Кіріспе
Дон ДеЛиллоның романы. «Космополис» – американдық жазушы Дон ДеЛиллоның романы. Оның он үшінші романы Scribner баспасында 2003 жылдың 14 сәуірінде жарық көрді.
Cosmopolis is a novel by American writer Don DeLillo. His thirteenth novel, it was published by Scribner on April 14, 2003.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Космополис – 28 жастағы миллиардер және активтерді басқарушы Эрик Пэкердің тарихы. Ол Манхэттеннің орталық бөлігінде шашын кесу үшін саяхат жасайды. Ол созылған лимузинімен жүреді, ол зәулім, кең және жоғары технологиялық жабдықталған, теледидар экрандары мен компьютер мониторларымен толтырылған, оқтан қорғалған және Каррара мәрмәрімен төселген. Бұған қоса, ол көше шуын болдырмау үшін (бірақ Пэкер атап өткендей, сәтті болмайды) пробкамен астарланған. Пэкердің сапарына президенттің қалаға келгеніне байланысты туындаған жол ағлақтары, капитализмге қарсы наразылық акциялары және суфи рэп жұлдызының жаназасы кедергі келтіреді. Саяхаты барысында басты кейіпкер әйелімен кездейсоқ кездеседі және басқа әйелдермен сексуалдық қарым-қатынас жасайды. Пэкерді екі адам қудалайды: әзілді "нанышпен өлтіруші" және тұрақсыз "нақты қауіп". Күндің аясында кейіпкер иеннің құнына қарсы тікелей салым қойып, клиенттері үшін үлкен сомадағы ақшаны жоғалтады.
Қабылдау
Космополис романына жазылған сын-пікірлер көбінесе ара-жібір болды, әсіресе ДеЛиллоның бұрынғы романдарымен салыстырғанда. Питер Вулф Сент-Луис Пост-Диспетч газетінде бұл кітапты «ерекше жарқын» деп атап, оның «Дон ДеЛиллоның [ең үздік жазушылардың] қатарындағы орнын бекітетінін» айтты. Джон Апдайк «Нью-Йоркер» журналында «ДеЛиллоның құштар ақылы мен оның мұқият, өткір прозасы әрбір оқиғаға маңыздылық сыйлайды» деп жазды. Уолтер Кирн «Нью-Йорк Таймс» газетінде романды сынға алып, «Идеяларға негізделген романға сақ болыңыз, әсіресе идеялар алғашқы орында тұрса, ал романдық элементтер (мысалы, сюжет) екінші орында тұрса. Космополис – бұл зияткерлік ойын, автор жазуды бастамас бұрын дайындаған оқ-дәрілерін қатарынан келетін мақсаттарға нысаналайды». «Нью-Йорк Таймс» газетінде Мичико Какутани да романды «үлкен сәтсіздік» деп сипаттап, «жалған, ойдан шығарылған сюжеті» бар екенін айтты. Бірнеше сыншы ДеЛиллоның стилін жоғары бағалады, соның ішінде Сан-Франциско Хроникасының Дэвид Кипен «ДеЛилло қазіргі әлем туралы тіл мен бейнелер арқылы әлі де ойланып, сұрақ қоюды жалғастыруда, бұл қабілеті кез келген жазушыға тән» деді. Джессика Слейтер Рокки Маунтин Ньюс газетінде де прозаға риза болды, бірақ жалпы алғанда қанағаттанбады: «Оның стилі әрқашан ерекше және терең, бірақ сәуір айындағы бір күнді сипаттағанмен, ол бізге бұрын көрмеген жаңа нәрсені көрсетпейді».
Фильмге бейімделу
Канадалық режиссер Дэвид Кроненберг 2011 жылы романды бейімдеп, экранға түсірді, онда Роберт Паттинсон Эрик Пэкер рөлінде ойнады. Кроненбергтің фильмдік нұсқасы 2012 жылдың 25 мамырында Канн кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді және әртүрлі пікірлер тудырды.