Рационалды күтулер және монетарлық саясаттың тиімсіздігі
Policy-ineffectiveness proposition
Монетарлық саясаттың тиімсіздігі (PIP) теориясы – рационалды күтулерге негізделген, экономикалық өнім мен жұмыспен қамтуды басқаруға қабілетсіздік туралы жаңа классикалық көзқарас.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саясаттың тиімсіздігі туралы қағида (PIP) – 1975 жылы Томас Дж. Сарджент пен Нил Уоллес ұсынған, рационалды күтулер теориясына негізделген жаңа классикалық теория. Бұл теория ақша-кредит саясаты экономикадағы өндіріс және жұмыспен қамту деңгейін тұрақты түрде басқара алмайды деген тұжырымды келтіреді.
The policy ineffectiveness proposition (PIP) is a new classical theory proposed in 1975 by Thomas J. Sargent and Neil Wallace based upon the theory of rational expectations, which posits that monetary policy cannot systematically manage the levels of output and employment in the economy.
Теория
Саргент пен Уоллес жұмысына дейін макроэкономикалық модельдер көбінесе адаптивті күтулер негізінде құрылған болатын. Көптеген экономистер бұл жағдайды қанағаттандырмайтындықтан, агенттер жүйелі қателіктер жасауы және олардың күтулерін тек өткен оқиғаларға сүйене отырып түзетуі мүмкін екенін ұсынды. Адаптивті күтулер бойынша, егер үкімет ақша ұсынысын күтілетін өсімнен артық ұлғайту саясатын жарияласа да, агенттер өз күтулерін қайта қарамайды. Түзетулер тек ақша ұсынысының өскеннен кейін жасалады, тіпті содан кейін де агенттердің реакциясы бірте-бірте болады. Әрбір кезеңде агенттер инфляция бойынша күтулерінің қате екенін анықтағанда, олардың болжау қателігінің белгілі бір бөлігі бастапқы күтулеріне қосылады. Сондықтан экономикадағы тепе-теңдікке ешқашан қол жеткізілмейді, тек оған жақындау мүмкін. Үкімет жұмыспен қамтуды табиғи деңгейден жоғары ұстап, экономиканы оңай манипуляциялай алады. Агенттердің мұндай мінез-құлқы экономиканың көп бөлігінде қабылданған рационалдылыққа қайшы келеді. Экономика рационалдылыққа негізделгендіктен, макроэкономикалық теорияда агенттер жасаған жүйелі қателіктер Саргент пен Уоллес үшін қанағаттандырмас еді. Көбірек маңыздысы, бұл мінез-құлық 1970 жылдардағы стагфляциямен үйлеспеді, онда жоғары инфляциямен бірге жоғары жұмыссыздық та болды, ал саясаткерлердің экономиканы кейнсиандық тәсілмен белсенді басқаруға тырысуы көбінесе нәтижесіз болды. Макроэкономикалық аяда рационалды күтулерді қолданғанда, Саргент пен Уоллес саясаттың тиімсіздігі туралы тұжырымды жасады, оған сәйкес үкімет өндірісті манипуляциялауға тырысса, экономикаға сәтті араласа алмайды. Егер үкімет өндірісті арттыру үшін ақшалай кеңеюді қолданса, агенттер оның салдарына көз жеткізеді және жалақы мен баға күтулері тиісінше жоғарылайды. Нақты жалақы тұрақты болады, демек өндіріс те өзгермейді; ақша иллюзиясы пайда болмайды. Экономикадағы тек кездейсоқ шоктар ғана жұмыспен қамтудың табиғи деңгейінен ауытқуға әкелуі мүмкін. Бұл теория макроэкономиканың, әсіресе кейнсиандық экономиканың үлкен бөлігіне күшті соққы ретінде көрінді. Алайда, теория жарияланғаннан кейін көп ұзамай оған сын-ескертпелер айтылды.
Prior to the work of Sargent and Wallace, macroeconomic models were largely based on the adaptive expectations assumption. Many economists found this unsatisfactory since it assumes that agents may repeatedly make systematic errors and can only revise their expectations in a backward looking way. Under adaptive expectations, agents do not revise their expectations even if the government announces a policy that involves increasing money supply beyond its expected growth level. Revisions would only be made after the increase in the money supply has occurred, and even then agents would react only gradually. In each period that agents found their expectations of inflation to be wrong, a certain proportion of agents' forecasting error would be incorporated into their initial expectations. Therefore, equilibrium in the economy would only be converged upon and never reached. The government would be able to maintain employment above its natural level and easily manipulate the economy. This behavior by agents is contrary to that which is assumed by much of economics. Economics has firm foundations in assumption of rationality, so the systematic errors made by agents in macroeconomic theory were considered unsatisfactory by Sargent and Wallace. More importantly, this behavior seemed inconsistent with the stagflation of the 1970s, when high inflation coincided with high unemployment, and attempts by policymakers to actively manage the economy in a Keynesian manner were largely counterproductive. When applying rational expectations within a macroeconomic framework, Sargent and Wallace produced the policy ineffectiveness proposition, according to which the government could not successfully intervene in the economy if attempting to manipulate output. If the government employed monetary expansion in order to increase output, agents would foresee the effects, and wage and price expectations would be revised upwards accordingly. Real wages would remain constant and therefore so would output; no money illusion occurs. Only stochastic shocks to the economy can cause deviations in employment from its natural level. Taken at face value, the theory appeared to be a major blow to a substantial proportion of macroeconomics, particularly Keynesian economics. However, criticisms of the theory were quick to follow its publication.
