Кіріспе

Джон Марко Аллегро (17 ақпан 1923 – 17 ақпан 1988) – ағылшын археологы және Өлі теңіз омырауы зерттеушісі. Ол кітаптары мен радио хабарлары арқылы Өлі теңіз омыраулары туралы ақпаратты кеңінен таратып, оларды танымал етті. Ол ең белгілі және даулы омыраулардың редакторы, атақты "пешарим" омырауларын жариялауға қатысты. Аллегроның кейінірек жазған "Қасиетті саңырауқұлақ және крест" сияқты бірнеше кітабы оған үлкен даңқ пен жаңжал әкелді, сонымен қатар оның мансабын күрделендірді.

Ерте өмір және тәрбие

Аллегро 1923 жылы Джон Аллегро мен Мейблдің (құрметті есімі Перри) ұлы болып дүниеге келді. Аллегро Уоллингтон округінің грамматикалық мектебінде білім алды. 1951 жылы Манчестер университетінде Шығыстану мамандығы бойынша бакалавр дипломын алды. 1952 жылы H. H. Роулидің жетекшілігімен магистратураны аяқтады. 1953 жылы Годфри Драйвердің жетекшілігімен Оксфордта еврей тілінің диалектілерін зерттеумен айналысып жүргенде, Аллегроны Джеральд Ланкестер Хардинг Иерусалимдегі Өлі теңіздің құпиялары бойынша жұмыс істейтін ғалымдар тобына шақырды, онда ол бір жыл осы құпияларды зерттеумен шұғылданды. 1954 жылы Манчестерде Салыстырмалы семит тіл білімінен лекциятор болып жұмыс істеді.

Мыс түрме

1955 жылы Аллегроның ұсынысы бойынша Иордания үкіметі Мыс орамасын Манчестер университетіне жіберді, оны бөліктерге бөліп, мәтінді оқуға мүмкіндік беру мақсатында. Ол 1956 жылы ораманы кесу процесінде қатысты және кейін мәтіннің алдын ала транскрипциясын жасады, оны жақын арада аударып, өз жұмысының көшірмелерін Иорданиядағы Джеральд Ланкестер Хардингке жіберді. Англияда жүргенде ол BBC радиосында кітаптардағы көшбасшының айыпталғанын жариялаған бірнеше радио хабарламалар жасады (ол бұл ұстанымын 1986 жылы қайталады). Оның Иерусалимдегі әріптестері 1956 жылдың 16 наурызында "Таймс" газетіне оның талабын жоққа шығарып хат жазды. Бұл хаттың салдарынан Манчестердегі оның қызметі жаңартылмауы мүмкін болды. Алайда, бірнеше мазасыз айлардан кейін шілдеде қызметі қайта жаңартылды. Иорданияның ежелгі ескерткіштер директоры Аллегродан Мыс орамасының мәтінін жариялауды бірнеше рет сұрады. Милик ораманың жариялануын күткеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, Аллегро мәтінді жариялауға кірісті. Оның "Мыс орамасының қазынасы" атты кітабы 1960 жылы жарық көрді, ал ресми жариялану тағы екі жыл күтті. Оның мәтіндегі бірнеше оқулары мойндалса да, Аллегроның кітабы әріптестері тарапынан сынға ұшырады. Ол орамадағы қазынаның нақты екеніне сенді – қазіргі таңда көптеген ғалымдар осы пікірді ұстанады және 1950 жылдардың соңында бірнеше алдын ала басылымдарды ғылыми журналдарда жариялады. Ол де Воға 1960 жылы мәтіннің өз үлесін дайын ете алатынын айтты, бірақ кешігулерге байланысты оның томы, "Иорданияның Яһуда шөліндегі жаңалықтар V: 4Q158–4Q186", 1968 жылға дейін жарияланбады. Ол 1966 жылы Манчестердегі әріптесі Арнольд Андерсонның көмегімен материалдарын қайта өңдеді, содан кейін жариялады. Джон Стругнелл "Ревю де Кумран" журналында "Иорданияның Яһуда шөліндегі жаңалықтар" V томына сын пікірін, "Notes en Marge du volume V des 'Discoveries in the Judean Desert of Jordan'" жариялады. Аллегроның минималистік тәсілі ғылыми әлемде кеңінен сынға ұшырады, бірақ басқа редакторлардың үлестерін жариялауды күтіп отырып, ондаған жылдар бойы Аллегро мәтіндерін талдауға мүмкіндік алды. Стругнеллдің үлесінің бірінші бөлігі 1994 жылы жарияланды.

Бағыттың өзгеруі

1956 жылы Аллегро шиыршықтардың мазмұнына қатысты даулы пікір білдірді. Ол де Воксқа жазған хатында: "Сіз бен достарыңыздың христиандық туралы жазылған нәрсені түсіну үшін діни немесе діни емес мақсат іздемейынша ештеңе ойластыра алмайтыны өкінішті". Өлі теңіз шиыршықтары бойынша жұмысының көп бөлігі 1960 жылға дейін аяқталды және ол шиыршықтармен айналысқан әріптестерімен келіспеушілікке түсті. Аллегроның шиыршықтарды түсіндіруіне қатысты Х.Х. Роулимен туған дау кезінде, Ф.Ф. Брюстің шақыруымен Аллегро Манчестердегі Өнер факультетінің Жақын Шығыс зерттеулер кафедрасынан Теология факультетіне ауысты. Аллегро христиандық ілмудың авторлары эссендердің ой-санасын түсінбегенін де айтты. Ілмуды жазған адамдар естіген әңгімелерге сүйене отырып, шиыршықтардың мағынасын шатастырған. Аллегроның пікірінше, осылайша христиандық дәстүр шиыршықтарды дұрыс түсінбеуге негізделген. Ол Иса туралы әңгіме шиыршықтардағы Ұстаз Ыстыққанның айыпталғандығына байланысты екенін де мәлімдеді. Марк Холлдың айтуынша, Аллегро Өлі теңіз шиыршықтары тарихи Исаның ешқашан болмағанын дәлелдейді. Аллегро Ілмудағы Исаның іс жүзінде Аманита мускария – галлюциногеннің бір түрінің коды екенін және христиандық ежелгі "секс және саңырауқұлақ" культінің өнімі екенін дәлелдеді. Сыни реакция жылдам және қатал болды: он төрт британдық ғалым (оның ішінде Оксфордтағы Аллегроның ұстазы Годфри Драйвер) оны айыптады. Аллегроның христиан дінінің бастауы ретінде шамандық культ теориясын Уэльстің тарихшысы Филипп Дженкинс қатысты сынады. Ол Аллегроның эксцентрикті ғалым екенін және ол сілтеме жасайтын мәтіндердің толыққанды түрі болмағанын жазды. Дженкинс "Киелі саңырауқұлақ және айып тарту" еңбегін "білікті ғалым жазған Иса туралы зерттеулердегі ең абсурдты кітап" деп атады. Кітапқа болған реакцияларға байланысты Аллегроның баспагері кітапты шығарғаны үшін кешірім сұрады және Аллегро академиялық лауазымынан кетуге мәжбүр болды. 2009 жылдың қарашасында "Киелі саңырауқұлақ және айып тарту" 40 жылдық мерекелік басылымда Бостон университетінің Карл Рактің 30 беттік қосымшасымен қайта басылды.

Жеке өмір және өлім

Аллегро 1948 жылы Джоан Лоуренске үйленді, одан ұл мен қызы дүниеге келді. Daily Telegraph газетінде оның қайтысы жөнінде мақала жазған Хью Массингберд оны "Библиялық зерттеулердің Либерачесі" деп сипаттады.