Комор аралдарының валютасы тарихы

Кіріспе

Комор франкы (; فرنك قمري; белгісі: FC; ISO 4217 коды: KMF) – Комор аралдарының ресми валютасы. Ол номиналды түрде 100 центимеге бөлінеді, бірақ ешқашан центиме монеталары шығарылмаған.

Тарих

Француз франкі Комор аралдары 1886 жылы француз протектораты болғаннан кейін олардың валютасы болды. 1891 жылы Ұлы Комор (Нгазиджа) сұлтаны Саид Али бин Саид Омар центиме және франк монеталарын шығарды, олар француз валютасымен бірге айналымда жүрді. 1912 жылы Комор аралдары Мадагаскардың провинциясы болды, ол да Францияның иелігінде болды. Колонияда француз банкноттары мен монеталары айналымға шықты. 1920 жылы шағын ақша белгілерінің төтенше шығарылымынан басқа, француз валютасы 1925 жылға дейін жалғыз айналымда болды. 1925 жылдың 1 шілдесінде француз үкіметі Париж және Елдер банкімен Парижде орналасқан Мадагаскар банкін құру туралы келісім жасады және Мадагаскар колониясының валютасын шығару үшін жеке монополия берді. Мадагаскар франкі (фр. franc malgache) француз франкіне тең болды және француз монеталары айналысқа шықты, өйткені Мадагаскар 1943 жылға дейін өз монеталарына ие болған жоқ. 1945 жылы Комор аралдары Франциядан бөлек аумақ болған кезде, банк атауы Мадагаскар және Комор банкі (әлі де Парижде орналасқан) болып өзгертілді. 1953 жылы Комор аралдарында филиал ашылды. Банкноттар Комор аралдарының жаңа мәртебесін көрсету үшін өзгертілген болса, монеталар өзгертілмеді және тек Мадагаскар деген атау жазылған. 1945 жылдың 26 желтоқсанында Мадагаскар-Комор КФА франкі құрылды және оның құны 1,7 француз франкіне белгіленді. Ескі Мадагаскар монеталары мен банкноттары осы жаңа валюта ретінде айналымға шықты. 1948 жылдың 17 қазанында КФА франкі 2 француз франкіне қайта бағаланды. 1950 жылы француз үкіметі Мадагаскар және Комор банкінің көпшілік үлесін иеленді. 1960 жылдың 1 қаңтарында француз франкі қайта аталды, 100 ескі франк 1 жаңа франк болды. (Décret n°59 1450 du 22 décembre 1959) Жаңа айырбас бағамы 1 Мадагаскар-Комор КФА франкі = 0,02 француз франкі (50 Мадагаскар-Комор КФА франкі = 1 француз франкі). 1960 жылдың 26 маусымында Мадагаскар Франциядан тәуелсіздік алды, ал Мадагаскар үшін ғана валюта шығару үшін Мадагаскар Эмиссия институты (басты кеңсесі Антананаривода) құрылды. Мадагаскар 1973 жылдың 1 шілдесінен бастап КФА аймағынан шықты. 1979 жылдың 23 қарашасында Комор үкіметі Франциямен валюталық ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды, Комор аралдары франк аймағының бөлігі болды (бірақ КФА франк аймағының бөлігі емес). Бұл келісім француз франкі мен Комор франкі арасындағы тұрақты паритеттік жүйесін және екі валютаның еркін айырбасталуын қамтамасыз етті, Комор орталық банкі барлық айырбастау операцияларын жүргізу үшін Франция қазынасында операциялық шот (compte d'opération) ашты. Комор аралдарының валюталық резервтерінің 65 пайызы осы шотта евромен сақталады. Бұл шот Франция қазынасындағы бір күндік депозиттерге ұқсас: ол пайыз төлеуі мүмкін және ерекше жағдайларда теріс сальдоны көрсетуі мүмкін. Алайда, бұл шоттың ұзақ уақытқа созылған ашылып кетуін болдырмау үшін бірқатар алдын алу шаралары енгізілді. Комор франкінің тұрақтылығы қатаң ақша-кредиттік тәртіпке негізделген, оны екі арнайы сақтандыру шарасы қамтамасыз етеді: орталық банк өзінің мерзімі өткен міндеттемелерінің 20% -ын шетел валютасымен қамтамасыз етуі керек, ал үкіметке өткен жылдың бюджет кірісінің 20% -ынан астам соманы орталық банк қаражатынан алуға рұқсат етілмейді. Франк аймағының (Франция, КФА аймағы және Комор аралдары) қаржы министрлері екі жылда бір рет жиналады. Франция мен Комор аралдары арасындағы келісім негізінен Франция мен КФА аймағы арасындағы келісіммен бірдей. Бұл екі ел арасындағы бір ғасырдан астам уақыт бойы сақталған валюталық ынтымақтастық қарым-қатынасының жалғасы. 1994 жылға дейін Комор франкі француз франкіне 50 Комор франкінің 1 француз франкі бағамымен байланысты болды. Бұл 1994 жылдың 12 қаңтарында өзгерді, ол валюта КФА франкінің құнсыздануымен бірге құнсызданды. Алайда, Комор франкі 33 1/3% -ға төмендеп, 1 француз франкіне 75 Комор франкінің жаңа бағамына, ал КФА франкінің жаңа бағамы 1 француз франкіне 100 КФА франкі болды. 1999 жылдың қаңтар айында еуро құрылған кезде Комор франкі жаңа валютаға өзінің қолданыстағы бағамы бойынша бекітілді. Қазіргі айырбас бағамы 1 евроға 491,96775 Комор франкі.

