Кіріспе

Көділендер түрі

Дақты көк тілді кеділен (Tiliqua nigrolutea), сондай-ақ оңтүстік көк тілді кеділен немесе дақты көк тілді жалбыршақ деп те аталады, Оңтүстік-Шығыс Австралияға ғана тән көк тілді кеділеннің бір түрі.

Сипаттама

Бұл түр скинктер тұқымдасының (Scincidae) салыстырмалы түрде ірі өкілі, денесі күшті және аяқтары салыстырмалы түрде қысқа. Түсі мен өрнегі географиялық жағдайға байланысты өзгереді, кейбір герпетологтар екі ерекше нысанды бөліп көрсетеді – жазық және таулы аймақтардағы. Жазық жерлердегі нысаны сұр немесе қоңыр түстердің әр тегілі болуы мүмкін, арқасы бойында ақшыл күміс немесе қоңыр дақтар болады, олар айналасындағы қараңғырақ жерлермен сәйкес келеді. Таулы аймақтардағы нысаны әдетте қараңғырақ (көбінесе қара түсті) болады, бұл ақшыл кремді немесе жарық қызғылт, лосось немесе апельсин түсті дақтармен күшті контраст жасауға мүмкіндік береді. Олардың етті көк тілі ауаның дәмін сезуге және потенциалды жыртқыштарды қорқытуға пайдалы. Олар көбінесе камуфляжға және алдауға негізделген қорғаныс тактикасын қолданады, бірақ қоршауға түскен немесе мазаланған жағдайда, олар әсерлі және тиімді қорғаныс көрсетуге қабілетті. Егер одан әрі мазаланса, соңғы шара ретінде шағады, шағуы күшті жақтарының арқасында ауыртпалы болғанымен, тістері дөңгелек және көбінесе теріні жарып тастамайды. Бұл түр зиянсыз, барлық скинктер сияқты, және табиғатынан шабуылшыл емес. Оларды кейде үй жануарлары ретінде ұстайды, себебі олар тұтқындыққа жақсы бейімделеді және қолжетімді әртүрлі тағамдарды жейді. Келтірілген ұзындығы шамамен 35-50 см, ылғалды және құрғақ склерофилл ормандарында, таулы орманды жерлерде және жағалаудағы бұталы жерлерде кездеседі. Ол барлық жейтін жануар, диетасы әртүрлі жәндіктер, құмырсқалар, өлекселер, жабайы гүлдер, жергілікті жемістер және таңдалған жапырақтар сияқты өсімдіктерден, сондай-ақ мүмкіндігі болғанда егеуқұйрықтар немесе басқа жас кеміргіштер сияқты шағын омыртқалы жануарлардан тұрады. Жыртқыштан (көптеген скинктер сияқты) ұсталған кезде құйрығын түсіруге болады (автотомия), бірақ бұл ірі скинк басқа скинктерге қарағанда оны жасауға әлдеқайда аз бейім.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл түр Виктория, Тасмания, Оңтүстік Австралия, Жаңа Оңтүстік Уэльс және Австралия астанасы аумақтарында кездеседі. Олар көптеген кішігірім скинк түрлерімен салыстырғанда салыстырмалы түрде ұзақ өмір сүреді (құлыпта 30 жылға дейін сенімді түрде тіркелген). Олар кейбір ауылдық және қалалық жерлерге жақсы бейімделген, фермаларда және бақшаларда тіршілік етеді, себебі олар құрттар, шырыштар және кейде кеміргіштер сияқты зиянды жәндіктермен қоректенеді. Көк тілді жалбырбақ Наракоорте үңгірлері ұлттық паркіндегі плейстоцен қазбаларынан табылған жануарлардың бірі болып табылады.