генерал-квартирмейстер Эуген Антон Теофил фон Подбиелскидің француздар Метцтің шығысында шайқаспайды деген аргументіне көніп, генерал Карл Фридрих фон Штайнметцтің басқаруындағы Бірінші армияға Мозельдің батыс жағына да ілгерілеуге бұйырды. Сонымен қатар, 14 тамызда князь Фридрих Карл өзінің III және XII корпустарына 15 тамызда Мозельді кесіп өтіп, Сейльге қарай ілгерілеуге бұйрық берді, ал оның қалған төрт корпусы олардың соңынан ерді. 15 тамызда сағат 11:00-де Мольтке Фридрих Карлға француздардың Метцтен Верденге кідіріссіз шегініп бара жатқанын хабарлап, жеделхат жіберді. Фридрих Карл генерал Константин фон Альвенслебеннің басқаруындағы III корпусты Мозельді кесіп өтуге бұйырды. Корпустың бөлімдері сағат 17:00-де жолға шықты, әскерлер тамақтануға уақыт таппады. 5-ші жаяу әскер дивизиясы француздарды жарылтып үлкермеген Новеанттағы көпірден өтті. 6-шы жаяу әскер дивизиясы Шампиде жеңіл понтондық көпір салды, артиллериясы мен жабдықтау пойыздарын Понт-а-Муссон арқылы өткізді. Дивизиялар түн ортасына таман өз орналасқан жерлеріне жетіп, қысқа ғана уақыт ұйықтады. Француздардың батысқа қарай шегінуі 13 тамызда бұйырылды, 14 тамызда Борни-Коломбей шайқасы оны тоқтатты, ал 15 тамызда қайта басталды. 15 тамыз күні Метцтің оңтүстік-батысында неміс және француз атты әскерлері арасында күрес күні бойы жүрді, немістер француздарды Метцке қарай шегінуге мәжбүр етті. 15 тамызда сағат 18:30-да Мольтке Екінші армияға Метц-Верден жолдарында француздардың шегіну жолын кесуді бұйырды және осы міндетті орындаудың ең жақсы жолын Фридрих Карлдың қалауына қалдырды. Фридрих Карл 11:00-де патшалық штабқа жіберген жеделхатында III корпусынан алынған хабарлар француздардың Муаға толық жылдамдықпен шегініп бара жатқанына оны сендіргенін және Екінші армия оларды кесіп алу үшін асығу керек екенін мәлімдеді. 19:00-де Фридрих Карл III корпусына Марс-ла-Тур және Вионвильге күшпен ілгерілеуге бұйырды. Генерал Константин Бернхард фон Войтс Ретц басқаратын X корпус және екі атты әскер дивизиясы III корпусына Метц-Верден жолдарына шабуыл жасауда көмектеседі. Шындығында, француздар толық жылдамдықпен шегініп жатқан жоқ; немістермен атты әскерлердің қақтығысы, жабдықтау пойыздарымен жолдардың тоқтатылуы және француз корпусының шашыраңқы орналасуы Рейн армиясының қолбасшысы маршал Франсуа Ахилл Базайнды 16 тамызда сағат 04:00-ден түске дейін шегінуді кейінге қалдыруға итерді. Француз штаб офицерлері жабдықтау пойыздарын және жол қозғалысын ұйымдастырумен айналысып жатқанда, 16 тамызда сағат 09:00-де Марс-ла-Тур шайқасы басталды. Мольтке мен патшалық штабы немістер Муадағы болжамды француз позицияларына жеткенше шайқас болмайды деп қате есептеді және неміс әскерлеріне өзенге қарай кідіріссіз жүріп шығуға нұсқау берді. Неміс әскерлерінің батысқа қарай маршы Марс-ла-Турдағы неміс әскерлерін сан жағынан әлсіз қалдырды және барлық қолдаудан айырды. Мольтке жасаған қателік салдарынан француздар немістердің төрт дивизиясына қарсы он бес дивизияға ие болды; неміс III және X корпустары 16 тамызда жойылуы керек еді, ал келесі күні тағы сегіз неміс дивизиясы жоюға дайын тұрды. Француздар 16 тамызда Марс-ла-Тур шайқасында жеңіске жетіп, Муаға қарай өрлеп кетуге мүмкіндік алды. Пруссия армиясының тактикалық басымдығы және француз жоғары қолбасшылығының жігерсіздігі мен шешімсіздігі француз күш-жігерін тоқтатты.

After the Battle of Spicheren on 6 August, the German High Command under Graf Helmuth von Moltke the Elder believed that the French Army of the Rhine would not fight on the eastern side of the Moselle. After 12 August, German cavalry reconnaissance made clear the French intention to fight after all. At 1800 on 14 August, Moltke ordered the Second Army under Prince Friedrich Karl to prepare to cross the Moselle and send all available cavalry to the area between Metz and Verdun to ascertain the French movements. On the morning of 15 August, King Wilhelm I, convinced by Quartermaster General Eugen Anton Theophil von Podbielski's argument that the French would not fight east of Metz, ordered the First Army under General Karl Friedrich von Steinmetz to move forward to the western side of Moselle as well. Meanwhile, Prince Friedrich Karl on 14 August ordered his III and XII Corps to cross the Moselle on 15 August and advance to the Seille, while his four other corps followed behind them. At 1100 15 August, Moltke sent a telegram to Friedrich Karl, informing him that the French were probably retreating without delay from Metz to Verdun. Friedrich Karl ordered III Corps under General Constantin von Alvensleben to cross the Moselle. The divisions of the corps marched off at 1700, the men not having had time to eat. The 5th Infantry Division crossed the bridge at Novéant, which the French had failed to blow up. The 6th Infantry Division erected a light pontoon bridge at Champey, sending its artillery and supply trains to cross at Pont à Mousson. The divisions reached their positions near midnight, sleeping only for a short while. The French withdrawal to the west was ordered on 13 August, interrupted on 14 August by the Battle of Borny Colombey and resumed on 15 August. Fighting between German and French cavalry went on all day on 15 August to the south west of Metz, the Germans forcing the French to retreat back toward Metz. At 1830 on 15 August, Moltke ordered Second Army to cut off the French line of retreat along the Metz Verdun roads and left to Friedrich Karl's judgement the best means to accomplish this task. Friedrich Karl had already made clear in an 1100 telegram to royal headquarters that reports from III Corps had convinced him that the French were retreating toward the Meuse with full speed and the Second Army would have to hurry to cut them off. At 1900 Friedrich Karl ordered III Corps to advance in force to Mars la Tour and Vionville. X Corps under General Konstantin Bernhard von Voigts Rhetz and two cavalry divisions would assist III Corps in the offensive toward the Metz Verdun roads. The French were, in fact, not retreating at full speed; the cavalry actions with the Germans, the blocking of roads by supply trains and the spread out dispositions of the French corps, convinced the Army of the Rhine's commander Marshal François Achille Bazaine to delay the retreat from 0400 until noon 16 August. The French staff officers were busy organizing the supply trains and road traffic, when the battle of Mars la Tour began at 0900 on 16 August. Moltke and the royal headquarters had wrongly assumed that a battle would not be fought until the Germans had reached the supposed French positions at the Meuse and directed the German armies to march toward the river without delay. The westward march of the German armies would leave the German troops at Mars la Tour heavily outnumbered and without all possible support. Thanks to Moltke's bungling, the French had fifteen divisions against only four German ones; the German III and X Corps should have been wiped out on 16 August, with eight more German divisions available for destruction the next day. The French were the favorites to win the battle at Mars la Tour on 16 August and break out toward the Meuse. The tactical superiority of the Prussian army and the lack of vigor and decisiveness on the part of the French high command foiled the French efforts.

