Кіріспе

Мэтью Райлидің "Қорқыныш" романы – Мэтью Райлидің бесінші романы және АҚШ Теңіз жаяу әскерінің капитаны Шейн Скофилдтің басты кейіпкер ретінде көрінетін үшінші кітабы. Ол 2003 жылы жарық көрді.

Сюжет

Әлемдегі ең бай адамдардан құралған "Маджестик 12" тобы 26 қазанның түскі сағат 12-ге дейін жоюға тиіс он бес мақсаттан тұратын тізім жасайды. Мақсаттардың арасында Шейн Скофилд бар, ол сол сәтте Сибирде Book II және АҚШ теңіз жауынгерлерінің тобымен бірге миссияда. Скофилдтің командасы екі "Дельта" тобымен кездесуі керек, олардың басшылары да M12 тізімінде. Скофилдтің тобы Седрик Вексли басқаратын сыйлық аулаушылар тобының шабуылына ұшырайды, нәтижесінде Скофилд пен Book II-ден басқа барлығы қаза табады. Скофилд пен Book II "Венгр" деген атпен танымал сыйлық аулаушыға тиесілі ұрланған ұшақпен қашып құтылады. Темірқазықта, Скофилдтің қарындасы Элизабет Гант "Анамен" бірге теңіз жауынгерлерінің тобын алып, Осама бен Ладеннің оң қолы жасырылған үңгірлер жүйесіне барады. Скофилд Гантты табу үшін Ауғанстанға асығады, осылайша сыйлық аулаушылар оны табу үшін пайдалана алмайды, бірақ оны құтқаруға келгенде кеш болады және оны "IG 88" деген сыйлық аулаушылар тобы, оның басшысы Деймон "Деймон" Ларкхам ұстайды. Скофилд Алойсиус Найт есімді сыйлық аулаушымен кездеседі, оған оны қорғау үшін ақы төленген және онымен бірлесіп жұмыс істейді. Найт пен Скофилд Гантты құтқаруға барады, ал Book II мен "Ана" Лондонға барып, тізімдегі тағы бір мақсатпен бетпе-бет келеді. Осы уақытта тізімдегі басқа адамдар да жойылды. Скофилдтің досы Дэвид Фэрфакс олардың біреуіне көмектесуге барады, бірақ ол көмектесуге бара жатқан адам қаза табады, сондай-ақ Book II мен "Ана" кездесуге тырысып жатқан адам да. Скофилд, Найт және Гант сыйлық аулаушылар ретінде маскировкаланып, "Majestic 12" тобының мүшесі Джонатан Киллианға тиесілі сарайға кіреді, сыйлық аулау туралы көбірек білу үшін. Найт екі мақсатқа сыйақы талап еткенде, Киллиан Скофилд пен Гантқа тұзақ қойып, оларды Векслидің адамдарымен қуып жетеді, содан кейін Найт өзінің Сухой ұшағымен қуалайды. Скофилд жардан құлайды және қаза тапқан деп есептеледі, ал Найт пен Гант тұтқындалады. "Ананы" Найттың ұшқышы Руфус алып, Найтқа көмектесуге барады, ал Скофилдті француз сарбаздары тұтқындап, әскери кемеге әкеледі. Киллианның сарайында Гант гильотинада қатыгездікпен өлтіріледі. Алайда Найт қашып үтеді, Ганттың соңғы сөздері Найтқа оның жоспарланған ұсынысына "иә" дейтінін айтуын өтінеді. Руфус, "Ана" мен Найт Скофилдті құтқаруға барады. Француз әскери кемесінде Скофилдтің басқа он бес мақсатпен бірге "Корморан" жобасында жасырын кемелерден ұшырылатын зымырандарды тоқтатуға жеткілікті жылдам реакция жасай алатын жалғыз адам екені анықталады. Жоспар әртүрлі елдердің зымырандарының көшірмелерін олардың өшкен жауына ұшыруды көздейді, нәтижесінде жаңа "суық соғыс" басталады, ол "Majestic 12" мүшелеріне үлкен пайда әкеледі. Скофилдті Найт құтқарады, бірақ кейін Найт оған Ганттың басы кесілгенін айтады. Ганттың өліміне қайғырып, Скофилд өзін-өзі өлтіруге тырысады, бірақ оны "Ана" тоқтатады. Осы уақытта АҚШ президенті барлық қарулы күштердің ресурстарын Скофилдке береді, ол кемелерден туындаған қауіпті бейтараптандыруға көмектеседі. Ол содан кейін кейбір кемелерді торпедамен батыруға бұйырады. Сонымен қатар, Фэрфакс пен Book II екі кемеге ұшып кетеді, сонда Скофилд бір уақытта барлық зымырандарды тоқтатуға мүмкіндік алады. Скофилд зымырандарды тоқтатады, бірақ "Ананың" қаза тапқаны болжанады. Кейінірек Скофилд резервтік жоспар бар екенін біледі және зымыран Рамазанның бірінші күні Меккеге қарай бағытталған. Скофилд зымыранды тоқтата алады, бірақ M12 Скофилдті, Руфусты және Найтты тұтқындайды. Скофилд Гант сияқты дәл сол адаммен және дәл сол тәсілмен өлтірілуге айналады, бірақ "Ана" тірі екенін көрсетеді және Скофилд Гантты өлтіргенді өлтіреді, ал Руфус жарақаттанады. Найт пен Скофилд Киллианмен бетпе-бет келеді, сондай-ақ Вексли де қаза табады. Скофилд өзін және Киллианды терезеден құлатып өлтіруге тырысады, бірақ Найт Скофилдті құтқарады. Бірнеше айдан кейін Найт пен Руфус оларды жалдаған адаммен, планетадағы ең бай әйел Лилиан Маттенкортпен кездеседі, ол M12 жоспарын бұзған, өйткені олар оған әйел болғандықтан топқа қатысуға рұқсат бермеді. Сонымен қатар, M12-нің қалған мүшелерінің құпия жолмен қаза тапқаны белгілі болады. "Деймон" мен "IG 88" Найттың төлемақысын аулау кезінде олардың екі сыйлығын алғаны үшін кек алу үшін өлтіреді. Кейіннен, "Ананың" үйінде Скофилд Найттан хат алады, онда Ганттың өлімін қабылдап, өмірін жалғастыру керектігі айтылады. Содан кейін Скофилд теңізшілер корпусының ғимаратына барып, қайтадан қызметке дайын екенін мәлімдейді.

