Кіріспе

Йемен валютасы – риал ([[wikt:rial; белгісі: ﷼; қысқарту: YRl (бірлік) және YRls (көптік) латын тілінде, ر.ي араб тілінде; ISO коды: YER) – Йемен Республикасының ресми валютасы. Техникалық тұрғыдан алғанда, ол 100 фильге бөлінеді, бірақ Йемен біріккеннен бері фильдермен ақша шығарылмаған. Қазіргі саяси тұрақсыздық салдарынан Йемен риалының құны күрт төмендеді. Йемендегі азамат соғысы валютаның екіге бөлінуіне әкелді. Біріккен Араб Эмираттары қолдауындағы сепаратистер және Сауд Арабиясы қолдауындағы бұрынғы үкімет бақылайтын Оңтүстік Йеменде ақша басылып, құны құлдырады. Алайда, Иранның қолдауымен Ансар Алла тобы бақылайтын Солтүстік Йеменде 2017 жылдан кейін басылған банкноттар заңды төлем құралы деп танылмайды. Сондықтан, солтүстіктегі айырбас бағамы тұрақты қалды. 2017 жылға дейін және кейін басылған банкноттарды олардың мөлшері арқылы ажыратуға болады.

Тарих

18-19 ғасырларда риал дәстүрлі түрде Мария Тереза талерімен байланысты болды, бұл валюта Йеменде Моха кофесінің француздермен саудасы және Йеменнің өнімдері үшін талермен төлеу туралы сұранысының арқасында кеңінен қолданылды. Йемен дамыған сайын, ол өзінің заңды валютасын құрды. 1990 жылы Солтүстік (Йемен Араб Республикасы) пен Оңтүстік (Йемен Халықтық Демократиялық Республикасы) арасындағы бірігуден кейін, солтүстік риалы мен оңтүстік динары өтпелі кезеңде заңды төлем құралы болып қала берді, 1 динар 26 риалға тең бағамен айырбасталды. 1996 жылдың 11 маусымында динар айналымнан алынып тасталды. 1993 жылы Йемен Республикасы үшін алғашқы монеталар шығарылды. Йемен риалының АҚШ долларына шаққандағы құны 1990-шы жылдардың басындағы 1 долларға 12,01 риалмен салыстырғанда айтарлықтай төмендеді. 1990 жылдардың ортасынан бастап Йемен риалы еркін айырбасталады. АҚШ долларына қатысты 20 YRl-ден шамамен 215 YRl-ге дейін құны төмендесе де, риал бірнеше жыл бойы тұрақты болды. Дегенмен, 2010 жылдан бері Йемен Орталық банкі валютаның құнын қорғау үшін көп рет араласуға мәжбүр болды, бұл шетелдік резервтердің күрт азаюына әкелді. Соғыс салдарынан Йемен риалының айырбас бағамы 1 АҚШ доллары үшін 250 мен 500 Йемен риалы аралығында қыбырлап тұрды.