Таңертең

15 тамыздың кешінде Войгц Ретц 5-ші атқыштар дивизиясын генерал Пол фон Рейнбабен басшылығында Резонвилл маңындағы француздық бекіністеріне қарсы күшпен барлау жүргізуге бұйрық берді. 16 тамызда сағат 0830-да Мураттың француз драгун бригадасы Вионвилльдің батысында тамақ дайындап, кавалерия немесе жаяу әскерін күзетке жібермеді, бұл Редерннің гусар бригадасына қиындықсыз жақындауға мүмкіндік берді. Жақын маңдағы биіктікте неміс батареясы орналасып, француздарға күтпеген оқ жаудырды. Басқа неміс батареялары да қосылып, қаруларын ашып, француз бригадасын қатты шатастырды. Француз ат әскері дереу шығысқа қарай қашып, Резонвилл үстіртінде қайта жиналды. Неміс ат артиллериясы алға жылжып, Резонвилл маңында Граммонттың кирасир бригадасына оқ атты. Сағат 0930-да неміс ат әскері өз артиллериясын қолдауға үлкермеді, себебі француз жаяу әскері қазірдің өзінде қалыптасып, Вионвиллге қарай жылжып, немістерді отқа ұшыратты. Неміс ат артиллериясы француз жаяу әскеріне оқ атқанда, француздар да қарсы батареядан оқ жаудырды. Альвенслебен сағат 0200-де 6-шы атқыштар дивизиясына Мозельді 0530-ға дейін кесіп өтіп, III корпустың алдынан жүруге бұйрық берді. Бұл міндет 0700-ге дейін орындалмады, содан кейін дивизияға Резонвилл маңындағы француз кавалериясының орналасқан жері туралы 5-ші жаяу әскер дивизиясы хабарлады. Сағат 0900-де Альвенслебеннен тағы бір бұйрық келіп түсті, ол 6-шы атқыштар дивизиясына Резонвилл үстіртін қамтамасыз етуді тапсырды. Вионвилл ормандығынан биіктікке қарай жылжыған полковник-лейтенант Раух басқаратын ат әскері бригадасы ауыр шығынға ұшырағаннан кейін кері шегінуге мәжбүр болды. Грютер бригадасы 0915 шамасында сәттілікке жетті, оның ат әскері француз шабуылшыларын қашып жіберді, ал артиллериясы Бои-де-Сент-Арнольд маңындағы француз жаяу әскері лагерьлерін қиратты. Француздар күшті қарсылық көрсетті. Маршал Франсуа Сертен Канроберттің 6-шы армия корпусы Вионвилл мен Флавиньиге екі дивизия жіберді. Генерал Шарль Огюст Фроссардың 2-ші армия корпусы Батай дивизиясын Вионвиллді басып алуға, Верж дивизиясын Горзеден солтүстікке қарайғы биіктіктерді бақылауға және Лапассет бригадасын Бои-де-Сент-Арнольдты басып алуға жіберді. Вионвиллдегі неміс артиллерия батареялары артиллерия және шабуылшылардың отына ұшырап, қашып кетті. Сағат 1000-ға қарай неміс ат әскері француздардың басым күштерінің алдында барлық бағытта кері шегінуге мәжбүр болды. Осы кезде III корпустың пруссиялық 5-ші және 6-шы жаяу әскер дивизиялары майданға жетті. III корпус 16 тамыздың таңында Мозель аңғарынан көтерілді. Сағат 0730-да 5-ші жаяу әскер дивизиясы Новеаннан Горзеге дейінгі жолмен Вионвиллді мақсат тұтып шеруін бастады. Оның алғы шебі, генерал фон Дёринг басқаратын 9-шы жаяу әскер бригадасы сағат 0900-де 6-шы кавалерия дивизиясы қайта орналасқан Горзеге келді. Олар III корпустың аванпостарынан және Резонвилл үстіртінде Горзеге қарай жылжыған француз әскерлері туралы 6-шы атқыштар дивизиясынан хабар алды. Пруссия әскерлері сағат 0900-да үстіртке көтеріле бастады. Француз жаяу әскерінің отына ұшыраған пруссиялық екі драгун эскадрильясы кері шегінуге мәжбүр болды. Полковник фон Гаррельц басқаратын 48-ші жаяу әскер полкінің 1-ші және 2-ші мушкетерлік батальондары, 1-ші сол жақта, 2-ші оң жақта екі қатарлы құрылымда Бои-де-Вионвиллді басып алу үшін жотаға көтерілді және сағат 1015-ке дейін капитан Стьюфазиус басқаратын 1-ші жеңіл артиллерия батареясы олардың қанатына орналасып, генерал фон Дёрингтің қалған әскерін қолдауға көтерілуіне жеткілікті жетістікке жетті. 48-ші батальонның фюзилер батальоны батареяның сол жағында екі қатарға орналасты, ал 3-ші атқыштар батальоны жақын маңдағы Анконвилл фермасын қорғады. 5-ші жаяу әскер дивизиясының қолбасшысы генерал фон Стилпнагель француздардың ілгерілеуіне қарсы 9-шы жаяу әскер бригадасы жеткілікті деп ойлады, бұл дивизияның қалған бөлігінің Флавиньиге көшуіне мүмкіндік береді, бірақ жеке бақылауы оны керісінше сендірді. Ол майор Галлдың орталықтандырылған басқаруымен дивизиясының барлық 24 пулеметін іске қосты. Генерал Вердж басқаратын француздық 1-ші жаяу әскер дивизиясы пруссиялықтардың екі жағынан да шабуыл жасауға тырысып, үстіртке орналасты. 48-ші жаяу әскер полкінің екі мушкетерлік батальоны, 3-ші атқыштар батальонының үш атқыштар ротасымен күшейтіліп, Бои-де-Вионвиллде француздармен қатыгез шайқасқа қатысты, тіпті қолма-қол соғысқа дейін барды және сағат 1100-ге дейін оны басып алды. Шығысқа қарай пруссиялық гвардиялық полкі Горзеден тікелей солтүстікке қарай жылжыды және оның екі батальоны Лапассет бригадасын Бои-де-Сент-Арнольдта баяу ығыстырды. Батысқа қарай 48-ші жаяу әскер полкінің фюзилер батальонының француздық бекіністерін үстіртте айналып өту әрекеті француздар тарапынан айналып өтілді, олар өздерінің басым күштерін тиімді пайдаланды. Батальон қырғынға ұшырап, француздар тарапынан талқандалды. Майор граф Шлиппенбахтың 10-шы жаяу әскер бригадасының 52-ші жаяу әскер полкінің 1-ші батальоны ашық роталармен аралықты жабу және қазірде әшкереленген неміс артиллериясын құтқару үшін жылжыды. Олар бастапқыда ілгері жылжып, француздарды ығыстырды, бірақ ақырында француздардың басым жаяу әскерінің отына ұшырады, батальонның барлық офицерлері қаза тапты немесе жараланды. Олар неміс күштеріне қосымша күштердің келуіне уақыт беруге жетті. Осы сәтте генерал фон Дёринг сол қанатына жылжығанда қаза тапты. Француздар 5-ші жаяу әскер дивизиясының құлап жатқан сол қанатын жою үшін жылжығанда, полковник фон Вульфен басқаратын 52-ші жаяу әскер полкінің 2-ші батальоны мен фюзилер батальоны үстіртке көтеріліп, оттарымен және сүйенген қылыштарымен француздарды Флавиньиге дейін қуды. Неміс әскерінің шығыны ауыр болды, фюзилер батальонының командирі майор Герварт фон Биттенфельд қаза тапты, ал 2-ші батальонның командирі майор фон Бюнау жараланды. Фюзилер батальонының оқ-дәрісі таусылына жақын болды. III корпусының Тронвиль маңындағы басқа артиллерия батареялары 52-нің сәттілігіне үлес қосып, қолдау көрсетті. Неміс артиллериясы енді сол қанатын алға жылжыта алды. X корпусының екі жаяу әскер батальоны, екі драгун эскадрильясы және бір артиллерия батареясынан тұратын күш 5-ші жаяу әскер дивизиясын күшейтіп, сағат 1200-ге қарай неміс батареялары үшін күшті позиция жасады, артиллерия күшін 30 пулеметке жеткізді. Неміс артиллериясының күшті оты француздарды армия резервінен 2-ші армия корпусын қолдауға мәжбүр етті. Альвенслебенмен бірге 6-шы жаяу әскер дивизиясы мен корпустың артиллериясы сағат 0500-де Арнавилльден Марс-ла-Турға қарай жылжыды. Сағат 0630-да олар Вионвилл мен Тронвиль арасындағы француз формациялары туралы кавалериялық барлау есебін алды. Сағат 0800-де дивизия француз лагерьлерін көріп қалды. Альвенслебен жеке француздық бекіністерін барлаудан өтті. Француздың артқы шебімен бетпе-бет келгенін ойлаған Альвенслебен 6-шы жаяу әскер дивизиясына Марс-ла-Турдан солтүстікке қарай жылжып, батысқа қарай француздардың шегінуін тоқтатуға бұйрық берді. Майор-генерал фон Бюлов басқаратын дивизиялық артиллерия батареялары сағат 1030-ға қарай орналасып, Вионвилл мен Флавиньи арасындағы француз жаяу әскеріне оқ жаудырып, неміс жаяу әскерінің шабуылына дайындады. Француз жаяу әскерінің оты неміс артиллерияшыларына шығын келтірді, олар өздерінің жаяу әскерінің қолдауына ие болмады. 6-шы жаяу әскер дивизиясы енді Тронвильмен қатар тұрды. Дивизия командирі генерал-лейтенант Густав фон Будденброк Вионвилл-Флавиньи аймағын жеке барлаудан өтті. Екі ауылдың да көптеген француз әскерлері бақылауында екенін анықтаған ол барлық күштерін оларды басып алуға шоғырландырды. Оның 12-ші бригадасы Марс-ла-Турдан Вионвиллге дейінгі жолдың екі жағында да жылжыды, ал 11-ші бригада Тронвильден келген жолды пайдаланды. Екі неміс полкі, 35-ші және 64-ші, Вионвиллге үлгілі шабуыл жасады, өздерінің роталарын жақсы ұйымдастырылған қадамдармен жылдырып, жартастар мен орманды жасырып, 300 метрде от басымдылығына қол жеткізіп, солтүстік, батыс және...

