Микмак тайпасының бас басшысы: Анри Мемберту туралы деректер
Henri Membertou
Мемберту бастығы (1507-1611) – Микмак тайпасының басшысы, Жаңа Шотландиядағы алғашқы француз қонысының куәсі. Саяси және рухани көшбасшы, айтуынша, Жак Картьемен кездескен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Микмак тайпасының ұлы басшысы (шамамен 1507–1611)
Grand Chief of the Mi'kmaq tribe (c. 1507–1611)
Генри Мемберту (1507 – 18 қыркүйек 1611) – Порт-Рояль маңындағы, қазіргі Жаңа Шотландия, Канададағы алғашқы француз қонысы орналасқан Микмак тайпасының сакмоу (Ұлы басшысы) болған. Бастапқыда Кеспекувик ауданының сакмовы болған ол, басқа алты ауданның сакмоуларымен бірге Ұлы басшы болып тағайындалды. Мемберту Жаку Картьемен алғаш кездескенде ересек болғанын айтқандықтан, оның XVI ғасырдың басында туған болуы мүмкін.
Chief Henri Membertou (1507 – 18 September 1611) was the sakmow (Grand Chief) of the Mi'kmaq First Nations tribe situated near Port Royal, site of the first French settlement in Acadia, present day Nova Scotia, Canada. Originally sakmow of the Kespukwitk district, he was appointed as Grand Chief by the sakmowk of the other six districts. Membertou claimed to have been a grown man when he first met Jacques Cartier, which makes it likely that he was born in the early years of the sixteenth century.
Шомылдыру рәсімінен бұрын
Бас қолбасшы болғанға дейін Мэмбэрту француз отаршыларының Порт-Рояльға қоныстанған аймағын қамтитын Микмак ұлтының бір бөлігі – Кеспуквитт округінің басшысы болды. Сақмоу, яғни саяси көшбасшы болумен қатар, Мэмбэрту өз тайпасының бас автмойыны, рухани көшбасшысы да болды. Олар оның емдеу және болашақты болжау қабілеттеріне сенді. Мэмбэрту өзіне француз шалопын сатып алып, оны өз тотемдерімен безендіргені мәлім. Ол бұл кемені еуропалықтармен теңіздің шұғылалы аймақтарында сауда жасау үшін пайдаланды, бұл маңызды нарыққа алғашқы қол жеткізіп, тауарын тиімдірек бағамен сатуға мүмкіндік берді ("нарықты басып алу"). Мэмбэрту француздармен жақын достық қарым-қатынас орнатты. Ол француздармен алғаш рет 1605 жылы Порт-Рояльдегі Хабитацияны салуға келгенде кездесті. Француз заңгері және жазушысы Марк Лескарбоның айтуынша, ол 100 жастан асып, 1534 жылы Жак Картьемен кездескенін еске алды. Лескарбо мен теңіз саяхатшысы Самуэль де Шамплен 1606 жылы Майн штатының қазіргі аймағында Армучикуис немесе Пасамакуодди тайпасы өлтірген Микмак сақмоуы Панонякқа жерлеу рәсімін өткізгенін көргендерін жазды. Осы және осыған ұқсас жаулық әрекеттерге кек қайтару үшін Мэмбэрту 500 жауынгерді басқарып, 1607 жылдың шілдесінде Майн штатының қазіргі Сако қаласында орналасқан Армучикуи қаласына шабуыл жасады, олардың 20 адамын, соның ішінде екі басшысы – Онмечин мен Марчинды өлтірді. Иезуит Пьер Биард оны сипаттағанда, басқа Микмак еркектерінен айырмашылығы, сақал қалдырғанын айтады, себебі олар беттегі барлық түктерін алып тастаған. Ол басқа еркектерге қарағанда ірі денелі болды және қарт болса да, шашында ақ түк болған жоқ. Содан кейін Мэмбэрту Францияның қайтыс болған королі Генрих IV-тің құрметіне шомылдырылып, Генри деген атқа ие болды.
Before becoming grand chief, Membertou had been the District Chief of Kespukwitk, a part of the Mi'kmaq nation which included the area where the French colonists settled Port Royal. In addition to being sakmow or political leader, Membertou had also been the head autmoin or spiritual leader of his tribe – who believed him to have powers of healing and prophecy. Membertou was known to have acquired his own French shallop which he decorated with his own totems. He used this ship to trade with Europeans far out at sea, gaining first access to this important market and allowing him to sell goods at more worthwhile exchanges ("forestalling the market"). Membertou became a good friend to the French. He first met the French when they arrived to build the Habitation at Port Royal in 1605, at which time, according to the French lawyer and author Marc Lescarbot, he said he was over 100 and recalled meeting Jacques Cartier in 1534. Both Lescarbot and explorer Samuel de Champlain wrote of having witnessed him conducting a funeral in 1606 for Panoniac, a fellow Mi'kmaw sakmow who had been killed by the Armouchiquois or Passamaquoddy tribe, of what is now Maine. Seeking revenge for this and similar acts of hostility, Membertou led 500 warriors in a raid on the Armouchiquois town, Chouacoet, present day Saco, Maine, in July, 1607, killing 20 of their people, including two of their leaders, Onmechin and Marchin. He is described by the Jesuit Pierre Biard as having maintained a beard, unlike other Mi'kmaq males who removed all facial hair. He was larger than the other males and despite his advanced age, had no grey or white hair. It was then that Membertou was given the baptismal name Henri, after the late king of France, Henry IV.
Шомылдыру рәсімінен өткеннен кейін
Мемберту шомылдырылғаннан кейін дереу нағыз христиан болуға құштар болды. Ол миссионерлердің алгонкин тіліндегі микмак тілін үйренуін қалады, осылайша ол дұрыс білім ала алатын болар еді.
Membertou was very eager to become a proper Christian as soon as he was baptized. He wanted the missionaries to learn the Algonquian Mi'kmaq language so that he could be properly educated.
Әндер
Мембертудың үш әні жазбаша түрде сақталған, және бұл Америкадан алынған алғашқы музыкалық нотациялар болып табылады. Әндердің мелодияларын Марк Лескарбот сольфеж нотациясымен жазған. Әрбір нотаның ұзақтығы Габриэль Сагард Теодаттың менсуральды нотацияда Мемберту әндерін жазу арқылы тіркелді. Мелодиялар солфеж шкаласының үш нотасын пайдаланады – бастапқыда Лескарбот Re Fa Sol деп жазған, бірақ La Do Re деп оңайырақ орындауға болады. Бұл әндердің ноталары американдық флейтаға арналған нұсқада қолжетімді.
Three songs of Membertou survive in written form, and provide the first music transcriptions from the Americas. The melodies for the songs were transcribed in solfège notation by Marc Lescarbot. The time values of each note were recorded in an arrangement of Membertou's songs in mensural notation by Gabriel Sagard Théodat. The melodies use three notes of the solfege scale – originally transcribed as Re Fa Sol by Lescarbot, but more easily sung as La Do Re. Transcriptions of these songs are available for Native American flute.