Кіріспе

Оңтүстік Үндістанның индуистік аграрлық кастасы Редди (; сондай-ақ Радди, Редди, Реддиар, Реддаппа деп транслитерацияланады) – Үндістанда пайда болған каста, негізінен Андхра-Прадеш және Телангана штаттарында қоныстанған. Олар «алға басқан» касталарға жатады. Реддилердің тегі Раштракуталармен байланыстырылған, бірақ пікірлер әртүрлі. Олар феодалдық жер иелері және шаруалар болған. Тарихи тұрғыдан алғанда, олар ауылдардың жер иелері аристократиясын құрады. Дәстүр бойынша, олар саудагерлер мен егіншілердің әртүрлі тобы болды. Олардың билік және соғыс өнеріндегі шеберлігі телугу тарихында кеңінен сипатталған. Редди әулеті (1325–1448 жж.) жүз жылдан астам уақыт бойы Андхраның жағалау және орталық аймақтарын биледі. Бүгінде олар Телангана және Андхра-Прадеш штаттарында саяси және әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан үстемдік танытады.

Шығуы туралы теориялар

Ален Даниэлу мен Кеннет Хьюридің пікірінше, Раштракута және Редди династиялары ертерек Раштрика династиясынан тараған болуы мүмкін. Бұл ортақ тегінің анықтығы күмәнді: Раштракута әулетінің Солтүстік Үндістандағы Ядавалардан шыққандығын көрсететін деректер бар, сондай-ақ олар бірдей атаққа ие болған жай ғана болуы да мүмкін. Осы екі теорияның кез келгені олардың Реддилермен байланысы бар деген мәлімдемеге қарсы келуі мүмкін.

Варнаның мәртебесі

Реддилердің варналық жатқызылуы – даулы және күрделі мәселе. Оңтүстік Үндістанға варна ұғымы енгізілгенімен, Оңтүстік Үндістандағы касталық шекаралар Солтүстік Үндістандағыдай айқын болған жоқ, онда төрт деңгейлі варна жүйесі дін қызметкерлері – брахмандарды ең жоғары деңгейге, одан кейін кшатриялар, вайшьялар және шудраларды орналастырды. Ал Оңтүстік Үндістанда үш ерекше тап болды: брахмандар, брахмандар емес және далиттер. Екі аралық движа варнасы – кшатриялар мен вайшьялар болған жоқ. Оңтүстік Үндістанның Реддилер мен Найрлар сияқты үстем касталары Солтүстіктегі кшатриялар мен вайшьяларға ұқсас мәртебеге ие болды, бірақ дін оларды қасиеттеп санкцияламады, яғни брахмандар брахманикалық варна жүйесінде оларға кшатриялар мен вайшьялар мәртебесін бермеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Реддилер сияқты жер иеленуші касталар патшалық билеуші таптарға жатты және брахмандық қоғамның кшатрияларына ұқсас. Иерархиялық әлеуметтік тәртіптің жоғасындағы брахмандар Оңтүстіктегі Реддилер, Найрлар және Веллалар сияқты билеуші касталарды «нағыз болмыс» шудралары – сат шудралар деп қарады. Сат шудралар таза шудралар, жоғарғы шудралар, таза немесе жоғары касталы шудралар деп те аталады. Бұл жіктелуді және төрт деңгейлі варна ұғымын билеуші касталар ешқашан қабылдаған жоқ.

Какатия дәуірі

Какатия дәуірінде Редди, оның түрі Раддимен бірге, мәртебелік атақ (гаурава вачкакаму) ретінде қолданылды. Бұл атақ, олардың тегіне қарамастан, ауыл басшыларының санатын білдіретін жалпылама ұғым болды. Какатиялық ханзада Прола I (шамамен 1052-1076 жылдар) бір жазуда «Прола Редди» деп аталған. Какатиялар өздерінің тәуелсіз билеушілері болғаннан кейін, олардың билігіндегі әртүрлі бағынышты басшылар Редди атағын қолданғандары мәлім. Редди басшылары Какатиялардың әскербасылары мен сарбаздары ретінде тағайындалды. Кейбір Реддилер Какатия билеушісі Пратпа Рудраның вассалдарының (феодалдарының) қатарында болды. Осы кезеңде Реддилердің бір бөлігі өздері үшін феодалдық иеліктер құрды. Олардың ішінде Мұнағала Редди руының басшылары ең белгілілері болды. Мұнағаланың Заминдарында, Мұнағаладан батысқа қарай екі шақырым жердегі Тадавайыда табылған екі жазу – біреуі 1300 жылға, екіншісі 1306 жылға жатады. Бұл жазулар Мұнағалалық Анная Реддидің Какатия билеушісі Пратпа Рудраның қолбасшысы екенін көрсетеді. Редди вассалдары Дели сұлтандығының шабуылдарына қарсы күресіп, аймақты түрік билігінен қорғады. Соңында, сұлтандық Варангалға шапқындап, 1323 жылы Пратпа Рудраны тұтқынға алды.