In the evening of 15 August, Voigts Rhetz ordered the 5th Cavalry Division under General Paul von Rheinbaben to conduct a reconnaissance in force against the French positions near Rezonville. Around 0830 on 16 August, Murat's French dragoon brigade west of Vionville was busy cooking food in a camp and did not employ cavalry or infantry patrols, allowing Redern's hussar brigade to close in without difficulty. A German battery set up position on a nearby height and fired on the surprised French. More German batteries followed and opened up with their guns, throwing the entire French brigade into savage disorder. The French cavalry promptly fled to the east, re assembling on the Rezonville plateau. The German horse artillery moved forward, firing on Gramont's cuirassier brigade near Rezonville. By 0930, the German cavalry could not support their artillery, as French infantry had by now formed up and were advancing on Vionville, subjecting the Germans to their fire. The German horse artillery fired on the French infantry, receiving French counter battery fire in turn. The 6th Cavalry Division was ordered by Alvensleben at 0200 to cross the Moselle by 0530 and lead III Corps. This was only accomplished by 0700, after which the division was told by 5th Infantry Division of French cavalry positions near Rezonville. At 0900, another order arrived from Alvensleben, instructing 6th Cavalry Division to secure the Rezonville plateau. A cavalry brigade under Lieutenant Colonel Rauch that was advancing on the heights, was fired upon from the Bois de Vionville and was forced to retreat after heavy losses. Grüter's brigade had more success around 0915, its cavalry sending French skirmishers fleeing, while its artillery raked French infantry camps near the Bois de St. Arnould. The French responded with great force. Marshal François Certain Canrobert's 6th Army Corps sent two divisions to Vionville and Flavigny. General Charles Auguste Frossard's 2nd Army Corps sent Bataille's division to occupy Vionville, Verge's division to control the heights north of Gorze and Lapasset's brigade to occupy the Bois de St. Arnould. The German artillery batteries at Vionville were now subject to artillery and skirmisher fire and were sent fleeing. By 1000, the German cavalry was compelled to retreat all down the line before the superior force of the French. At this stage, the Prussian 5th and 6th Infantry Divisions of III Corps reached the battlefield. III Corps marched up from the Moselle valley on the morning of 16 August. At 0730 5th Infantry Division began marching along the road from Novéant to Gorze, their objective being Vionville. Its advance guard, the 9th Infantry Brigade under General von Döring, arrived at Gorze at 0900, where 6th Cavalry Division had already re deployed. They received reports from III Corps outposts and the 6th Cavalry Division of French forces advancing on Gorze along the Rezonville plateau. Prussian troops began ascending the plateau around 0900. Two squadrons of Prussian dragoons were forced back by French infantry fire. Commanded by Colonel von Garrelts, the 1st and 2nd musketeer battalions of the 48th Infantry Regiment advanced, the 1st on the left and the 2nd on right with each in a two line formation, up the ridge to capture the Bois de Vionville and had by 1015 made sufficient progress for the 1st light artillery battery under Captain Stüphasius to unlimber on their flank and for General von Döring to move up the rest of his men in support. The fusilier battalion of the 48th deployed in two lines to the left of the battery, while the 3rd Rifle Battalion secured the nearby Anconville farm. The commanding general of 5th Infantry Division, von Stülpnagel, first thought that the 9th Infantry Brigade would suffice to deal with the French advance, enabling the rest of the division to move on Flavigny but a personal view of the combat convinced him otherwise. He ordered all 24 of his division's guns into action under the centralized command of Major Gallus. The French 1st Infantry Division under General Verge deployed on the plateau, seeking to outflank the Prussians on both flanks. The 48th Infantry Regiment's two musketeer battalions, reinforced by three rifle companies from 3rd Rifle Battalion, engaged in intense combat, including hand to hand fighting, against the French in the Bois de Vionville and had by 1100 mostly captured it. To the east, the Prussian Guard Regiment advanced directly north from Gorze and two of its battalions slowly pushed back Lapasset's brigade in the Bois de St. Arnould. To the west, an attempt by the 48th Infantry Regiment's fusilier battalion to flank the French positions on the plateau was outflanked in turn by the French, who used their superior numbers to good effect. The battalion was slaughtered and routed by the French. Major Count Schlippenbach's 1st Battalion of the 10th Infantry Brigade's 52nd Infantry Regiment advanced in open company columns to plug the gap and save the now exposed German artillery. They made initial headway and pushed back the French but eventually fell victim to overwhelming French infantry firepower with all the battalion's officers killed or wounded. They did succeed in buying time for more German reinforcements to arrive. General von Döring was killed at this point, while moving to his left wing. As the French advanced to destroy the crumbling left wing of the 5th Infantry Division, the 2nd Battalion and fusilier battalion of the 52nd Infantry Regiment under Colonel von Wulffen moved up the plateau and used their fire and bayonets to chase the French back to Flavigny. German losses were heavy, with the fusilier battalion commander Major Herwarth von Bittenfeld killed and the 2nd Battalion's commander Major von Bünau wounded. The fusilier battalion nearly ran out of ammunition. Other artillery batteries of III Corps near Tronville provided fire support that contributed to the success of the 52nd. The German artillery could now move forward on the left flank. An X Corps detachment of two infantry battalions, two dragoon squadrons and one artillery battery arrived to reinforce 5th Infantry Division, raising its artillery strength to 30 guns and creating a strong position for the German batteries by 1200. The heavy German artillery fire forced the French to support 2nd Army Corps with guns from the army reserve. Accompanied by Alvensleben, 6th Infantry Division and the corps artillery began moving from Arnaville to Mars la Tour at 0500. At 0630 they received a cavalry reconnaissance report of French formations between Vionville and Tronville. At 0800, the division spotted the French camps themselves. Alvensleben personally reconnoitered the French positions. Believing that he faced the French rearguard, Alvensleben ordered 6th Infantry Division to move north past Mars la Tour and block the French retreat to the west. The divisional artillery batteries under Major General von Bülow moved up and formed a gun line by 1030, bombarding the French infantry between Vionville and Flavigny and softening them up for the German infantry assault to come. French infantry fire inflicted casualties on the German artillerymen, who lacked infantry support of their own. The 6th Infantry Division was now in line with Tronville. Lieutenant General Gustav von Buddenbrock, commander of the division, conducted a personal reconnaissance of the Vionville Flavigny area. Finding both villages controlled by substantial numbers of Frenchmen, he concentrated all the force at his disposal to capture them. His 12th Brigade advanced along both sides of the road from Mars la Tour to Vionville, while 11th Brigade used the road from Tronville. Two German regiments, the 35th and 64th, launched a flawless attack on Vionville, throwing their companies forward in well organized bounds, using ravines and woods to cover their approach, gaining fire superiority at 300 meters and assaulting the village from the north, west and south at 1130. The place was secured and the French regiment of chasseurs guarding it routed in thirty minutes, with large numbers of them surrendering. The German victory was the direct result of the thorough peacetime training of the German infantry companies and battalions and the exploitation of initiative by German officers. The initial attack on Flavigny by one battalion of the 35th was less successful, with French infantry fire slashing them to a disorganized remnant when they merely attempted to cross the cemetery hill near Flavigny. Flavigny was conquered by 1200 through Prussian artillery firepower that reduced the hamlet to a burning rubble from multiple sides. Regiments from the 6th and 5th Infantry Divisions stormed the village from the west and the south, firming up the center of the III Corps battle line for the rest of the day. Two 5th Infantry Division battalions advanced north from Flavigny to take the ground in front. 6th Infantry Division pushed back the French along the road to Rezonville.

