Кіріспе

Аз төлеп көп алуға болмайтын қағида.

Кәсіптік баланстың жалпы заңы, көбінесе "ақшаңдай тауар аласың" деп түсіндіріледі, аз төлеп көп алуға болмайтын қағиданы білдіреді. Яғни, арзан баға төлеу сатып алушыға жоғары сапалы өнімді қамтамасыз етпейді. Басқаша айтқанда, тауардың төмен бағасы өндіруші сападан құрбандық еткенін көрсетеді.

Түрлі сөз тіркесі бар нұсқалар

Бұл мәлімдеме көбінесе бір ғана сөйлем түрінде көрсетіледі немесе жарияланады: "Әлемде аздап нашарлатып, аздап арзандатып сата алмайтын ештеңе жоқ, ал тек бағаны ғана қарастыратын адамдар сол адамның заңды олжасы болып табылады". Бұл цитата әдетте британдық суретші және ақын Джон Раскинге жатқызылады. Бұл жерде Раскиннің өзі жазғандай келтірілген. Немесе қарапайымдап айтқанда, "ақшаңызға лайықтысын аласыз". Бұл мәлімдеме одан ұзақ түрінде де кездеседі: "Әлемде аздап нашарлатып, аздап арзандатып сата алмайтын ештеңе жоқ, ал тек бағаны ғана қарастыратын адамдар сол адамның заңды олжасы. Тым көп төлеу ақылға сыймас, бірақ тым аз төлеу одан да жаман. Тым көп төлегенде сіз аздап ақша жоғалтасыз – осыдан асып түспейді. Ал тым аз төлегенде сіз кейде барлығынан айырыласыз, себебі сіз сатып алған нәрсе өз мақсатын орындай алмайды. Бизнестегі теңгерімнің қағидасы аз төлеп көп алуға рұқсат етпейді – мұны істеу мүмкін емес. Егер сіз ең төмен бағаны ұсынғанмен келісім жасассаңыз, сіз алған тәуекел үшін қосымша төлемді ескеруіңіз керек, және егер солай жасасаңыз, сізде жақсырақ нәрсе алуға жеткілікті қаражат болады".

Авторлық мәселелер

Бұл мәлімдеме жиі 19 ғасырдағы өнер сыншысы және әлеуметтік ойшыл Джон Раскинге жатқызылады, бірақ Раскиннің авторлығын растайтын нақты дәлелдер аз. Йельдің цитаталар кітабының редакторы Фред Р. Шапиро бұл мәлімдеменің "1928 жылғы 29 қаңтарда Чикаго Daily Tribune газетінде жарияланғанын" айтады. Көптеген коммерциялық жарнамаларда қайталап айтылған бұл цитата Рускиннің еңбектерінде кездеспейді. Осыған ұқсас бір ой 1914 жылғы 1 қарашада The Washington Post газетінде жарияланған: «Әлемде әлдебір адам аздап нашарлатып, аздап арзандатып сата алмайтын нәрсе жоқ; және тек бағаны ғана қарастыратындар осы адамның заңды жебесі болып табылады». Шапиро бұл мәлімдеменің Рускиннің еңбектерінде ешқайда табылмайтынын мәлімдейді. "Рускин кітапханасының жаңалықтары" блогында (Ланкастер университетінде орналасқан Рускин туралы еңбектердің ірі жинағы) кітапхана қызметкерінің бірі бұл цитатаның және оның кең таралғанын қысқаша атап өтеді: «Бұл – Рускинге жатқызылған көптеген цитаталардың бірі, оның жазбаларында оның ізіне тап болмасақ та, біреулер оның стиліне ұқсайды деп ойлаған». Ланкастер университетіндегі Рускин орталығының веб-сайтын басқаратын Рут Хатчисон: «Бізге осы цитата немесе оған ұқсас нұсқалар туралы көп рет сұрақтар түседі, бірақ оны Рускиннің өзі деп анықтауға ешқашан қол жеткізбедік. Біз бұл цитатаның бұрын қате жатқызылып, цитаталар кітабына немесе басқа да осыған ұқсас жинаққа енген болуы мүмкін деп санаймыз».

Кәсіптік журналдар мен басқа басылымдарда жарияланды

ХХ ғасырда бұл мәлімдеме авторлық аты көрсетілмей журналдардың жарнамаларында, бизнес-каталогтарда, студенттік басылымдарда және кейде редакциялық мақалаларда пайда болды. 20 ғасырда және 21 ғасырға дейін газет жарнамаларында, журнал жарнамаларында, сауда басылымдарында, студенттік басылымдарда, бизнес кітаптарында, техникалық басылымдарда, бизнес-каталогтарда және басқа да басылымдарда бұл мәлімдеме жиі Раскинге сілтеме жасап келтірілді.

Баскин-Роббинс-тегі декларацияның көрінісі

Көптеген жылдар бойы Baskin Robbins мұздық дүкендері мәлімдеменің бір бөлігін әдемі безенділген жарнама тақталарында көрсетіп келді. ("Дүниеде ешқандай нәрсе жоқ, оны біреудің нашарлатып, арзандатып сатуы мүмкін емес, ал бағаны ғана ескеретін адамдар сол адамның заңды жебесі болады.") Жарнама тақталарында мәлімдеменің авторы Раскин деп көрсетілген, бірақ Раскинның осы мәлімдемені қайда, қашан жазғаны, айтқаны немесе жариялағаны туралы ешқандай ақпарат берілмеген.