Редди патшалығы

1323 жылы Пратпа Рудраның қайтысынан және Какатия империясының күйреуінен кейін, бірқатар Редди басшылары тәуелсіз билеушілерге айналды. Пролайя Вема Редди тәуелсіздік жариялап, Адданкиде "Редди әулетін" құрды. Ол бұрын Дели сұлтандығының "шет елдік" түркі билеушілерін жеңген телугу билеушілерінің одағына қатысқан болатын.

Виджаянагара дәуірі

Какатия кезеңінен кейін Виджаянагара империясы және Редди әулеті пайда болды. Кейін Реддилер Виджаянагара билеушілерінің әскери сардарларына айналды. Олар жеке армияларымен бірге Виджаянагара армиясын жаңа территорияларды бағындыруда қолдады және көмектесті. Бұл сардарлар "Полигарлар" аталымымен белгілі болды. Редди полигарлары соғыс уақытында әскери қызмет көрсетуге, халықтан салық жинауға және оны патшалық қазынаға төлеуге міндетті болды. Сардарлар өздерінің аймақтарында үлкен тәуелсіздікке ие болды. Британдық Шығыс Үндістан компаниясына қарсы қарулы көтеріліс жетекшісі, аңызға айналған Уялауда Нарасимха Реддидің ата-бабалары полигарлар болған. Реддилер тарихи тұрғыдан Раяласема аймағында үстемдік құрды. Тәуелсіздік алғаннан кейін Виджаянагара империясының бұрынғы сардарлары өз аймақтарында билік үшін көптеген ішкі жанжалдарға қатысты. Феодалдық сардарлардың билік пен жер үшін үздіксіз соғысы қазіргі Раяласемада "фракциялықтарлық", "фракциялық зорлық-зомбылық" немесе жай ғана "фракция" деп аталатын қатыгез зорлық-зомбылық түрінде көрінеді.

Голконда кезеңі

Осы кезеңде Реддилер бірнеше "самстханамдарды" (табысқа салынатын иеліктер) басқарды. Махбубнағардағы Гадвал самстханамына 1710 жылы Раджа Сомтадари салған бекініс кіреді. Реддилер Голконда билігі тұсында Телангана аймағында басшылар, ауылдық полицейлер және салық жинаушылар болып қызмет етті.

Британдық кезең

Британдық кезеңдегі қоғамның ең көрнекті тұлғаларының бірі – Уйялавада Нарасимха Редди. Ол британдықтарға қарсы шығып, 1846 жылы Британдық Шығыс Үндістан компаниясына қарсы қарулы көтеріліс ұйымдастырды. Соңында ол тұтқындалып, 1847 жылы дарға асылды. Оның көтерілісі Үндістандағы британдық үкімге қарсы алғашқы көтерілістердің бірі болды, себебі ол 1857 жылғы танымал Үндістан көтерілісінен 10 жыл бұрын болған. Реддилер – десмұхтар атанған жер иелері және Хайдарабад низамының әкімшілік құрамына кіретін адамдар еді. Реддилердің жер иелері өздерін Десай, Дора және Патель деп атады. Көптеген Реддилер Низам Навабтарының сарайында ақсүйектер болып, Низамның әкімшілік құрамында жоғары лауазымдарды иеленді. Раджа Бахадур Венкатарама Редди 1920 жылы жетінші Низам Осман Әли хан, Асаф Джах VII билігінде Хайдарабадтың котвалы болып тағайындалды. Раджа Бахадур Венкатарама Редди – Хайдарабадтың котвалы болып тағайындалған алғашқы индус болды, өйткені 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында, Низамдардың ислами үкімдігі кезінде, котвалы лауазымын тек мұсылмандар ғана иеленді. Оның қызметі шамамен 14 жылға созылды және ол тамаша полициялық басқаруы үшін халық арасында зор құрметке ие болды. Көптеген Реддилер Низамға қарсы қозғалыстың алдыңғы қатарында болды. 1941 жылы коммунистік көшбасшылар Рави Нараяна Редди мен Баддам Йелла Редди Андхра Махасабханы Низамға қарсы біріккен, жаппай, әскери ұйымға айналдырып, Низам режиміне қарсы қарулы күрес жүргізді.

Қазіргі саясат

Камма және Редди касталары 1956 жылы Андхра-Прадеш құрылғанға дейін және одан кейін саяси үстемдік құрды. Реддилер қазіргі Үндістанның артықшылықтар жүйесінде алдыңғы қатарлы каста ретінде жіктеледі. Олар Андхра-Прадеш штатында саяси үстемдікке ие қауым болып табылады, олардың өркендеуі 1956 жылы штат құрылған кезден басталады.