Қайырлы күн !

Вионвиль мен Флавиньи жоғалғанда және француздың 2-ші армия корпусы Резонвильге қарай шегініп жатқанда, Базен мен Фроссар 12:30-да шайқастың бағытын тұрақтандыру үшін атты әскерге бұйрық берді. Резонвильдегі 3-ші уланға пруссиялықтарды қууға шабуыл жасау бұйырылды, бірақ олар толық шабуылға шықпады, себебі оларға шабуылдауға нақты мақсат көрсетілмеген еді. Гвардиялық кирасирлер шабуылға көшті, екі эскадрильядан екі қатар құрып, бесіншісін резервке алды. Пруссиялық жаяу әскері 200 метр қашықтықтан оларға оқ жаудырып, қырғын жасады. Француздар 230 адамы мен 243 атын жоғалтты, ал қалғандары көмексіз қалды. X корпусы штабының бастығы, подполковник Лео фон Каприви, 12:45-те Раухтың 17-ші гусарларына ұйымдаспаған француз кирасирлеріне шабуыл жасауға кеңес берді. Раух дереу осылай істеді, ал подполковник Эберштейннің 11-ші гусарлары француз жаяу әскерінің қалып қойғандарын қуды. Олар француз гвардиясының батареясын қиратты және қаруларын жаулап алды, бірақ оларды сүйреп әкете алмады, себебі аттар жетіспеді. Француздардың 3-ші жеңіл әскер батальоны мен екі француз атты әскер эскадрильясы келді және немістерді шегінуге мәжбүр етті. 2-ші армия корпусының жеңіліске ұшырағаны анық болғаннан кейін, Альвенслебен 6-шы атты әскер дивизиясына қууға бұйрық берді. Сонымен қатар, Базен 2-ші армия корпусын қолдау үшін гренадерлік және вольтижерлік дивизияларды алға жылжытты. 6-шы атты әскер дивизиясы 13:00-де Резонвиль үстіртінде француз жаяу әскері мен артиллериясының шабуылына тап болды, толыққанды орналаса алмады және ауыр шығынға ұшырағаннан кейін екі бригадасын да кері шегінуге мәжбүр болды. Атты әскер неміс артиллериясының тиімді позицияға жылжуына мүмкіндік берді. Неміс артиллериясы француз жаяу әскерін үздіксіз атқылап, француздарды артқа шегінуге мәжбүр етті және неміс жаяу әскерінің оқ-дәрі жетіспеушілігін немесе неміс атты әскерінің шығындарын пайдалануына жол бермеді. 6-шы пруссиялық жаяу әскер дивизиясы Резонвильге қарай жылжуда, солтүстікке қарай Рим жолымен Канроберттің 6-шы армия корпусының жаяу әскері мен артиллериясының отына түсті, бұл пруссиялық дивизияны шабуылын тоқтатуға және солтүстікке қарап тұруға мәжбүр етті. Пруссиялықтар француз оқтарынан ауыр зардап шекті. Олар француз шабуылдарын тойтарды, бірақ француздың қарқынды атысы кезінде үлкен шығынға ұшырады. 5-ші жаяу әскер дивизиясының 10-шы бригадасы оңтүстіктен Резонвильге қарай жылжуда Мец-Верден жолына жетті, бірақ француз жаяу әскерінің күшті атысынан кейін кері шегінді, бұл бригаданың барлық офицерлерін өлтірді немесе жарақаттады. Оқ-дәрісі бітіп, көбінесе жойылған 10-шы бригада Вионвиль мен Флавиньиге кері шегінді. Базен Мозель аңғарынан оның сол жақ қанатына қарсы пруссиялық күштердің келуін өзінің позициясына ең үлкен қауіп ретінде қарасты. Сәйкесінше, ол түскі уақытта Император гвардиясын, вольтижерлік дивизиясын және сол жағында 2-ші армия корпусының қалдықтарын қайта орналастырды. Барлық басқа қол жетімді күштер пруссиялықтардың сол жақ қанатын қоршауға жіберілді. 13:30-да екі француз дивизиясы 4-ші армия корпусымен бірге Вионвильдің батысына қарай неміс сол жақ қанатына қарсы жылды. X корпусының жартылай бригадасы 11:45-те немістерді күшейту үшін майданға келді және 12:30-ға дейін Тронвильдің жанындағы ормандарды басып алды. Бірақ олар француздардың шабуылына тап болды, бірақ олардың Дрейс инелі мылтықтарының жеткіліксіз қашықтығына байланысты жауап бере алмады. Неміс оты әлсіреген кезде Канроберт Вионвильді қайта басып алуға кірісті. 14:00-ге қарай Альвенслебеннің III корпусы төрт француз корпусына қарсы тұрды. Барлық жаяу әскері мен артиллериясы қолданылып, тозығы жеткендіктен, оның атты әскері ғана Канроберттің шабуылын тоқтата алды. Альвенслебен 5-ші атты әскер дивизиясына екі бригадамен сол жақ қанатын қамтамасыз етуге бұйрық берді, ал генерал-майор Фридрих Вильгельм Адалберт фон Бредоу басқаратын үшінші ауыр бригада оның қарамағында қалды. Неміс позициясын қорғау үшін Альвенслебен штаб бастығы, полковник фон Войтс Ретцті Бредоуға Канроберттің Рим жолы бойындағы батареяларын үнсіздендіруге бұйрықпен жіберді.

