Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Доминго Франсиско Хорхе Бадия и Леблих; 1767–1818), «Али Бей әл-Аббасси» (علي باي العباسي, Alī Bay al Abasī) псевдонимімен әйгілі, 19-шы ғасырдың басындағы испан зерттеушісі, әскери қызметкері және тыңшысы болды. Ол Испанияның француздық оккупациясын қолдады және Бонапарт әкімшілігінде жұмыс істеді, бірақ ол негізінен Солтүстік Африка мен Таяу Шығыстағы саяхаттарымен танылды. Ол 1807 жылы Сауд Арабиясының Мекке қаласын басып алуын көрді.
Domingo Francisco Jorge Badía y Leblich; 1767–1818), better known by his pseudonym Ali Bey el Abbassi (علي باي العباسي, Alī Bay al Abasī), was a Spanish explorer, soldier, and spy in the early 19th century. He supported the French occupation of Spain and worked for the Bonapartist administration, but he is principally known for his travels in North Africa and the Middle East. He witnessed the Saudi conquest of Mecca in 1807.
Өмір
Бадия 1767 жылғы 1 сәуірде Барселонада дүниеге келді. Либералды білім алғаннан кейін, ол араб тіліне ерекше назар бөлді, оны әкесі әскери есепші болып қызмет еткен Вера (Альмерия) және Лондонда үйренді. Ол сонымен қатар араб елдерінің мәдениеті мен әдет-ғұрыптарын зерттеді. Бадия 1803 жылдан 1805 жылға дейін Мароккода Әли Бей әл-Аббаси деген атпен екі жыл бойы өмір сүрді, онда ол патшасының қонағы болды және Аббасид халифаларының ұрпағы екенін көрсетті. Содан кейін ол уахабиттер билігінде болған Меккеге хаж сапары үшін барды. Жолда ол Триполи, Кипр және Мысыр қалаларында тоқтады. Мұсылман болып көрсеткені арқасында ол Мекке және Хеброн қаласындағы Махпела үңгірі сияқты басқаларға тыйым салынған жерлерге кіре алды. Қайтып келген жолында ол Иерусалим мен Сирияны аралап, 1807 жылдың күзінде Константинопольға жетті. Дәл сол жерде ол алғаш рет мұсылман емес деген күдікке ілікті және француз билігіндегі Испанияға қашып кетті. 1807 жылы туған жеріне оралғаннан кейін король Жозеф I-ге қолдау көрсетті. Ол Сеговия, содан кейін Кордоба қалаларының интенданты болып тағайындалды. 1813 жылы Витория шайқасында француздар жеңілгеннен кейін король Жозеф I тақтан бас тарғанда Бадия Францияға қашып кетті. 1814 жылы ол өзінің саяхаттары туралы үш томдық француз тіліндегі еңбегін жариялады, ал 1816 жылы ағылшын тіліне аударылды. Әли Бей туралы көптеген құпиялар болды, себебі оның естеліктері оның өзінің атынан жазылған. 1830 жылы Банкс оның еврей екенін мәлімдеді, ал кейінгі жазушылардың көптегені оның марокколық шығаттас, бірақ испан білімі алған нағыз мұсылман болғанын ойлады. 1818 жылы ол Әли Осман деген жалған есіммен екінші саяхатына шықты. Оның француз тыңшысы болғаны айтылды. 30 тамызда Алеппода күрт қайтыс болғанда, кейбіреулер оның уланғанын болжады. Оның кеудешесінен крест табылғандықтан, оны мұсылмандық дәстүр бойынша жерлеуден бас тартты.
Badía was born in Barcelona on April 1, 1767. After receiving a liberal education, he devoted particular attention to the Arabic language, which he learned in Vera, Almería, where his father was a military accountant, and in London. He also made a special study of the manners and customs of Arabian lands. Under the assumed name of Ali Bey el Abbassi, Badía spent the two years from 1803 to 1805 in Morocco, entertained by its king while pretending to be a descendant of the Abbasid caliphs. He then went to Mecca—then under the possession of the Wahabites—in order to perform the hajj. On his way, he stopped in Tripoli, Cyprus, and Egypt. By pretending to be a Muslim, he was able to enter places forbidden to others, such as Mecca and the Cave of Machpelah at Hebron. On his way back, he visited Jerusalem and Syria before reaching Constantinople in the autumn of 1807. There, he was for the first time suspected of not being a real Muslim and fled to French occupied Spain. Having returned home in 1807, he declared his support for King Joseph I. He was appointed intendant of Segovia and then Cordoba. On the abdication of King José following the French defeat at Vitoria in 1813, Badía fled to France. In 1814, he published a French account of his travels in three volumes. An English translation was published in 1816. There was much mystery about Ali Bey, since the account was written from his persona. Bankes, writing in 1830, roundly asserted that he was a Jew, and many later writers have thought that he was a genuine Muslim of Moroccan origin but of Spanish education. He set out on a second journey in 1818 under the assumed name of Ali Othman. He was said to have been acting as a French agent and, when he suddenly died at Aleppo on August 30, it was credited by some to poisoning. He was denied an Islamic burial because a cross was found in his vest.
Мұра
Карре Али Бей, Барселона мен Танжердегі көшелер оның құрметіне аталған. Оның Танжердегі ескерткіші, оның нағыз тарихы белгілі болғаннан кейін алынып тасталды. 2023 жылғы "De sable et de feu" ("Құм мен от") фильмі оның өміріне негізделген. Фильмде оның әйгілі Леди Гестер Стэнхоуппен жақын қарым-қатынасы көрсетілген, бірақ олардың жолының қиылысқандығына ешқандай дәлел жоқ.
Carrer Alí Bei, a street in Barcelona and Tangier, are named after him. A statue of him in Tangier was removed lately after knowing his true history. The 2023 film De sable et de feu (Sand and Fire) is based on his story. It includes a close relationship with the famous Lady Hester Stanhope: but there is no evidence their paths ever crossed.