Кіріспе

Нахунте – эламдықтардың күн құдайы. Оған арналған ғибадатханалар мен үнемі берілетін құрбандықтарды растайтын деректер аз болғанымен, ол теофориялық есімдерде, оның ішінде эламдық патшалық отбасы мүшелерінің есімдерінде жиі кездеседі.

Атауы мен кейіпкері

Бұл есімнің бірнеше жазу түрі белгілі. Еламдық құжаттарда куәландырылған түрлеріне Нахунте, Нахуте, Нахити және dPÍR жатады. Акад тіліндегі мәтіндерде расталған түрлеріне Науде, Наунде, Нанунде, dUTU және тек құдай есімдерінде ғана nande және унду жатады. Мэтью Столпердің пікірінше, Нахунте есімі күрделі зат есім, бірақ оның нақты этимологиясын анықтау мүмкін емес. Ол бұл есімнің элам тіліндегі күн сөзімен туыс, тіпті бір сөз болуы мүмкін деп санайды. Оның есімі қарғыс формулаларында күннің өзінің метафорасы ретінде қолданылған. Суза, Хафт-Тепе және Маламирден алынған мәтіндерде күн құдайының аты көбінесе логографиялық түрде dUTU деп жазылады және оны Шамаш емес, Нахунте деп оқу керек пе, әлде жоқ па, белгісіз. Мүмкін, заңдық мәтіндерде dUTU Иншушинак, Рухуратер немесе Симут есімдерімен бірге келгенде, логограмманы Нахунте деп оқуға болады.

Дін

Нахунт туралы ең көне мәлімет – «Аққадтың Нарам Син шарты», онда оның аты Нахити деп жазылған. Нахунте шақырылған қасиетті куәгерлердің бесіншісі ретінде Иншушинактен бұрын айтылады, ал мәтінде оның аты тағы бірнеше рет кездеседі. Нахунт Эламның батысында, Сузаға жақын жерде Пиникир, Манзат, Лагамал, Адад және Шала сияқты құдайларға бірге табынылған. Дегенмен, белгілі мәтіндерде Нахунтқа тікелей табыну туралы сілтемелер сирек. Мысалы, оның атымен ант бергендігіне ешқандай дәлел жоқ, ал оған шалу құрбандықтары әкімшілік мәтіндерде тізілмеген. Соған қарамастан, оның атын атап айтқан көптеген теофоралық есімдер белгілі, олар эламдық мәтіндерде, аккад тілінде жазылған эламдық мәтіндерде, сондай-ақ аккад немесе шумер тілінде жазылған Месопотамия мәтіндерінде кездеседі. Нахунт есімдерін ерлер де, әйелдер де алып жүрген. Мысалы, патшалар Шутрук Нахунте мен Кутир Нахунте, сондай-ақ Шилхак Иншушинақтың әйелі Нахунте Уту. Біздің заманымыздан бұрынғы XVIII ғасырда билік құрған Атахушу бағалардың әділдігін сақтау үшін Нахунтқа арналған мүсінді базарға орнатқан. Шилхак Иншушинақтың жазуында Нахунте, Иншушинак, Киририша, Хумбан және Наннардан кейін «қорғаушы ие» деп аталған. Сол патша «Нахунттың құлы, Иншушинақтың жақын адамы» деген ерекше атаққа ие болған. Нахунтқа арналған киіз үй Унташ Напириша салған Чогха Занбилдегі ғибадатхана кешенінде болған. Жазуда айтылғандай, бұл жерде Нахунт пен Месопотамияның ай құдайы Синге арналған алтын мүсін орналасқан. Оған сондай-ақ Гисатта табынылған, бұл елді мекен Фахлиян аймағында орналасқан, бірақ жергілікті киіз үй бірнеше құдайларға, соның ішінде Напиришаға арналған. Нахунт осы жерден табылған нео-эламдық құжатта қарғыс немесе бата сөздері деп есептелетін басқа да құдайлармен бірге тізілген. Персеполис бекініс мұрағатындағы Нах, Вуттер Хенкельманның пікірінше, Нахунттың өзі болуы мүмкін.

Месопотамиялық қабылдау

Месопотамиялық құдайлар тізімінде Ан = Анум Нахунте есімі кездессе де, ол күн құдайы Уту/Шамашқа қарсы тұратын құдай ретінде нақты айтылмаған, тек "Еламның құдайлық жетілігі" деп аталатын топтың мүшесі ретінде, Нарунди құдайымен байланысты көрсетілген. Ол екі дұғада да кездеседі, біреуінде босанумен байланысты құдай, ал екіншісінде мүмкін жын ретінде суреттелген. Сонымен қатар, бұл мәтінге жазылған түсіндірмеде ол қате түрде ай құдайы деп, ал Нарунди күн құдайы деп аталған, олардың есімдері сәйкесінше Син және Шамаш деп түсіндірілген.