With Vionville and Flavigny lost and the French 2nd Army Corps retreating toward Rezonville, Bazaine and Frossard at 1230 ordered the cavalry to stabilize the course of the battle. The 3rd Lancers at Rezonville was ordered to attack the Prussian pursuers but did not charge home because "no definite object of attack had been pointed out to them". The Cuirassiers of the Guard moved to attack, forming up in two lines of two squadrons with the fifth as reserve. The Prussian infantry companies fired by file and massacred them at 200 meters range. The French lost 230 men and 243 horses, and the rest fled as a helpless remnant. Lieutenant Colonel Leo von Caprivi, chief of staff of X Corps, advised Rauch's 17th Hussars to charge the disorganized French cuirassiers at 1245. Rauch promptly did so, while Lieutenant Colonel Eberstein's 11th Hussars hunted down the French infantry stragglers. They also destroyed a French Guard battery and captured the guns, but could not haul them away for want of draught horses. The 3rd French rifle battalion and two French cavalry squadrons arrived and forced the Germans to retreat. Once 2nd Army Corps defeat became clear, Alvensleben ordered the 6th Cavalry Division to pursue. At the same time, Bazaine moved the Grenadier and Voltigeur Divisions forward to support 2nd Army Corps. 6th Cavalry Division was thus halted on the Rezonville plateau at 1300 by an onslaught of French infantry and artillery fire before it could even fully deploy and was forced to withdraw both of its brigades after heavy casualties. The cavalry did enable the forward movement of German artillery to more advantageous positions. The German artillery pounded the French infantry incessantly, forcing the French to hang back and preventing them from exploiting the German infantry's ammunition shortage or the casualties of the German cavalry. As the 6th Prussian Infantry Division advanced on Rezonville, it was subject to flanking infantry and artillery fire by Canrobert's 6th Army Corps to the north along the so called Roman road, forcing the Prussian division to halt its attack and front north. The Prussians suffered heavy losses from the French guns. They beat off French attacks on their position but at a high cost under the intense French fire. 5th Infantry Division's 10th Brigade advance on Rezonville from the south reached the Metz Verdun road but was then thrown back by overwhelming French infantry firepower, which killed or wounded nearly all officers of the brigade. Out of ammunition and largely destroyed, the 10th Brigade retreated to Vionville and Flavigny. Bazaine saw the arrival of more Prussian forces up the Moselle valley against his left flank as the biggest threat to his position. Accordingly, at noon, he re deployed the Imperial Guard, the Voltigeur Division and the reconstituted remnants of 2nd Army Corps on his left. All other available forces were directed to outflank the Prussian left wing. At 1330, two French divisions advanced against the German left flank to the west of Vionville, with 4th Army Corps on the way. An X Corps demi brigade had arrived on the battlefield to reinforce the Germans at 1145 and secured the woods near Tronville by 1230. They were soon attacked by the long range fire of the French chassepots to which they could not reply owing to the inferior range of their Dreyse needle guns. With the German fire weakening, Canrobert moved to re capture Vionville. By 1400, Alvensleben's III Corps was facing four deployed French corps. With all his infantry and artillery committed and largely spent, only his cavalry could stop Canrobert's onslaught. Alvensleben directed 5th Cavalry Division to secure the corps left flank with two brigades, while the third heavy brigade under Major General Friedrich Wilhelm Adalbert von Bredow would remain at his disposal. To protect the German position, Alvensleben sent his chief of staff, Colonel von Voigts Rhetz, to Bredow with orders to silence Canrobert's batteries along the Roman road.

Бредоның өлім жорығы

"Бұл қаншалықты қымбат болмасын" деп Бредоу бригаданы ұйымдастыруға көңіл бөлді, оған 7-ші кирасиерлер, 13-ші драгун және 16-шы улан кірді. 13-ші драгун шабуылға қатыспады, олар шайқастың басында бөлініп шықты. "Вон Бредоудың өлім сапары" деп танылған оқиғада, атты әскерлер пруссиялық шептен сағат 14:00-де шықты, Бредоу Вионвилдің солтүстігіндегі шоқыны мен қарудың түтінін француз бақылаушыларынан қозғалысын соңғы сәттерге дейін жасыру үшін пайдаланды. Француз шебінен шамамен 1000 метрдей қашықтықта пайда болған пруссиялық атты әскер екі француздық артиллериялық шебіне тікелей шабуыл жасап, француз артиллерияшыларын өлтіріп, Канроберттің әскерін барлық бағытта шашыратты. Фортонның француз атты әскер дивизиясының екі бригадасы, барлығы 3100 шамасындағы әскер, Бредоудың қанатына және артқы жағына қарсы шабуыл жасауға тырысты, бірақ Канроберттің жаяу әскері оларды ішінара таратып жіберді, олар көрінген атты әскерді кемсіз атып түсірді. Бредоу бригадасы өзін құтқарып алып, сағат 15:00-ге қарай өз шебіне қайтып келді. Француз атты әскері қууға шықпады. 800 атты әскерден бастап, тек 420-ы ғана оралды. Осы сәтте Базен Канроберттің 6-шы армия корпусына шабуылды тоқтатуға бұйрық берді, ал пруссиялық 6-шы жаяу әскер дивизиясына жасалған қысым тоқтады. Резонвилдің батысындағы шайқас Мец-Верден тас жолы маңында артиллериялық екіайқасқа айналды. Немістің сол жағында Барбидің 11-ші атты әскер бригадасы Тронвилдің солтүстігінде бекініп тұрды. Француз және неміс артиллериясы бастапқыда оқ-дәрілермен атысты, ал 4-ші армия корпусынан келген Гренье дивизиясы келген соң, француздар сағат 14:45-те шабуылға көшті. Француздық шабуылшылар мен митральездер Барбидің атты әскерін 500 метр қашықтықта басып тастады, ал немістер Тронвилге баяу шегінді. Төрт француз дивизиясы, екеуі 3-ші армия корпусынан, Гренье генерал Ландмироның 4-ші армия корпусынан және Триксиер 6-шы армия корпусынан, енді немістің сол қанатына қарсы жиналды және оны айналып өтуге дайын тұрды. Француз артиллериясының атысына тап болған Вионвилдің солтүстігіндегі барлық неміс күштері француздарды бір сағатқа тоқтата тұрып, баяу шегінуге кірісті. Оларға француздың қозғалысын қиындатқан ылғалды топырақ көмектесті. Француздың қарсы батареялық атысы, оқ-дәрілері таусылған пруссиялық алдыңғы қатарлы батареяларды өз позицияларын тастап, Вионвилдің оңтүстік-батысында оқ-дәрілерін қайта толтыруға мәжбүр етті.

