Кіріспе

Француз тілінен алынған "әсемдік" немесе "батылдық" дегенді білдіретін сөз, сыраны басқа сусындармен араластыру. Панаше (panaʃ) – бұл француз тілінен шыққан сөз, ол ерте замандағы кавалерия сарбаздарының қаруларындағы қауырсыннан туындаған, жарқын мінез-құлық пен еңкейген батылдық сипаттарын білдіреді. Сөзбе-сөз аудармасы – шапкаға немесе дулығаға тағылатын қауырсын. Бұл Франция королі Генри IV-ке (13 желтоқсан 1553 – 14 мамыр 1610) сілтеме жасайды, ол өміріне құмар, циник саясаткер және әскери жетекші, дулығасына керемет ақ қауырсын тағып, "Менің ақ қауырсынымды қуып жететіндер!" (француз тілінде: "Ralliez vous à mon panache blanc!") деп шақыратын.

Сирано де Бержерак

Панаханың бейнесі және оның ізгілік ретінде қалыптасуының себебі Эдмонд Ростанның 1897 жылы осы атпен жазған пьесасында Сирано де Бержеракты сомдауында көрінеді. Ростанға дейін панаха міндетті түрде жақсы қасиет емес еді және кейбіреулер оны күмәнді есептеген. Панаха пьесада екі рет тікелей айтылады, бірақ тұтас пьеса бойында жасырын түрде ұсынылады: Сираноның Монфлериге, Вальвертке және бір сәтте театрдағы барлық көрермендерге (I акт) лақтырған шақырулары, сондай-ақ зиянды өтеу үшін бір айлық жалақысын беруі; Порт-де-Неследегі жүз қарақшымен жекпе-жегі (II акт), және Роксанамен сөйлескенде осы ерліктерінен бас тартуы ("Содан бері мен одан да батыл болдым"); Роксананың хаттарын жеткізу үшін испан шебін күнделікті кесіп өтуі (IV акт); және V актте оның өлім төсегінен онымен кездесуге баруы.

Тікелей сілтемелер қос мағынаны ашады: біріншіден, IV актте де Гишпен оның ақ белдігінің жоғалғаны туралы тартысқанда, ол былай дейді: "Менің ойымша, король Генрих ешқандай қауіпте ақ панахасын шешпеген болар." Екінші мысал – Сираноның соңғы сөздері: "Дегенмен, менің болашақта да менікі болатын нәрсе бар, және мен Құдайдың алдына барғанда, оны шешіп, бір қимылмен көктегі төбелерді сүртіп тастаймын: осы дүниеден таза күйінде алып кететін панахам."

Қазіргі қолданылуы

Канадалық француз тілінде "панаша" сөзі бұғы немесе қалақай мүйіздері сияқты мүйіздерді де білдіруі мүмкін. Паначе өзені – Канаданың Квебек провинциясындағы Абитиби-Темискамингу әкімшілік аймағында, Ла-Валле-де-л’Ор аймақтық округі муниципалитетіндегі Сеннетерре қаласына құятын Веттенагами өзенінің шығыс жағалауының саласы. Панаш көлі – Онтарио провинциясының Садбери аймағындағы көл. "Antlers" – 2007 жылы канадалық режиссер Андре Лине Бопарлан түсірген "Панаша" атты деректі фильмінің ағылшын тіліндегі атауы. "Панаша" – ағылшын тілінің әртүрлі диалектілерінде қолданыла беретін қарыз сөз, ол өзіне сенімді және әсем стильді білдіреді.