Кіріспе
Намибияда қолданылатын ағылшын тілінің аралас түрі
Намилиш (намибиялық және ағылшын сөздерінің қосылуынан жасалған сөз) – Намибияда қолданылатын ағылшын тілінің бір түрі. Бұл термин алғаш рет 1991 жылы жазылған. 1990 жылы тәуелсіздік алғаннан бері ағылшын тілі елдің ресми тілі болып табылады. Намибиялықтардың көпшілігі үшін екінші немесе үшінші тіл болғандықтан, жергілікті қолданыс ағылшын тілді елдердегі қолданыстан едәуір өзгеше болуы мүмкін. Намибиялық ағылшын тілі немесе Намилиш, Оңтүстік Африкалық ағылшын тілімен көптеген ортақ белгілерге ие, сонымен қатар африкаанс және жергілікті африка тілдерінің ықпалында болған.
Сөздік
Namlish English Notes Baas Afrikaans: Boss - еркек жұмыс берушіге бағыныштылықты білдіретін атау. Babelas - етістік және есімдік: (а) батқан, мас күй. Bakkie - пикап машинасы. Biltong - құрғақ ет, жалбық. Braai Afrikaans: барбекю немесе әлеуметтік гриль. Cucca Shop - бар. Атауы Анголада бұрын сатылған сырадан шыққан. Eish - о, құдай-ау, таңқалу, шок, наразылық және т.б. Mêmê - ана, қадірлі ана, үлкен әйелдерге деген құрметті атау. Oom Afrikaans: аға, үлкен ерлерге деген құрметті атау. Robot - жол бағдаршамы. Shebeen - бар немесе клуб. Tekkies - кроссовкалар.
Сөз тіркестері
Ағылшынша сөйлеу қалай? Не жаңалық? Көбінесе қолданылатын сәлемдесу. Солай ма? Шындығында? Біз біргеміз бе? Түсінікті ме? Мені түсіндіңіз бе? Бұл тіркес жиналыстар мен семинарларда жиі қолданылады. Алғашқы тіркес британдық ағылшын сияқты ағылшын тілінің басқа түрлерінде де қолданылады. Мен оны қазір-ақ істеймін. Мен оны бір минуттан кейін істеймін. Сөздерді екі рет қайталау олардың нақты мағынасын күшейтеді. және не, не? және тағы басқа (деп есептеуге болады, " және сондай-ақ") Жиналыстар мен семинарларда жиі қолданылады. Бұл – на! Жақсы!/Өте жақсы! Бұл ана тілдерінде жиі кездесетін тілдің дыбыстық ерекшелігіне ие. Қайырлы таң! Қалайсыз? Ошивамбо тілінен келген, Уалалепо? Уақыт өтіп барады. Уақыт таусылып барады. Әйтпесе? Сіз қалайсыз, әрине? Сәлемдесу үшін / әңгімеде үзілісті толтыру үшін қолданылады. қандай да бір (сын сипатында) сондай-сондай.
Сөзбе-сөз аудармалар
Намильша тілі сөзбе-сөз аудармалардан пайда болған, көбінесе ошивамбо, каванго тілдерінен және африкаанс тілінен, кейде дамара, хереро немесе басқа тайпалық тілдерден. Намильшаны көбінесе ошивамбо және каванго тілдерінде сөйлейтін адамдар қолданады. Ошивамбо тілінде "l" және "r" әріптерінің орны ауысады. Каванго тілінде олар ауыстырылмайды. 1-мысал: "Мен қазір келемін" деген сөз африкаанс тіліндегі "Ek kom nou" және ошивамбо тіліндегі "Onde ya paife" тіркесінен шыққан. 2-мысал: Адамдар амандасқанда кейде "yes sir" деп айтады, бұл африкаанс тіліндегі "ja meneer" сөзінің тікелей аудармасы. 3-мысал: Намильша тілінде сөйлейтіндер кейде ағылшын тіліндегі жай өткен шақ қолданылатын жерлерде тек қана қазіргі жалғастырылған немесе қазіргі прогрессивті етістік формасын қолданады. Бұл, ішінара, ошивамбо және каванго тілдерінен ағылшын тіліне тікелей аударманың нәтижесі. Ошивамбо және каванго тілдерінде етістік формасы екі жағдайда да өзгермейді. Егер біреу қандай да бір нәрсенің иесі екенін білдіргісі келсе, ол "иесінде" дейді. Бұл өткен шақтың жалғастырылған түрін жай өткен шақ орнына қолдануға да қатысты. 4-мысал: Адамдар уақыт сұрағанда көбінесе "қашан?" дейді, бұл африкаанс тіліндегі "Hoe laat is dit?" және неміс тіліндегі "Wie spät ist es?" сөздерінен аударылған. 5-мысал: Ошивамбо тілінде сөйлейтін кейбір адамдар "қызыл" дегеннің орнына "Led" деп айтады. 6-мысал: Қалайсың деп сұрағанда, намибиялықтар "Whatz up" деп жауап береді, бұл каванго тіліндегі "weni" сөзінен шыққан.