Noting that "it will cost what it will", Bredow took care to organize the brigade, consisting of the 7th Cuirassiers, 13th Dragoons and 16th Uhlans. The 13th Dragoons did not participate in the charge, having been detached earlier in the battle. In what would become known as "Von Bredow's Death Ride", the cavalrymen rode out from Prussian lines at 1400, Bredow using the depression north of Vionville and gun smoke to mask movements from French observers until the very last moment. Erupting into view some 1,000 meters from the French lines, the Prussian cavalry charged in line into and through two French gun lines, killing French gunners and scattering Canrobert's soldiers in all directions. Two brigades of Forton's French cavalry division, some 3,100 men, attempted to counter charge into Bredow's flank and rear but were partially dispersed by Canrobert's infantry, who shot down any cavalry they could see without discrimination. Bredow's brigade managed to extricate itself and withdrew to its own lines by 1500. The French cavalry did not pursue. Of the 800 horsemen who had started out, only 420 returned. It was at this moment that Bazaine ordered Canrobert's 6th Army Corps to stop its attack and the pressure on the Prussian 6th Infantry Division ceased. The battle west of Rezonville around the Metz Verdun road evolved into an artillery duel. On the German left, Barby's 11th Cavalry Brigade was holding its ground north of Tronville. The French and German artillery exchanged shell fire at first and when Grenier's Division from 4th Army Corps arrived, the French began to advance at 1445. Fire from French skirmisher swarms and mitrailleuses overwhelmed Barby's cavalry at 500 meters range and the Germans fell back slowly on Tronville. Four French divisions, two from 3rd Army Corps, Grenier's from General Landmirault's 4th Army Corps and Trixier's from 6th Army Corps, were now massed against the German left flank and poised to outflank it. Faced with French artillery fire, all German forces north of Vionville began to withdraw slowly, delaying the French for an hour. They were helped by the wet ground, which impeded the French movements. French counter battery fire forced the advanced Prussian batteries, which had nearly exhausted their ammunition, to abandon their positions and restock on ammunition south west of Vionville.

Неміс күштерінің келуі

Француздар III корпусты басып алуға дайын болған кезде, генерал фон Кратцтың қолбасшылығындағы X корпустың 20-шы жаяу әскер дивизиясы 1600-да Тронвильдің маңында майданға жетті, 43 шақырым (27 миль) жол жүргеннен кейін. 20-шы жаяу әскер дивизиясының штаб офицерлері мен Крац жеке Тронвиль және Флавиньи маңындағы аймақты барлап, III корпустың орталық бөлігінің әлсіз екенін анықтады. Кратц өзінің дивизиясына сол позицияны дереу нығайтуға бұйрық берді. Зеңбіректердің шуы X корпустың қолбасшысы генерал фон Войтс Рецті оны тексеруге мәжбүр етті. Тронвильге келгеннен кейін, штаб бастығы Капривидің баяндамасы мен шайқас барысы Войтс Рецті 1130-да III корпусты қолдау үшін бүкіл корпусын бірден жіберуге көндірді. Тронвильде Барон фон дер Голцтың қолбасшылығындағы X корпустың екі артиллерия батареясына екі дивизиялық батарея қосылды және олар Греньердің француз артиллериясына тиімді от ашты. Майор Корбердің төрт батареясына ат артиллериясының батареясы қосылды, содан кейін неміс артиллериясы француздардың шабуыл тобын 750 метрден ұрып, оларды қашқындықпен солтүстікке қарай кері шегіндірді. 1600-ға қарай III және X корпустар майданда 210 зеңбірекке ие болды. 1530-да 20-шы жаяу әскер дивизиясының 79-шы полкінен екі батальон Тронвиль маңында орналасты. Олар жақын орманның шығыс шетінде бекініп, оларға бағытталған француз жаяу әскерінің отына төтеп берді. 40-шы бригада 1630-да Тронвильге жетті. Олар солтүстік және шығысқа қарай жылжып, жерді қорғады және француздің снарядтарына төтеп берді. Француздардың күштері басым болғанымен, Базеннің француздың сол қанатына деген қызығушылығынан кейін шабуылға түспеді. Ол Лебуфтың қолбасшылығындағы 3-ші армия корпусына өз позицияларын ұстап тұруға бұйрық берді. 1500-де Базен 3-ші армия корпусын сол қанатына Резонвилльді қорғау үшін жіберді. Нәтижесінде, Лебуфтың көп бөлігі 16 тамызда шайқасқа қатыспады. Базеннің бұйрығы Альвенслебеннің III корпусына көмектесті. Принц Фридрих Карл III корпустың қиын жағдайын 1400-ге дейін білмеді, Крацтан келген хабарламадан кейін ол жағдайды білді. Ол ұрыс алаңына өзінің штабымен бірге 23 шақырым (14 миль) жүріп, 1600-да Резонвиль үстіртін әскерлерінің ықыласымен иеленді. III корпус пен француз жаяу әскерінің позициялары, күшті артиллериямен нығайтылған, фронталды шабуылдарға төтеп бере алмайтын еді. Фридрих Карл X корпусы сол жақтан келгенде ғана шабуылдауды шешті, ал III корпус X корпустың 20-шы жаяу әскер дивизиясының көмегімен негізінен артиллериямен күреседі. 5-ші, 16-шы және 20-шы жаяу әскер дивизияларының артиллерия батареялары генерал фон Бюловтың басшылығымен Флавиньидің шығысында шоғырландырылды, онда олар Мец-Верден жолынан солтүстікке қарай француз артиллериясына үздіксіз от ашты. Француз жаяу әскерінің оқшауланған шабуылдары пруссиялық артиллериясымен, пруссиялық жаяу әскерінің инелі мылтықтарының қашықтығына жетпес бұрын тоқтатылды. Полковник фон Линкердің 78-ші Шығыс Фризланд полкінің екі батальоны Резонвилльдің оңтүстігіндегі биіктікті (989) басып алуға тырысты, бірақ бірнеше жүз метрден кейін сәтсіз аяқталды. Линкер және барлық рота командирлері жараланды. 12-ші полктің подполковник фон Калиновскийдің басшылығындағы екі гранадерлік батальоны 16-шы жаяу әскер дивизиясының екі артиллерия батареясының қолдауымен 989 биіктігінен төменгі аңғарға шабуыл тобының қатарын итермеледі. 20-шы жаяу әскер дивизиясының үш батальоны келді және 989 биіктігін басып алуға тырысты, бірақ француздың отына тап болды. Олар биіктіктің беткейінде бекініп, француздың оларды кері шегіндіру әрекеттерін жеңілдетті. Осы шағын табыстар мен сәтсіздіктерден басқа, III корпустың жағдайы 1700-ге қарай тұрақталды. Осы уақытта генерал Эмиль фон Шварцкоппеннің басшылығындағы 19-шы жаяу әскер дивизиясының жартысы Тронвильге жетті және Крац олардан солтүстік-шығыста француздың оң қанатына шабуыл жасауды сұрады. Шварцкоппен 39-шы бригадасын Марс-ла-Турдың солтүстік-шығысындағы жартышеңберге жинады. 1700-де 39-шы бригаданың жаяу әскерлері 100 метрлік шұғылдықпен солтүстік-шығысқа жылды, жатып, қайтадан жылды, француздардың үздіксіз шабуылдары мен митрайлеза атысының астында. Оның бес батальоны Греньердің жаяу әскерінің позицияларына 30 метрге жақындады. Француз жаяу әскері пруссиялықтарды қақ айыра атып, оларды талқандады. Пруссиялықтардың апатты жағдайына Cissey дивизиясы олардың сол қанатын айналып өтті. 39-шы бригада шегінді, француздың қуу атысы олардың қалдықтарын жоқ етті. 27 шақырым (14 миль) жол жүріп, келгеннен кейін бірден француздарға шабуыл жасаған 300 шаршаған пруссиялықтар француздарға тұтқынға түсті. 1800-де француздар римдік жолдың солтүстігіндегі шатқалды кесіп өтіп, Марс-ла-Турға шабуыл жасады. Войтс Рецтің кавалериясы оларды тоқтату үшін бірнеше шабуылдар жасады, француздар шатқалдан кері шегінді. Греньер дивизиясының 13-ші желілік жаяу әскер полкі атпен басылып, 2-ші Африкалық аңшылар кавалерия полкі кері шегінді. Немістер уақытты пайдаланып, сол қанатын нығайту үшін көбірек артиллерия батареяларын орналастырды. Landmirault-тың 4-ші армия корпусы Брувильдің батысында және Марс-ла-Турдың солтүстігінде сол қанатында алты кавалерия полкін орналастырды. Barby кавалерия бригадасы және тағы екі полк олармен күресу үшін жылжыды. 1845-те қарсы кавалерия күштері 5000 атты әскер мен 40 эскадроннан тұратын күреске қатысты. Екі тарап та бірін-бірі айналып өтуге тырысты. Неміс полктері француздың қанатын және артын басып, француз кавалериясының барлық күштері Брувильге қарай қашқанда талқандалды. Франко-пруссия соғысының ең маңызды кавалерия шайқасында толық жеңіске жеткеннен кейін, пруссиялық кавалерия полктері қатарын қайта құрып, Марс-ла-Турға қарай шегінді, пруссиялық сол қанатына төнген қауіпті жойды. Қараңғылық жақындағанда, Landmirault Марс-ла-Тур мен Тронвильді басып алу әрекеттерін тоқтатты. 1900-ға қарай Тронвильдің солтүстігіндегі пруссиялық позициялар француз артиллериясының шабуылдарынан тыс болды. Пруссияның оң жағында IX корпус генерал Альбрехт Густав фон Манштейннің басшылығымен 1600-да майданға жетті. 16-шы жаяу әскер дивизиясының 72-ші полкі 1700-де Сен-Арнульд орманының солтүстік шетіне жетті және одан солтүстікке қарай биікке көтерілді. Француздардың үздіксіз отына және көптеген шығындарға қарамастан, полк (970) биіктігін басып алды, бірақ 1730-да француз резерві олардан қайтарып алды. 40-шы полк қолдау үшін алға жылжыды және 970 биіктігін қайта басып алды, бірақ француз резервінің тағы бір шабуылынан кейін кері шегінуге мәжбүр болды. 11-ші полк 1800-де биіктікті басып алып, Базеннің резерві оларды да кері шегіндірді. Француздардың сәттілігін пайдалану әрекеті пруссиялық жаяу әскерінің қақ айыра атуымен тоқтатылды. 1800 шамасында Базен Гвардияның Voltigeurs бригадасының 2-ші бөлігіне 989 биіктігін басып алуға бұйрық берді. Олар пруссиялық жаяу әскеріне қарсы сәттілікке жетті, бірақ пруссиялық артиллерияның дәлдігі француздарды оны тастауға мәжбүр етті. 970 биіктігінің оңтүстігінде 1900-дан кейін күрес айналып өтті, екі тарап та қарсыластарының оттық күшінің тиімділігіне байланысты жер басып алмады. 1900-ға қарай IX корпусының толық күші оның сол жағында орналасқанда, Принц Фридрих Карл III және X корпустарын Резонвильге шабуыл жасауға бұйрық берді. Артиллерия батареяларының басшылығымен пруссиялық шабуыл француздың генерал Шарль Денис Бурбаки басқаратын 54 зеңбірегінің отымен тоқтатылды, пруссиялық батареялар қысқа жауаптан кейін кері шегінуге мәжбүр болды. Фридрих Карл 6-шы кавалерия дивизиясын шақырып, олар Резонвиль жолындағы француз шабуыл тобына шабуыл жасады, бірақ олардың бір бөлігін қорқытса да, француз жаяу әскерінің отына қарсы тұра алмады. Сол кезде...

