Кіріспе

Нортон Фицваррен темір жол апаты 1940 жылғы 4 қарашада Англияның Сомерсет графтығындағы Таунтон мен Нортон Фицваррен арасында болды. Пойыз жүргізушісі сигналдар жүйесі мен жолдың құрылымын дұрыс түсінбегендіктен, пойызды бұрылыстан өткізіп, рельстерден шығып кетті, нәтижесінде шамамен 27 адам қаза тапты. Аталған локомотив GWR King Class GWR 6028 King Class King George VI болды, ол кейін жөнделіп, қызметке қайта оралды. Бұрын осы жерде 1890 жылғы 10 қарашада ірі апат болған, ал 1978 жылғы Таунтон пойзындағы өрт те осы аумақта орын алған.

Шолу

Жүргізуші Перси Стейсидің үйі кеше түнде бомбаланды. Ол әдеттегідей жұмысына барды. Апат болған түні тағы бомбалау және басқа да бұзушылықтар салдарынан пойыз Таунтонға бір сағат кешігіп келді. Апат төрт жолды теміржол учаскесінде екі жолға дейін тарылған жерде болды. Төрт жолды бөлігінде жоғары және төменгі бағыттағы жылдам пойыз жолдары жоғары және төменгі баяу пойыз жолдарының арасында орналасқан еді. Сигналдарды әдеттегідей, әрбір жолдың бір жағында орналастырудың орнына (GWR практикасы бойынша оларды локомотив жүргізушісі тұратын жаққа, жолдың оң жағына қою болған), Қосалқы желінің сигналдары сол жақта, ал Басты желінің сигналдары оң жақта болды. Стейсидің пойзы Таунтон станциясынан оң жақтанғы сигналдардың көрсеткіштерін (барлығы жасыл, "жол ашық" дегенді білдіретін) байқап, өзінің пойзы Төменгі Қосалқы (сол жақ) жолымен келе жатқанын және сигналдар басқа пойыз үшін көрсетіліп тұрғанын білмей кетті. Соғыс уақытындағы қараңғылық осы жаңылысуға себеп болды. Жүргізуші өзінің қатесін тек екінші пойыз оны озу кезінде ғана түсінді, сол кезде жол аяқталуға аздап қалғанда тоқтауға мүмкіндік болмады. Қауіпсіздік аралықтары орнатылғандықтан, пойыз жылдамдық жолына шығып, екінші пойызбен соқтығысудың орнына рельстен шығып кетті. Өрт сөндіруші және 26 жолаушы қаза тапты. Озу кезіндегі пойыздың соңғы вагонындағы күзетші қызық дыбыстарды естіп, олардың рельстен шығып жатқан пойыздың шашыраған балдағы екенін анықтады. Ол тежегіштерді қолданып, мәселені тексеру үшін, пойыз Виктория тұйығында тоқтады, батысқа қарайғы келесі сигналдық постта, және соңғы вагондардың қабырғалары ұшқан балдақтан зақымданғанын, терезелердің сынғанын көрді. Рельстен шығып кеткен "Король" локомотиві тұйықтың соңынан құлап, басты жолдарға қарай бұрылды, озу кезіндегі пойыздың арт жағынан бірнеше метр қашықтықта болды. Сонымен қатар, Таунтон станциясындағы сигнал беруші бастапқыда платформаның батыс жағындағы әдеттегі бағытқа, Төменгі Басты желіге өту үшін шығу сигналын ашты, ол пойыз платформада тоқтаған кезде көрсетіліп тұрды. Пойыз тоқтаған кезде сигнал берушіге жылдам тоқтамайтын пойыз ұсынылды, сондықтан ол сигналды қалпына келтірді, апатқа ұшыраған пойыздың бағытын Төменгі Жылдамдықтан Төменгі Баяуға өзгертті және Төменгі Баяу сигналын ашты. Жүргізуші локомотивтің сигналға қарама-қарсы жағында болды, ал жөнелту кезінде екінші рет тексерген өрт сөндіруші әдеттегідей "жол ашық" деп хабарлады. Баяу жылдамдықпен жөнелгендіктен және қараңғылық жағдайында жүргізуші олардың енді Төменгі Қосалқы желісімен келе жатқанын және Төменгі Басты желіге өту үшін қиылысты қабылдамайтынын байқамады. Нортон Фицваррен теміржол станциясындағы сигналдар GWR Автоматты Пойыз Бақылау (ATC) жүйесімен жабдықталған, ол кабинадағы жүргізушіге алдағы алыс сигналдың "сақтану" күйінде екенін дыбыстық сигналмен хабарлайды. Ескерту сигналы қабылдануы тиіс немесе тежегіштер автоматты түрде іске қосылады. Жүргізушілер ескертуді жоюға үйреніп, оны бейсаналық түрде жасай алады. Бұл әсіресе жүргізуші жасыл сигналдың дұрыс емес екенін сезгенде болады. ATC жабдығы дұрыс жұмыс істесе де, соғыс уақытында техникалық қызмет көрсетуді кейінге қалдыру салдарынан бірқатар жағдайларда ATC пандустары дұрыс жұмыс істемей, сигналдар ашық болған кезде жалған "сақтану" ескертулерін берді, бұл дұрыс ақаулық режимі болғанымен, экипаждар ашық сигналдарды көрген кездегі ескертуді техникалық мәселе деп қабылдауына әкелді.

Тергеу

Тергеуді Темір жол инспекциясының бас инспекторы сэр Алан Маунт жүргізді. Ол сигналдардың орналасуы жаңсақ болғанымен, "басты себеп жүргізуші П. В. Стейсидің түсіндіріле алмайтын қателігі" болды деп қорытындылады, оның 40 жылдық үздік қызмет тарихына қарамастан. Ол бұл қателікке қараңғылықта жұмыс істеу жағдайлары мен соғыстың жалпы күйзелісі, соның ішінде Стейсидің үйінің түнгі бомбалауы себеп болуы мүмкін деп ұсынды.

Соғыс уақытындағы цензура

Бұл апат туралы Австралияның шалқар аймандарындағы газеттерде дереу хабарланды. Оның себебі жақында болған күшті жаңбырлар салдарынан құбырдың шайылуы деп көрсетілді, ал локомотивтің сол кезде биліктегі монархтың құрметіне аталғаны туралы ештеңе жазылмады.

Салдары

Көлік жүргізуші Стейсиге деген үлкен қайырымдылыққа қарамастан, ол өзіне апатты ешқашан кешірмеді. Прессадан түскен сұраққа жауап бергенде, ол: "Маған сөйлемеңдер, мен кісі өлтірдім" деді. Ол бір жылдан сәл кейін көзге көрінбейтін медициналық себептерден қайтыс болды.