Шейн "Қоңырсық" Скофилд

Тек отыздан асса да, капитан Скофилд сабырлы мінезімен және оның өмірін сақтап қалуға мүмкіндік беретін шапшаңдығымен танымал. Оның шақыру аты – қабақтарынан екі тік сызықпен жүзіне дейін созылған, көздерінің үстінен өткен жараларынан туындаған, ол бұл жараларды Сербиядағы теңіз корпусының «Харриер» ұшқышы болып қызмет еткен кезде алған. Шын мәнінде, оның шені оқиғадағы көптеген басқа офицерлерден төмен болғанымен, ол жиі АҚШ әскерінің барлық күштеріне басшылық етеді; Президент оның өткен жылы өмірін құтқарғаны үшін оған жеке келісім береді. Ол жеңіске жету үшін өте қауіпті стратегияларды жиі қолданады, сондықтан оған жасалған кез келген қастандық әрекеті оның қашуымен және айналасындағы ортаның көбінесе толық қирауымен аяқталады. Ол Ресей үкіметіне көмек көрсету үшін шақырылған теңіз жауынгерлерінің барлау бөліміне жетекшілік етеді – бұл оның өліміне әкелу үшін жасалған тұзақ. М12-нің әлемдік тәртіпті өзгерту жоспарын білгеннен кейін, ол «Камелеон» және «Корморан» жобаларын жою науқанын бастайды. Ол Мэтью Райлидің төрт романының және «Қорқыныш» (Scarecrow) атты повесінің басты кейіпкері.

Элизабет "Түлкі" Гант

Гант – Скофилдтің сүйіктісі (7-аймаққа дейін қарым-қатынасын бастаған) және теңіз жаяу әскерінің лейтенанты. Скофилд оған жақын арада үйлену ниетінде болғаны белгілі болды. Ганттың шақыру таңбасы оған әріптес ер адамдар, оның әдемі дене бітімі мен тартымды сырт келбетіне риза болып, берген. Скофилд пен Анадан айырмашылығы, Ганттың мол жылдамдық реакциясы мен күш-қуаты жоқ, нәтижесінде ол бірнеше рет ауыр жарақат алған. Дегенмен, ол Скофилдтің үш романында да атыс кезінде және қолға-қол жекпе-жекте өзін қорғай білгенін көрсетті. Теңіз жаяу әскерінің қағидасына сәйкес, ол Скофилдтің емес, өз бөлімшесінің құрамында қызмет етеді. Оның тағы бір лақап аты – Дороти, бұл «Оз сиқыршысы» романына сілтеме, себебі Гант Скофилдке (Қоңырқасқа) ғашық, ал «Оз сиқыршысы» романында Дороти Қоңырқасты ең жақсы көреді. Гант Киллианның Валуа бекінісінде М-12 тобымен жұмыс істейтін МКС операторы Нунанның қолынан гильотинамен қатыгездікпен басы кесілді. Оның өлімі алғашқыда Скофилдті екі рет өзіне қол салуға итермелейді, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталады, содан кейін ол кек алуға бел буады. Гант – алғашқы үш «Қоңырқас» романының маңызды кейіпкері.