Кейбір ескертулер
Намибиялықтардың көбі бір сөзді екі рет қайталайды, мысалы, "Hi hi", "Fine fine" және "Sharp sharp" – бұл күнделікті әңгімеде жиі кездесетін жауаптар. "Қалайсың?" деген сұраққа Намиль тілінде сөйлейтіндер "Иә!" немесе "Ебо!" деп жауап береді. "Ебо" сөзі зулу тілінен келген, Оңтүстік Африканың барлық аймақтарында қолданылатын күшті мағынадағы "иә" деген сөз. Бағыттарды көрсетуде өте шамалы және беймаз жауаптар беріледі: әдетте "сол жақ" деп жауаптайды. "Бұл" және "сол" сөздері балалар мен қарттар туралы сөйлескенде жиі қолданылады. "Мен қазір келемін", "Мен бірден келемін", "Мен осы қазір келемін": Бәрі де уақытты білдірудегі шамалы айырмашылықтар. "Қазір" сөзінің қайталануы, ағылшын тіліндегі "now" сөзіне жақындауды білдіреді. Әдетте, сөз үш рет қайталанғанда, одан артығы естілмейді. Бұл көбінесе, сұралып отырған іс-әрекеттің басталуына бір минуттан кем уақыт қалғанын білдіреді. "Мен келемін" деген сөздің мағынасы алуан түрлі болуы мүмкін. Көбінесе, "Мен 5 минут ішінде қайтып келемін, не болмаса қайтадан келмеймін" дегенді білдіреді. Ал "Мен қазір келемін" деген сөз "Мен міндетті түрде осы қазір қайтып келемін" дегенді білдіреді. "Кейбірде" деген сөз жақсы, орташа немесе ерекше емес жағдайды сипаттау үшін қолданылады. Намибиялықтардан күндер, демалыстар, мерекелер туралы сұрағанда, көбінесе "кейбірде" деп жауап береді. (Намибиялықтар жиі, мысалы, сын есімнің орнына үстеуді қолданады. Бұған тағы бір мысал – "жақсырақ" сөзінің қолданылуы. Емтихан туралы сұрағанда, жауап көбінесе "жақсырақ" болады. Бұл неден жақсы екені нақты айтылмайды.) "Қалайсың?" деген сұраққа көбінесе "жақсы" деп жауап береді. Намибиялықтар кішкентай нәрселер туралы сөйлескенде "ка" (kaboy: кішкентай ұл, kathing: кішкентай зат) сөзін қолданады. "Күдікпен" деген мағынаны білдіру үшін "куджа" (куша деп айтылады) немесе Кама/камастаг сияқты сөздер қолданылады. Аты мен тегі шатастырылып жатады, мысалы, Питер Смит мырза емес, Питер мырза деп аталуы мүмкін.
Айтуға
Намиль тілі ағылшын тілінің өзіндік диалектісі болғандықтан, ағылшын сөздерін айтудың өзіне тән ерекшеліктері бар. Мысалы, "clothes" сөзі көбінесе екі буынмен айтылады. Тіпті Намибияның бұрынғы президенті Хификепунье Похамба да оны осылай айтады.