Сындар
Саргент пен Уоллес моделін көптеген экономистер сынға алды. Милтон Фридман сияқтылары рационалды күтулер болжамының дұрыстығына күмән келтірді. Санфорд Гроссман мен Джозеф Стиглиц агенттердің рационалды күтулерді қалыптастыруға когнитивтік мүмкіндігі болғанымен, олар нәтижедегі ақпараттан пайда көре алмайтынын, себебі олардың әрекеттері өздерінің ақпаратын басқаларға ашады деп мәлімдеді. Сондықтан агенттер ақпарат алуға қажетті күш-жігер мен қаржыны жұмсамайды және үкімет саясаты тиімді болады. Жаңа кейнсиандық экономистер Стэнли Фишер (1977) және Эдмунд Фелпс пен Джон Б. Тейлор (1977) жұмысшылардың бір кезеңнен артық мерзімге созылатын номиналды жалақы келісімшарттарына қол қоятынын, жалақыны «жабысқақ» ететінін болжады. Осы болжаммен модель үкімет саясатының толыққанды тиімді екенін көрсетеді, себебі жұмысшылар саясаттағы өзгерістерді рационалды түрде күткенімен, жалақы шартына қол қойған кезде қалыптасқан күтулеріне байланысты оған жауап бере алмайды. Үкімет саясатын тиімді қолдану ғана емес, сонымен қатар оны қолдану қажет. Үкімет экономикадағы агенттердің жауап бере алмайтын стохастикалық шоктарға жауап бере алады, осылайша өндіріс пен жұмыспен қамтуды тұрақтандырады. Барро-Гордон моделі үкіметтің өндіріске ықпал ету қабілетінің инфляциялық қисықтыққа қалай әкелетінін көрсетті. Үкімет агенттерді алдап, жұмыссыздықты табиғи деңгейден төмендетуге мүмкіндік алады, бірақ оны істегісі келмейді. Сондықтан үкіметтің рөлі өндірісті тұрақтандырумен шектеледі. Рационалды күтулер гипотезасын макроэкономикалық модельдерге енгізуге және Саргент пен Уоллеске тән қатаң тұжырымдардан аулақ болуға мүмкіндік болғандықтан, саясаттың тиімсіздігі туралы ұсыныс макроэкономикалық шындыққа күтілгеннен аз әсер етті. Шындығында, Саргент өзінің «Динамикалық макроэкономикалық теория» оқулығының 1987 жылғы басылымының алғы сөзінде рационалды күтулер болжамының өзінде де макроэкономикалық саясаттың маңызды әсері болуы мүмкін екенін мойындады: «Бірінші басылым «саясаттың тиімсіздігі» туралы пікірлер макроэкономистердің көп бөлігінің назарында болған кезде жарық көрді. Джон Б. Тейлордың жұмысы көрсеткендей, рационалды күтулер гипотезасының оптималды макроэкономикалық саясат теориясына әдістемелік және есептеулік әсері біз бейтараптықты көрсететін нақты ұсыныстарды қамтитын нақты модельдерді қабылдаймыз ба, жоқ па деген сұрақтан әлдеқайда асып түседі. Қазіргі басылымда бұрынғы басылымға қарағанда үкіметке қатысты маңызды саясат таңдауына қатысты көптеген мысалдар келтірілген». Анатоль Калецкий сынға қарамастан, Саргент пен Уоллес ұсынысын кейнсиандық теорияның дамысқан елдердің үкіметтерін басшылыққа алатын жетекші экономикалық теория ретіндегі рөлінен ығыстыруға елеулі үлес қосқан деп сипаттады.