Жена "Ана" Ньюман

34 жастағы, бойы 6'4", шашы толық қырқылған, салмағы 200 фунттан асатын, "Ана" деген шақыру аты аналық қасиеттерді білдірмейді, керісінше, "Анақұлық" сөзінің қысқартылған түрі. Ол әдетте Скофилдтің басшылығында болады, бірақ оқиға Либби Гантқа пулемет сержанты ретінде басталады. Мұз станциясында қашалотпен болған кездесу салдарынан тізеден төмен сол аяғы протезбен ауыстырылды (ол жылдамдықты қамтамасыз етумен қатар, оның өмірін де бірнеше рет сақтап қалды). Шофилдке берілгендігі соншалық, оған ұқсас бақытының арқасында бірнеше рет өлімнен аман қалды. Романның соңында, егер Қасірет болса, ол тек "Анадан" қорқады деген пікір айтылады. "Ана" өз бөлімшесінің басшысына қарағанда зорлық-зомбылыққа бейім. Оның шаршаңқы мінезі мен ерекшелігі оны қарсыластарымен, көбінесе өзінен ірілеулермен қолма-қол шайқасуға итермелейді. Сарказмға толы әзілдер айтуға шебер, сонымен қатар Ганттың жақын досы, оған жиі кеңес береді немесе Скофилдпен қарым-қатынасына түсініктер ұсынады. Шофилдтің жетістіктеріне қатты таңданып, оны ешқашан "Қорқытқыш" деп атамайды, себебі оны қарапайым адамнан артық санайды. Ол өзі де бірнеше рет өлімнен құтылған және Шофилд үшін әскери және дос ретінде таптырмас. "Ана" – "Қорқытқыш" туындыларының барлығындағы басты кейіпкер.

Алойсий "Қара" атты

Жалданған сыйлық аулаушы, "Қорқынышты" қорғау үшін келген Алойзиус (Алло вишус) "Қара" атты, Delta Team 7 тобының капитаны болған, ол арнайы күштердің "элита ішіндегі элитасы" деп есептелді. Ол Судандағы операция кезінде Осама бен Ладеннің қатысы бар қару саудасына тыңшылық жасағанда АҚШ-тан қашқынға айналды. Террористтің атыс қашықтығында болса да, Найтқа оған шабуыл жасауға тыйым салынды, нәтижесінде террорист қашып кетті, ал Найт күшеленуді күтуге мәжбүр болды. Кейіннен, досы Руфустың басқаратын Black Hawk ұшағына отыруға дайындалып тұрғанда, ол өзінің көмекшілерінен оны және ұшқышын өлтіру туралы бұйрық естіді. Кейін ол бұл адамдардың ICG (Интеллект Конвергенциялық тобы) тобына жататынын білді, бұл азаматтық және әскери тыңшылардың күрделі желісі, олардың міндеті Америка Құрама Штаттары алған барлық барлау ақпаратының тек АҚШ-та қалуын қамтамасыз ету. Ол Руфуспен бірге қашып, оларды қуған 13 адамды өлтірді. Осыдан кейін ол ФБР-дің іздеп отырғандар тізіміне енді, ал оның отбасы үйге қарақшылық шабуылы кезінде қаза тапты деген сылтаумен өлтірілді. Ол жалдамалы әскекер болып, Ресей вице-президентінің қызын сәтті құтқарудан кейін, Руфустың басқаратын "Қара қарға" деп аталатын истребитель ұшағын алды, сонымен қатар кез келген ресейлік әуежайға қону құқығына ие болды. Ол "Демон" Ларкхемнан кейін әлемдегі екінші ең жақсы сыйлық аулаушысы деп саналады. Оның бойы 2 метрден асады, ол "Қара атты" шақыру атына сай, толығымен қара киім киеді. Көз ауруы, фотофобиядан қашып, ол әрдайым түсті линзалар тағуға мәжбүр. Бұл кемшілікті кейде басқалар пайдаланады, өйткені оның көзілдірігін шешіп тастау оған қатты ауыру әкеледі. Мэтью Райлидің айтуынша, Қара атты Қорқынышқа қараңғы көлеңке болуы тиіс еді; оның да көз проблемасы бар және АҚШ үкіметімен келіспеушіліктері болған. Бұл туралы кітапта да айтылады, онда Ана (оның өмірбаянын естігеннен кейін) ол дұрыс болмаған Шейн Скофилд сияқты екенін айтады.