As the French stood poised to overwhelm the heavily outnumbered III Corps, X Corps 20th Infantry Division under General von Kraatz reached the battlefield near Tronville at 1600, having marched 27 mile (43 km). 20th Infantry Division's staff officers and Kraatz personally reconnoitered the vicinity of Tronville and Flavigny and identified the III Corps center as badly weakened. Kraatz ordered his division to reinforce that position immediately. The roar of cannon fire had caused X Corps commander General von Voigts Rhetz to investigate it and upon arriving in Tronville, reports from his chief of staff Caprivi and the ongoing battle convinced Voigts Rhetz to move his entire corps at once to support III Corps at 1130. At Tronville, two batteries of X Corps artillery under Baron von der Goltz were joined by two divisional batteries and they concentrated a highly successful fire on Grenier's French artillery. Major Körber's four batteries nearby were joined by a battery of horse artillery, and the German gun mass then blasted the French skirmisher swarms at 750 meters and sent them running back north in disarray. By 1600, III and X Corps had 210 guns supporting them on the battlefield. Two battalions from the 20th Infantry Division's 79th Regiment formed up near Tronville at 1530. They held their positions on the eastern edges of a nearby wood and withstood the French infantry fire directed against them. The 40th Brigade deployed at Tronville at 1630. They advanced to secure the ground east and north of it and had to endure only French shell fire. The French still had superior forces available but did not pursue their attack, largely thanks to Bazaine's obsession with the French left flank. He ordered the 3rd Army Corps under Lebouef on his right to merely hold their positions. At 1500, Bazaine sent 3rd Army Corps to his left flank to protect Rezonville. As a result, most of Lebouef's troops did not fight at all on 16 August. Bazaine's order was a great help to Alvensleben's III Corps. Prince Friedrich Karl did not become aware of the precariousness of III Corps struggle until 1400, when a report from Kraatz informed him of the situation. He rode 14 mile (23 km) with his staff to the battlefield, gaining the Rezonville plateau at 1600 to the cheers of his troops. The III Corps and French infantry positions on the plateau, reinforced by strong artillery forces, were so firm that frontal attacks would be impossible. Friedrich Karl decided to fight offensively only with X Corps to the left when it arrived, while III Corps, with the help of X Corps 20th Infantry Division, would fight primarily with the artillery. The artillery batteries of the 5th, 16th and 20th Infantry Divisions were concentrated east of Flavigny under the command of General von Bülow, where they maintained a continuous fire on the French artillery north of the Metz Verdun road. Isolated attacks by French infantry were beaten off by Prussian artillery before the French could even get within range of the Prussian infantry's needle guns. Two German battalions of 78th East Friesland Regiment under Colonel von Lyncker attempted to capture a height (989) south of Rezonville but failed after a few hundred meters. Lyncker was wounded along with all his company commanders. Two grenadier battalions of the 12th Regiment under Lieutenant Colonel von Kalinowski, supported by two 16th Infantry Division artillery batteries, pushed forward a line of skirmishers to a valley below the 989 height. Three battalions from the 20th Infantry Division arrived and also attempted to capture the 989 height, likewise failing under the French fire. They did gain a position on the slope of the height and defeat French attempts to throw them back. Apart from these relatively modest successes and failures, III Corps situation was stable by 1700. Meanwhile, half of 19th Infantry Division under General Emil von Schwartzkoppen reached Tronville and Kraatz requested that they attack the French right wing to the north east. Schwartzkoppen moved out and concentrated his 39th Brigade in an arc north east of Mars la Tour. At 1700, the infantry companies of the 39th Brigade advanced north east in rushes of 100 meters, laid down and rushed again, all under constant French chassepot and mitrailleuse fire. Its five battalions got within 30 meters of the positions of Grenier's infantry. The French infantry fired by file and shattered the Prussians. Adding to the Prussian disaster, Cissey's Division outflanked the Prussians on their left. The 39th Brigade retreated and the French pursuit fire nearly annihilated its remnants. Some 300 exhausted Prussians, having marched 27 miles and attacked the French immediately on arrival, were captured by the French. At 1800, the French crossed the ravine north of the Roman road and advanced on Mars la Tour. Voigts Rhetz's cavalry launched repeated charges to hold them off and the French retreated back over the ravine. The 13th Line infantry regiment of Grenier's Division was ridden down and the 2nd Chasseurs d'Afrique cavalry regiment forced back. The Germans used the gained time and space to deploy more artillery batteries to reinforce their left flank. Landmirault's 4th Army Corps deployed six regiments of cavalry on its left flank west of Bruville and north of Mars la Tour. Barby's cavalry brigade and two more regiments moved to confront them. At 1845, the opposing cavalry masses collided in a struggle involving 5,000 horsemen and 40 squadrons. Each side sought to outflank the other in the melee. The German regiments succeeded in imposing themselves on the French flank and rear and the entire French cavalry force disintegrated in a rout, fleeing toward Bruville with dust clouds rising behind them. After their complete victory in the greatest and most important cavalry battle of the entire Franco Prussian War, the Prussian cavalry regiments reformed their ranks and withdrew toward Mars la Tour, having defeated the threat to the Prussian left flank. With darkness approaching, Landmirault gave up on his attempts to capture Mars la Tour and Tronville. By 1900, the Prussian positions north of Tronville were untroubled save for harassment fire from French artillery. On the Prussian right, IX Corps under General Albrecht Gustav von Manstein reached the battlefield at 1600. The 72nd Regiment of the 16th Infantry Division gained the northern edges of the Bois de St. Arnould at 1700 and advanced up the ridge to its north. Despite relentless French fire and considerable casualties, the Regiment captured the height (970) but was then driven back by French reserves at 1730. The 40th Regiment advanced in support and took back the 970 ridge, but was compelled in turn to retreat by yet more French reserves. The 11th Regiment assaulted and took back the height at 1800 and was also forced to retreat by Bazaine's reserves. A French attempt to exploit their success was repulsed as the Prussian infantry fired by file. Around 1800, Bazaine ordered the 2nd brigade of the Voltigeurs of the Guard to take secure the 989 height. They succeeded against the Prussian infantry but accurate Prussian artillery fire forced the French to abandon it. South of the 970 height, the struggle waged back and forth after 1900, with neither side able to gain ground owing to the effectiveness of the firepower of their enemies. With the full strength of IX Corps deploying at his left by 1900, Prince Friedrich Karl ordered III and X Corps to move on Rezonville. Led by artillery batteries, the Prussian advance was stopped by the fire of a concentration of 54 guns of the French Imperial Guard under General Charles Denis Bourbaki, compelling the Prussian batteries to fall back after a brief response. The 6th Cavalry Division had been called upon by Friedrich Karl, and they charged the French skirmishers along the Rezonville road but while they panicked some, they could make no permanent headway against the French infantry fire. As the strength of the French forces was too great, Friedrich Karl's general attack on Rezonville was not undertaken. The battle ended at 2100 after twelve hours. The warm summer day gave way to a cold night, as the troops rested in their bivouacs and the lines of outposts maintained a watch over the blood soaked fields.