The French franc became the currency of Comoros after the islands became a French protectorate in 1886. In 1891, Sultan Said Ali bin Said Omar of Grande Comore (Ngazidja) issued coins denominated in centimes and francs which circulated alongside French currency. In 1912, the Comoros became a province of Madagascar, which was also a French possession. French banknotes and coins circulated in the colony. Apart from an emergency issue of small change notes in 1920, the French currency circulated alone until 1925. On 1 July 1925, the French government formed an agreement with the Banque de Paris et des Pays Bas to create the Banque de Madagascar, headquartered in Paris, and granted it a private monopoly to issue currency for the colony of Madagascar. The Malagasy franc (French: franc malgache) was equivalent to the French franc and French coins continued to circulate as Madagascar had no coins of its own until 1943. When the Comoros became a separate French territory in 1945, the name of the issuing bank was changed to the Banque de Madagascar et des Comores (still headquartered in Paris). A branch office opened in Comoros in 1953. While the banknotes were changed to reflect the new status of Comoros, the coins were not changed and bore only the name Madagascar. On 26 December 1945, the Madagascar Comores CFA franc was established and its value was fixed at 1.7 French francs. Old Madagascar coins and banknotes continued to circulate as this new currency. On 17 October 1948, the CFA franc was revalued to 2 French francs. In 1950, the French government took over majority ownership of the Banque de Madagascar et des Comores. On 1 January 1960, the French franc was redenominated, with 100 old francs becoming 1 new franc. (Décret n°59 1450 du 22 décembre 1959) The new exchange rate was 1 Madagascar Comores CFA franc = 0.02 French francs (50 Madagascar Comores CFA francs = 1 French franc). On 26 June 1960, Madagascar gained independence from France, and the Institut d'Émission Malgache (headquartered in Antananarivo) was created to issue currency only for Madagascar. Madagascar left the CFA zone effective 1 July 1973. On 23 November 1979, the government of Comoros signed the Accord de coopération monétaire entre la République Française et la République fédérale islamique des Comores, a monetary cooperation agreement with France, making Comoros part of the franc zone (but not part of the CFA franc zone). This agreement provided for the establishment of a system of fixed parity between the French franc and the Comorian franc and free convertibility between the two currencies, guaranteed by the Comorian central bank's opening of an operations account (compte d'operation) at the French Treasury (Trésor public) to handle all exchange transactions. Sixty five percent of the foreign exchange reserves of Comoros are held in euros in this account. This account is similar to overnight deposits with the French Treasury: it may bear interest and may, in special circumstances, post a negative balance. However, to prevent this account from showing a lasting overdraft, a number of preventative measures have been set up. The stability of the Comorian franc is founded on tight monetary and credit discipline, underpinned by two specific safeguard measures: the central bank is required to maintain 20% foreign exchange cover of its sight liabilities, and the government is not allowed to draw more than 20% of the previous year's budget receipts from their central bank funds. The ministers of finance of the franc area (France, the CFA zone and Comoros) meet biannually. The agreement between France and the Comoros is essentially the same as the agreement France has with the CFA Zone. It is a continuation of a relationship of monetary cooperation between the two countries that has existed for more than a century. Until 1994, the Comorian franc was pegged to the French franc at the rate of 50 Comorian francs to 1 French franc. This was changed on 12 January 1994, when the currency was devalued in concert with the CFA franc devaluation. however, the Comorian franc was devalued 33 1/3% to a new rate of 75 Comorian francs for 1 French franc, while the CFA franc's new rate was 100 CFA francs to 1 French franc. With the creation of the euro in January 1999, the Comorian franc was pegged, at its prevailing rate, to the new currency. The exchange rate is now 491.96775 Comorian francs to 1 euro.