Бак "ІІ кітап" Райли кенже

Book II-нің әкесі, Book, бірінші Scarecrow романында қаза тапқан Скофилдтің адал досы болды. Әкесінің өліміне байланысты бастапқыда олардың арасында шиеленіс болғанымен, ол жаңа басшысына жақындасып, 7-аймақтағы Скофилдтің қатарына қосылғандағыдан гөрі салқын және мұңды емес. Әкесіне ұқсағандықтан "Book II" деген шақыру атын алды. 25 жастағы, қалың қабақты және кең мұрынды, ол "темірдей жігерлі жауынгер" деп сипатталады. Өзінің полкіндегілерге қарағанда тыныш және сабырлы, оның еңкейген ақылы Scarecrow-тың құрметіне бөленеді. Романның басында Сібірдегі қапанда аман қалған жалғыз теңізші – ол. Knight пен әсіресе Mother-ға қарағанда шайқасқа бейім емес, бірақ шешім қабылдауда өте қабілетті және Mossad штаб-пәтерінен M-12 туралы құжаттарды қолға алғаннан кейін Скофилд үшін дәл ақпарат жинаушы болып жұмыс істейді. Дэвид Фэрфакспен бірге Scarecrow-қа Корморан супертанкерлерімен алыс қашықтықтағы электрондық байланысты қамтамасыз етеді, бұл Scarecrow-қа әлемнің екінші жағындағы бірнеше зымыранды залалсыздандыруға мүмкіндік береді.

Фильм

"Бес ең ұлы жауынгер" кітабының бірінші нұсқасын аяқтағаннан кейін Мэтью Райлиді голливудтық продюсер "Қоңырсығанды" сценарийге беруге шақырды. Бұл Мэтью Райлидің келісімімен Шейн Скофилд туралы фильмдер сериясының бастауы болуы тиіс, "бірақ бұл құрылымдық тұрғыдан алғанда, (алдын-ала түсірілген) Ice Station-ға қарағанда, Scarecrow романының шеңберінде Scarecrow, Mother, Book және Fox сияқты кейіпкерлерді енгізуді білдіреді".

Айтуға арналған сөздер

Демон Ларкхамның жүлде іздеушілер командасының аты, IG 88 – «Империя соққыға жауап қайырады» фильміндегі эпизодтық рөлде болған IG 88 робот-жүлде іздеушісінің атынан алынған. Алойсиус Найт есімі Сиднейдегі бұрынғы орта мектебінің атымен аталып, иезуит қасиеттісі Алойсиус Гонзаганың құрметіне берілген. «Маттенкур косметика империясының иесі және әлемдегі ең бай әйел» кейіпкері Лилиан Маттенкур нағыз өмірдегі Лилиан Беттенкурға негізделген, ол шын мәнінде әлемдегі ең бай әйел және оның әкесі құрған әлемдегі ең ірі косметика компаниясы L'Oreal-дің ең үлкен акционері.

Сын

Бұл роман Джон Гарднердің "Ешкім мәңгі өмір сүрмейді" романымен көптеген параллельдерге ие. Екі әңгімеде де оралған басты кейіпкер (Шофилд "Қорқынышта", Джеймс Бонд "Ешкім мәңгі өмір сүрмейді" романында) зұлым ұйымның (Majestic 12 "Қорқынышта", SPECTRE "Ешкім мәңгі өмір сүрмейді" романында) ақшалай тапсырысының нысанасы болады, ол тапсырыс нысананың кесілген басын жеткізуді талап етеді, сондай-ақ екі әңгімеде де басты кейіпкердің жақындары (Гант "Қорқынышта", Мэй және Монеппенни "Ешкім мәңгі өмір сүрмейді" романында) басты кейіпкерге қарсы қысым көрсету үшін қолданылады. "Қорқыныш" және "Ешкім мәңгі өмір сүрмейді" романында да басты кейіпкерді атқылау камерасында гильотина арқылы дереу өлтіреді.