Салдары

2200 мен 2300 сағат аралығында Фридрих Карл гвардия және XII корпустың 17 тамызда Марс-ла-Турда жиналуын бұйырды. III және X корпус, сондай-ақ штаб офицерлерінен түскен шайқас туралы есептер ағынынан кейін, 16 тамыздың түстен кейін патшалық штаб Штайнметц басқаратын 1-армияға Мозель өзенінен сол жаққа өтуге дайындалуды бұйырды. Штайнметц бұл бұйрықты орындады және 16-17 тамыз түнінде VII және VIII корпус үшін екі понтондық көпір салынды. Немістер 17 тамызда француздардың кез келген шабуылын жеңу үшін барлық қолда бар күштерін шоғырландырды. Базен 16 тамызда тең күштермен шайқасқанын және 17 тамызда өте күшті жаумен күресуге тура келетініне сенді. Француздардың оқ-дәріге кеткен шығындары зор болды, ал жаңадан шайқас бастамас бұрын оқ-дәрі және азық-түлік қорын толықтыру қажет еді. Француздық жабдықтау пойыздары 16 тамызда қайта жабдықтау үшін Мозельдің жанында тым алыс болды. Француз әскерлері ұзақ және қатал шайқастан физикалық және моральдық тұрғыдан шаршады. Кейінірек француз әскери жазушысы, егер немістер шабуылға шыққанда, бүкіл француз армиясы 17 тамызда үрейлене шегіп кетер еді деп пікір білдірді. Қосымша оқ-дәрі алу қажеттігін және жабдықтау пойыздарынан алыс екенін ескере отырып, Базен 16-17 тамыз түнінде әскеріне Метцке жақындауды бұйырды. Ол бекіністің мықты қорғаныс позициялары немістерге ауыр зиян келтіріп, олардың армиясын талқандауға мүмкіндік береді деп ойлады. Базен 19 және 20 тамызда Муаға қарай жаңа жорықты бастайды. 17 тамыздағы шайқастарға қарамастан, прустар француздарды күшпен қумай, өйткені сол күні шабуыл жасау олардың ниетіне кірмеген еді. Француздар күні бойы Гравелоттан шығысқа қарай Плаппевиль платосына шегінді. Сол жерде 18 тамызда Гравелот шайқасы өтті.

Шығындар

Неміс әскерінің жоғалғандары 15 799 офицер мен сарбазды құрады, оның ішінде 236 офицер мен 4 185 сарбаз қаза тапты, 470 офицер, 9 932 сарбаз және 9 хирург жараланды, ал 5 офицер мен 962 сарбаз жоғалып кетті. Жылқыдан болған жоғалғандардың саны 2 736-ға жетті. III корпус неміс әскерінің жоғалғандарының 44 пайызын құрады және 6 955 офицер, сарбаз бен хирургты жоғалтты, оның ішінде 1 863 қаза тапты, 4 889 жараланды және 203 жоғалып кетті. Француздар 17 007 офицер мен сарбазды жоғалтты, оның ішінде 879 офицер мен 16 128 сарбаз, сондай-ақ бір артиллериялық құралды.