Орталық банк

Комор Орталық Банкінің (Banque Centrale des Comores / البنك المركزي القمري Al Bank al Markazi al Qomori) жарғысында оның директорлар кеңесінде Комор Үкіметі, Франция Орталық Банкі (Banque de France) және Франция Үкіметінен таңдалған сегіз мүше болады делінген. Комор Орталық Банкінің директордың орынбасары лауазымын Франция Банкінің қызметкері атқарады, ол ақша-кредит саясатына жауапты. 1999 жылдың 19 қарашасынан бастап Орталық Банктің барлық ресми ставкалары Еуроаймақтың бір түнгілік сауда индексінің орташа көрсеткішіне (EONIA) бекітілді, бұл евромен пайыздық үлестің тұрақтандырылуына әкелді. BCC міндетті резервтер жүйесін (депозиттердің 30%) және банктерді бақылау жүйесін қолданады. Бас кеңсесі Морони қаласында орналасқан, ал қазіргі банк төрағасы – Мер Саид Ахмед Саид Али.

Монеталар

1890 жылы Нгазиджаның Бамбао сұлтаны Саид Али қоладан 5 және 10 сантим, күміс 5 франк шығарды. Монеталар Парижде француз монеталары сияқты талаптарға сәйкес соғылды. Үш монетаның заңды күші 1912 жылы жойылды, бірақ ең төменгі екі номиналы 1930 жылға дейін айналымда болды. Екі қола монета діни мақсаттарда жиі қолданылады. Үш монетаның да бетіндегі жазулар ұқсас, соның ішінде 1308 жылғы жазу бар, ол Григориан күнтізбесі бойынша 1890/91 жылға сәйкес келеді. 1920 жылдары монета тапшылығы Нгазиджадағы негізгі отарлық компания мен Майоттадағы қант плантациясының жеке талон шығаруына әкелді. Олардың арасында 25 және 50 сантим, 1 және 2 франк болды. Бұл талон үшін алюминий мен қола қолданылды. 1964 жылы Комор аралдарында бұрын қолданылған Мадагаскар монеталарын алмастыра отырып, арнайы монеталар енгізілді. 1 ФК, 2 ФК, 5 ФК алюминийден және 10 ФК, 20 ФК алюминий қоладан жасалған монеталар шығарылды. 1975 жылы 50 франк никельден жасалды, одан кейін 1977 жылы 100 ФК никель және 1981 жылы 25 ФК никель енгізілді. 1990 жылдан кейін никельдің орнына болаттан жасалған никель жалатылған монеталар қолданыла бастады. 1975 және 1977 жылдар аралығында Comores Эмиссия институты монеталар шығарды, ал 1981 жылдан бастап Орталық банк монеталар шығаруды жүзеге асырып келеді. 1975 жылға дейін Комор монеталарында тек француз тілі қолданылды. Содан бері комор тілі де қолданылуда. Комор франкінің монеталары:

In 1890, Sultan Said Ali of Bambao, Ngazidja issued bronze 5 and 10 centimes and silver 5 francs. The coins were struck in Paris to the same specifications as the corresponding French coins. The three coins ceased to be valid in theory in 1912 but the lower two denominations were still turning up in general circulation as late as 1930. The two bronze coins are frequently used for magico religious purposes. All three coins bore similar inscriptions, including the date 1308 AH, which corresponds to the Gregorian calendar years 1890/91 AD. In the 1920s, a shortage of coins led to the issuance of private tokens by the principal colonial company on Ngazidja and a sugar plantation on Mayotte. Denominations included 25 and 50 centimes and 1 and 2 francs. Aluminium and bronze were used in these tokens. In 1964, coins were introduced specifically for use in the Comoros, replacing the Madagascar coins previously in use. Aluminium 1 FC, 2 FC, and 5 FC and aluminium bronze 10 FC and 20 FC coins were issued. In 1975, nickel 50 francs were introduced, followed by nickel 100 FC in 1977 and nickel 25 FC in 1981. Nickel plated steel replaced nickel after 1990. The Institut d'Émission des Comores issued coins between 1975 and 1977, whilst the Central Bank has issued coins since 1981. Until 1975, only French appeared on Comorian coins. Since then, Comorian has also been used. Coins of the Comorian francObverseReverseDenominationWeight (grams)DiameterComposition 1 franc 23 mmaluminum 2 francs2.227 mmaluminum 5 francs3.7531 mmaluminum 10 francs 22 mmaluminum bronze 25 francs3.920 mmnickel 50 francs624 mmnickel 100 francs1028 mmnickel plated steel

General circulation Comorian coins have always been minted by the Monnaie de Paris. This is indicated by the cornucopia mint mark on the coins, visible to the left of the date, although this was omitted from the 1994 50 FC piece at the request of the Comorian government. The coins are manufactured at their facility in Pessac, Gironde. The 5 FC coin is nicknamed reali, referring to the Spanish real; the 2 FC coin is nicknamed nusu, meaning "half", and the 1 FC coin "robo", meaning "quarter". The 1 FC, 2 FC, 5 FC and 10 FC coins are rarely used because of their low value. The 25 FC and 100 FC coins contain the phrase "Augmentons la production alimentaire" (Let's increase food production). The 5 FC coin contains the phrase "Conférence Mondiale sur les Pêches" (World Conference on Fishing). Both of these phrases are references to programs by the United Nations Food and Agriculture Organization. Comoros is one of 114 countries that have issued FAO coins.

1 франк – 23 мм, алюминий
2 франк – 2,227 мм, алюминий
5 франк – 3,7531 мм, алюминий
10 франк – 22 мм, алюминий қола
25 франк – 3,920 мм, никель
50 франк – 624 мм, никель
100 франк – 1028 мм, никель жалатылған болат

Жалпы айналымдағы Комор монеталары әрқашан Париждегі Моне де Париде соғылады. Бұл монетадағы датаның сол жағында көрінетін мұражай таңбасымен көрсетіледі, бірақ бұл 1994 жылғы 50 ФК монетасынан Комор үкіметінің өтініші бойынша алынып тасталды. Монеталар олардың Жирондадағы Пессак қаласындағы зауытында шығарылады. 5 ФК монета испандық реальге сілтеме жасай отырып, reali деп аталады; 2 ФК монета nusu деп аталады, яғни "жарты", ал 1 ФК монетасы "robo" деп аталады, яғни "төрттен бірі". 1 ФК, 2 ФК, 5 ФК және 10 ФК монеталарының төмен құнына байланысты сирек қолданылады. 25 ФК және 100 ФК монеталарында "Augmentons la production alimentaire" (Азық-түлік өндірісін арттырайық) деген фраза жазылған. 5 ФК монетасында "Conférence Mondiale sur les Pêches" (Дүниежүзілік балық шаруашылығы конференциясы) деген фраза бар. Бұл екі фраза да Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының бағдарламаларына сілтеме жасайды. Комор аралдары ФАО монеталарын шығарған 114 елдің бірі.