The Sargent and Wallace model has been criticised by a wide range of economists. Some, like Milton Friedman, have questioned the validity of the rational expectations assumption. Sanford Grossman and Joseph Stiglitz argued that even if agents had the cognitive ability to form rational expectations, they would be unable to profit from the resultant information since their actions would then reveal their information to others. Therefore, agents would not expend the effort or money required to become informed and government policy would remain effective. The New Keynesian economists Stanley Fischer (1977) and Edmund Phelps and John B. Taylor (1977) assumed that workers sign nominal wage contracts that last for more than one period, making wages "sticky". With this assumption the model shows government policy is fully effective since, although workers rationally expect the outcome of a change in policy, they are unable to respond to it as they are locked into expectations formed when they signed their wage contract. Not only is it possible for government policy to be used effectively, but its use is also desirable. The government is able to respond to stochastic shocks in the economy which agents are unable to react to, and so stabilise output and employment. The Barro–Gordon model showed how the ability of government to manipulate output would lead to inflationary bias. The government would be able to cheat agents and force unemployment below its natural level but would not wish to do so. The role of government would therefore be limited to output stabilisation. Since it was possible to incorporate the rational expectations hypothesis into macroeconomic models whilst avoiding the stark conclusions that Sargent and Wallace reached, the policy ineffectiveness proposition has had less of a lasting impact on macroeconomic reality than first may have been expected. In fact, Sargent himself admitted that macroeconomic policy could have nontrivial effects, even under the rational expectations assumption, in the preface to the 1987 edition of his textbook Dynamic Macroeconomic Theory:
'The first edition appeared at a time when discussions of the 'policy ineffectiveness proposition' occupied much of the attention of macroeconomists. As work of John B. Taylor has made clear, the methodological and computational implications of the hypothesis of rational expectations for the theory of optimal macroeconomic policy far transcend the question of whether we accept or reject particular models embodying particular neutrality propositions The current edition contains many more examples of models in which a government faces a nontrivial policy choice than did the earlier edition.' Despite the criticisms, Anatole Kaletsky has described Sargent and Wallace's proposition as a significant contributor to the displacement of Keynesianism from its role as the leading economic theory guiding the governments of advanced nations.
Қабылдау
Саясаттың тиімсіздігі туралы пікір талқыланғанмен, оның әдістемелік негізде қорғалуы мүмкін. Ол үшін оның шартты сипатын түсіну қажет. Теорияның болжамдары дұрыс болса, ақша-кредит саясаты құралдары арқылы жиынтық сұранысты жаңадан, контрциклдік түрде ынталандыру мүмкін емес және пайдалы да емес. Егер күтулер рационалды болса, нарықтар толық икемді номиналды шамалармен сипатталса және шоктар болжауға келмейтін, кездейсоқ шулар болса, онда макроэкономикалық жүйелер тек қана кездейсоқ жағдайларда (яғни, кездейсоқ шоктар) тепе-теңдік деңгейінен ауытқуы мүмкін. Алайда, осы шарттарда жүйелі контрциклдік ақша-кредит саясатын құру мүмкін емес, себебі ақша-кредит саясатын қалыптастырушылар да экономикаға тиетін осы шоқтарды алдын ала біле алмайды, демек жоспарлы жауап беруге болмайды. Жалпы қабылданған және дәстүрлі пікір бойынша, жаңа классикалық макроэкономика экономикалық саясаттың тиімсіздігін назарға алды. Бұған қоса, бұл тұжырымдар әрқашан жаңа классикалық болжамдардың нақты өмір жағдайларынан тым алыс екендігімен күмәндалады, сондықтан олар теоремалардың негізі болуы мүмкін емес. Сондықтан, саясаттың тиімсіздігі туралы тұжырымның нақты негіздері жаңа классикалық макроэкономиканың ең ықпалды, бірақ көбінесе назардан тыс қалған және дұрыс түсінілмеген ғылыми жетістігін құрайды. Жаңа классикалық экономистер белсенді экономикалық саясаттың (тар мағынада: ақша-кредит саясаты) тиімсіздігін ғана айтпады. Роберт Лукас және оның ізбасарлары осы тиімсіздіктің пайда болуы мүмкін жағдайларға назар салды.
While the policy ineffectiveness proposition has been debated, its validity can be defended on methodological grounds. To do so, one has to realize its conditional character. For new , countercyclical stimulation of aggregate demand through monetary policy instruments is neither possible nor beneficial if the assumptions of the theory hold. If expectations are rational and if markets are characterized by completely flexible nominal quantities and if shocks are unforeseeable white noises, then macroeconomic systems can deviate from the equilibrium level only under contingencies (i. e. random shocks). However, no systematic countercyclical monetary policy can be built on these conditions, since even monetary policy makers cannot foresee these shocks hitting economies, so no planned response is possible. According to the common and traditional judgement, new classical macroeconomics brought the inefficiency of economic policy into the limelight. Moreover, these statements are always undermined by the fact that new classical assumptions are too far from life world conditions to plausibly underlie the theorems. So, it has to be realized that the precise design of the assumptions underlying the policy ineffectiveness proposition makes the most influential, though highly ignored and misunderstood, scientific development of new classical macroeconomics. New did not assert simply that activist economic policy (in a narrow sense: monetary policy) is ineffective. Robert Lucas and his followers drew the attention to the conditions under which this inefficiency probably emerges.