Кіріспе

Құс түрлері

Қызыл тоқыл құс (Campephilus melanoleucos) – тоқылдар тұқымдасының Picinae кіші тұқымдасына жататын құс. Ол Панамада, Тринидадта және Чили мен Уругвайдан басқа Оңтүстік Американың барлық құрлық елдерінде кездеседі.

Таксомомия және жүйелік

Қызыл бауырсақыл құсты 1788 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің "Жаратылыс жүйесі" еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны Picus туысына жататын басқа бауырсақыл құстармен бірге жіктеді және Picus melanoleucos деген екі атауын берді. Melanoleucos атауы ежелгі грек тіліндегі "қара" мағынасын беретін melas және "ақ" мағынасын беретін leukos сөздерінің қосындысы. Гмелин өзінің сипаттамасын 1782 жылы ағылшын орнитологы Джон Лэтам Лондонның Левериан мұражайындағы бір данасынан суреттеп, сипаттаған Суринамдық "сарғыш бауырсақыл" құсына негіздеді. Қызыл бауырсақыл құсы бір кезде Scapaneus туысына жатқызылған, бірақ 1948 жылы Джеймс Петерс оны Phloeoceastes туысына біріктірді. Phloeoceastes туының өзі 1982 жылы Лестер Шорттың жұмысымен қазіргі Campephilus туысына қосылды. Қызыл бауырсақыл құстың үш түршесі бар:

C. m. malherbii түршесінің мүйізі ақ емес, сұр түсті және атаулы түршеге қарағанда көзінің айналасы қызылрақ. Олардың төменгі жағы кеңірек және терең қызыл-қоңыр түсті. C. m. cearae түршесі атаулы түршеге дерлік ұқсас, бірақ кішірек және пропорционалды емес қысқа құйрығы бар.

Тамақтандыру

Қызыл бауырсақ ағаштікен орманның кез келген қабатында қоректенеді, бірақ ортаңғы қабатты артық жақсы көреді. Ол жемін табу үшін қабықтарды шабады, тесіп іздейді, қазып алады және қабықтан сызып төмен түседі, негізінен қоңыздар, көбелектер мен молықтар, сондай-ақ ересек және дернәсіл құмырсқалармен қоректенеді. Кейбір жекелегендері термиттермен қоректенгені байқалған, ал олардың рационында ұсақ жидектер мен тұқымдар да болады. Ол көбінесе басқа, сондай-соқпақ өлшемдегі ағаштікендерге қарағанда кішкентай бұтақтарда жем іздейді. Жұптар әдетте бірге қоректенеді, бірақ олар бірнеше метрге дейін бөлініп кетуі мүмкін.

Өсіру

Панамада қарашадан қаңтарға дейін, Суринамда ақпаннан сәуірге дейін көбейеді; Тринидадта олардың көбею маусымы сәуір айында, ал Колумбияда ақпан айында болады. Басқа жерлерде ұя салу маусымы анықталған жоқ. Екі жыныстың да өкілдері ұяны, әдетте, үлкен диаметрлі ағаштарда қазып, қазу кезінде барабан қағып, бір-біріне дауыс береді. Бір рет екі жұмыртқадан тұратын ұя табылған. Екі ата-ана да жұмыртқаларды күтіп, балапан мен жас құстарды тамақтандырады. Жұмыртқадан шығу және ұшқындау мерзімі белгісіз.

Вокалды және вокалды емес дыбыстар

Қызыл тоқылдақ көп дауыстамайды, бірақ түрлі дауыстар шығарады. Көбейту маусымында ең жиі еститін дауысы – "қуыс, жарқылдайтын ноталар тізімі, кейде жылдам сөйлеуге ұласады: ткеп ткеп ткеп". Жұптар арасындағы басқа да дауыстар: "kwirr kwirr al", "wuk wuk, wrr wrr" және "uh uh". Қауіптің хабарламасы – "қайталамалы ca wa rr r" және "жіті put put puttas". Бұл түрдің барабан соққысы – "алғашқыда күшті соққы, содан кейін әлсіз ноталардың дірілдеуі, ол DA drrr деп сипатталады". Ұя қазу кезінде де үнемі барабан соғылады. Ұшқанда қанаттары "салмақты дыбыс" шығарады.

Мәртебе

IUCN қызылқыл басқа тоқылдақ құстың қауіпсіз екенін бағалаған. Оның өте кең таралған ареалы бар және шамамен бес миллионнан астам ересек жекелері бар деп есептеледі, бірақ олардың саны азайып барады деп саналады. Қазіргі уақытта тікелей қауіп-қатерлер анықталған жоқ. "Ормандарды жою – адамның осы құсқа тигізген ең үлкен әсері, себебі бұл түр әр 15 жыл сайын қолайлы мекендік жерлердің 16,7-19,3%-ын жояды. Адамның орманды жоюы осы түрге қажетті ашық, үздіріліссіз орманның көп бөлігін қырып салған."