Кіріспе

Стамбул қаласындағы аудан, Түркия

Этимология

Бұл аймақта Византия дәуірінде Дрипия атауымен Константинопольдің ауылдық маңы ретінде мекенделген деп есептеледі. Бағчилар атауы жүзімдіктердің көптігіне байланысты берілген. Бағчилар деген атау түрік тілінде "жүзімшілер" дегенді білдіреді. Бұрын бұл аудан "жасыл жүзімдік" деп аударылатын Ешілбағ деп аталатын. Бағчилар қалаға айналғанда атауы Есілбағ болып өзгертілді, ал Бағчилар ауданға айналғанда Бағчилар атауы қайтадан берілді. Осман дәуірінде басым көпшілігі мұсылман емес адамдар тұрған Бағчилардың ескі атауы – Чифитбургаз (Яхудбургаз) болған.

Осман дәуірі

Бағчилар ауданы Осман империясы кезінде Түркия Республикасы құрылғанға дейін сирек қоныстанған ауылдық жерді қамтыды. Жас Осман шамамен 400 жыл бұрын, қазіргі аудан орталығында мешіт салған. Көрші Гүнгорен шекарасында Жас Осман салған тағы бір 400 жылдық мешіт орналасқан. Археологиялық топтар мен құрылысшылар Бағчиларда жұмыс істеген кезде тарихи артефакттарды табады. Бағчилар ауданының әскери аймағында Стамбул қаласының су танысын қамтамасыз еткен акведуктар орналасқан. Бағчилардың ең көне тарихи ескерткіштерінің бірі – Махмұтбей ауданындағы тарихи фонтан. Бұл фонтандар Осман сұлтандарының бұйрығымен сол кездегі Стамбулдың әртүрлі жерлерінде салынған. 2023 жылы гректердің 1800 жылдар шамасында салған шіркеуі табылды.

Республика дәуірі

Түрік тәуелсіздігі соғысына жақын, Бағчилар Осман дәуірінде грек халқы тұрған Махмұтбей ауылдарының бірі болды. Бұл халық құнарлы жүзімдіктерімен әйгілі аймақтарда жұмыс істеді. Махмұтбей – Стамбулдағы ең көне елді мекендердің бірі және 11 шағын ауылға бағынышты болған елді мекен орталығы еді. Осы ауылдардың алтауы Стамбул қалалық әкімдігі жариялаған «Стамбул қаласының статистикалық жылнамасы 1930-31» атты еңбекте көрсетілген. Ауылдардың аттары – Аваз, Аяпа, Аяёрджи, Чифитбургаз, Видоз және Енибосна. 1950 жылдары Махмұтбейде жандармерия бөлімі, денсаулық сақтау орталығы, дәріхана, пошта, кинотеатр, қонақ үй және шағын муниципалдық кеңсе бар ауылдық сарай болды. Бағчилардың алғашқы қала құрылысы кезеңі бүгінгі Бағчилар алаңының жанында басталды. Қалалық дамудың бірінші толқыны Стамбул қаласының орталығы мен Бақыркёй аудандарына ең жақын орналасқан Бағчилардың Меркез және Енигүн шағын аудандарында сезілді. Қала орталығы мен Стамбулдың Бақыркёй ауданына жақындығының арқасында бұл аймақ ресми және бейресми құрылысшылармен толығымен бөлініп, 1980 жылдары Парселлер деп аталды. Қазіргі уақытта Бағчилардың ең тығыз халқы бар ауданы саналатын Енигүн шағын ауданы, ауданның алғашқы және ең көне қалалық ауданы деп есептеледі. Қала құрылысы Бағчилардың басқа бөліктеріне жылдам таралып, карталардың қайта жасалуына себеп болды, нәтижесінде Бақыркёй жеке қалалық ауданы құрылды. Бағчилар халық санының тез өсуімен және нашар немесе бейресми қала құрылысымен танымал аудан болып қала береді. Бейресми салынған тұрғын үйлердің болуы Стамбулдағы жоғары жер сілкінісі қаупіне байланысты қала құрылысы мамандары үшін үлкен алаңдаушылық тудырады. Үлкен жер сілкінісі салдарынан көп адам қаза болу қаупін азайту мақсатында Стамбул қалалық әкімдігі бірнеше ірі тұрғын үй құрылысы жобаларын жүзеге асырды. 1989 жылы М1 желісіндегі Стамбул метросы Бағчиларға дейін созылды және сонда аяқталады. Кейін 1992 жылы Стамбул трамвайы Бағчилар алаңына дейін ұзартылды. Бұл аймаққа Стамбулдың автобус жүйесі де кеңінен қызмет көрсетеді.

