Кіріспе

1938 жылы Артур Хонеггердің ораториясы «Жоанна д’Арк өртеуде» (Jeanne d'Arc au bûcher) – Артур Хонеггердің ораториясы, бастапқыда Ида Рубинштейн тапсырыс берген. Ол Пол Клоделдің либреттосына жазылған. Туынды шамамен 80 минутқа созылады. Оның тұңғыш көрсетілісі 1938 жылдың 12 мамырында Базель қаласында өтті, онда Рубинштейн Жоанна рөлін, ал Жан Периер Доминик бауырлас рөлін сомдады. Базель жігіттер хоры балалар хоры бөлігін орындады, ал Пол Сахер дирижерлік етті. Драма Жоанна д’Арктің өртеу тірегіндегі соңғы минуттарын, сонымен қатар оның сот процесіне және жастық шағына жасалған флэшбэктерді қамтиды. Хонеггер өз туындысын «драматикалық оратория» деп атады, оған сөйлейтін рөлдер мен актерлер қосылды. Бұл туындының маңызды бөлігі – ертедегі электрондық аспап, ондес Мартенот, оның өнертапқышы Морис Мартенот премьерада орындады. Ал келесі жылы ол Лондонның Столл театрында Лейтон Лукастың жетекшілігімен сахналанды. 1953 жылдың желтоқсанында Роберто Росселлини Неапольдегі Сан-Карло театрында итальян тілінде аудармадағы ораторияның сахналық қойылымын режиссерлік етті. Кейіннен ол Ла Скалада қойылды. Екі қойылым да жоғары бағаланды. Росселлини оны Париж операсында француз тілінде сахнаға қойды, бұл да сыншылар тарапынан мақтауға ие болды. Ол сондай-ақ Сан-Карло қойылымын француз және итальян тілдерінде түсірді. Фильм 1954 жылы Италияда «Giovanna d'Arco al rogo» деген итальяндық атаумен шықты. Ол кассада сәтсіздікке ұшырады, ал француз нұсқасы ешқашан жарық көрген жоқ. Оратория 1957/1958 жылғы Нью-Йорк филармониясының Карнеги залындағы маусымының бір бөлігі болды (сәуір айы, үш қойылым, тікелей эфирде), онда Фелисия Монтеалегре Бернштейн Жоанна д’Арк, Адель Аддисон – Мәриям Ана, Леонтин Прайс – Сент-Маргарита, Марсиал Сингер – Доминик бауырлас, Фрэнсис Бибель – Сент-Кэтрин және Леонард Бернштейн дирижерлік етті. Марион Котияр бірнеше рет ораторияның тікелей қойылымдарында Жоанна д’Арк рөлін ойнады, алғаш рет 2005 жылы Францияның Орлеан қаласында Жан-Пьер Луазилдің режиссерлігімен Орлеан симфониялық оркестрімен бірге. 2012 жылы Испанияның Барселона қаласында Барселона симфониялық оркестрімен және Каталония ұлттық оркестрімен, режиссері Марк Сустро. 2015 жылдың маусым айында ол Нью-Йорк филармониясымен Авери Фишер залында ораторияны орындады.

Жазбалар

Алғашқы жазба 1943 жылы француздық EMI компаниясымен, Лодевейк де Вохт [nl] басшылығымен Бельгия Ұлттық оркестрінің қатысуымен және Жанна рөлінде Марта Дугард [fr] есімді әртіспен жасалды. 1954 жылы Юджин Орманди жетекшілігімен Филадельфия оркестрі осы туындыны Philips Classics үшін жазды, Жанна рөлінде Вера Зорина болды. 1977 жылы Серж Баудо Supraphon үшін Чехия филармониялық оркестріне дирижерлік етті, ал Нелли Боргео орындады. Бұл шығарма ұзақ жылдар бойы Сейжи Озаваның репертуарында болды, оның Франция Ұлттық оркестрімен және Марта Келлермен Сент-Дени базиликасындағы тікелей орындалысы 1991 жылы жарық көрді (Deutsche Grammophon). Жақындағы жазбалардың ішінде 2012 жылғы Soustrot Barcelona қойылымында Марион Котиярдтың қатысуымен жазылған нұсқа (2015, Alpha) және Стефан Деневтың Royal Concertgebouw Orchestra және Джудит Чемламен бірге орындаған жазбасы (2018, RCO Live) бар.