География

Багчилар Стамбулдың еуропалық жағында, Стамбул қалалық муниципалитетінің қызмет аймағында орналасқан. Қазіргі таңда аудан иммигранттар ауданы ретінде танымал. Ол E 5 және TEM тас жолдарының арасында жатыр. Оңтүстікте Бахчелиевлер, батыста Кючукчекмече, солтүстік-батыста Башакшехир, шығыста Гюнгёрен, солтүстікте Есенлер және Башакшехир аудандарымен шектеседі. Жағалау жолағы жоқ. Багчилар 50 мен 130 метр аралығында биіктігі өзгеріп отыратын, жазық және толқынды жазықта орналасқан. Багчилар – негізінен тұрғын үйлерден тұратын аудан, 5-6 қабатты бетон каркасты құрылыстармен, балкондары мен қызыл черепица шатырларымен ерекшеленеді. Ауданның ең басты ерекшелігі – ресми емес, асфальтталмаған жолдары, олар жол тығындары және су тасқыны сияқты мәселелермен күресіп жатыр. Бұл аймақта сонымен қатар көптеген өнеркәсіп орындары орналасқан, әсіресе жеңіл машина жасау, тоқыма, полиграфия, құрғақ тауарлардың көтерме сауда нарығы, қолданылған автомобильдердің ірі базары және көптеген жүк тасымалдау компаниялары бар. Ауданның өнеркәсіптік аймақтарының көп бөлігі TEM тас жолынан Стамбул әуежайына дейінгі Гюнешли байланыс жолы бойында шоғырланған.

Қоғамдық көліктер

Багчилар - қоғамдық көлік тұрғысынан Стамбулдың ең дамыған аудандарының бірі. Ол М1ʙ метро желісі арқылы Еникапыға қосылған. М3 метро желісі арқылы Башакшехирге, ал М7 метро желісі арқылы Меджидиекейге байланысады. Сонымен қатар, T1 трамвай желісі Багчилардан Кабатасқа дейін жүреді. Көптеген метро желілері осы ауданнан өтеді. Бұлардан өзге, ауданда автобус қатынасы да жақсы дамыған.

Мәдениет

Бағчилар қаласында 22 жасқа дейінгі адамдар халықтың 33% құрайды. Бастауыш мектепке қабылдау көрсеткіші жоғары болғанымен, Түркияда тіркелмеген көптеген иммигрант отбасылардың болуына байланысты мектептерде оқу орындары жетіспеушілігі сақталып тұр. Бағчилар қаласындағы бастауыш және жоғары мектептерде 118 250 оқушы оқып жатыр. Алтынбаш университеті Бағчилар қаласында орналасқан. Махмутбей (Истанбул метросы) станциясының жанында қоғамдық кітапхана бар. Бұдан өзге, ауданның 22 шағын ауданында кіші кітапханалар ашылды. 2008 жылы ең алғашқысы ашылған 16 ақпараттық үй 8 мен 14 жас аралығындағы балалардың біліміне қолдау көрсетуге арналған. Бағчилар мәдени орталығы ауданның мәдени шараларын дамыту үшін құрылған. Мәдени орталықта 20 000 кітаптан тұратын кітапхана, спорт залдары, киноконцерт залдары және жабық спорт алаңдары бар. Ауданның жеткіліксіз жасыл және демалыс аймақтары өмір сапасының маңызды мәселесі болып табылады. Аудан бойынша әр адамға шаққанда парктік аймақтар мен балалар ойын алаңдары жетіспейді. Стамбул қалалық статистикасы бойынша, ауданда 2796 көше, 88 мешіт, 12 жоғары мектеп және олармен теңестірілген білім ошақтары, 101 бастауыш мектеп, 17 жеке мектеп, 22 шағын аудан, бір оқу-ғылыми зерттеу ауруханасы, 41 отбасылық медицина орталығы, бір қалалық медицина орталығы, жеті жеке аурухана, 23 жеке клиникалық орталық, екі туберкулезді бақылау орталығы, бір ана мен бала денсаулығы сақтау орталығы, бір денсаулық сақтау кеңес беру орталығы және төрт муниципалды мәдени орталық бар.

Жергілікті сайлау

Бағчилар соңғы уақытта АҚ партиясының берік ұстанымы болды. Партия ауданның көпшілік үкімет орындарын бақылайды және президент Режеп Тайып Ердоғанның әлі де үлкен беделі бар. Бұл аймақта бұрын негізінен консервативті Анатолия тұрғындары тұрған, бірақ қазір сириялықтар мен ауғандардың саны артып келеді. Бағчилар Стамбулдың діни тұрғыдан консервативті ауданы саналады. Бағчилар әкімдері және олардың партиялары:

Жыл Әкім Партиясы Дауыс беру көрсеткіші
1992* Фейзулла Кыйлық РП 35.09%
1994 Фейзулла Кыйлық РП 37.30%
1999 Фейзулла Кыйлық РП 37.74%
2004* Фейзулла Кыйлық АҚ партиясы 43.91%
2009 Лоқман Чағриджи АҚ партиясы 49.39%
2014 Лоқман Чағриджи АҚ партиясы 57.20%
2019 Лоқман Чағриджи АҚ партиясы 57.89%

1992 жылы Бағчилар Бақыркөйден бөлінгеннен кейін Фейзулла Кыйлық қосымша сайлауда әкім болып сайланды. Фейзулла Кыйлық 2007 жылғы Түркия парламенттік сайлауына қатысу үшін депутат болу үшін отставкаға кетіп, міндетін Лоқман Чағриджиге тапсырды. 2022 жылы Лоқман Чағриджи отставкаға кеткеннен кейін Абдулла Өздемір әкім болып сайланды.