Кіріспе

Папа Бенедикт XVI-ның ерте өмірі 1927 жылы туғаннан бастап, 1951 жылы білімін аяқтап, дін қызметкері болып тағайындалғанға дейінгі кезеңді қамтиды.

Өскен жері мен балалық шағы (19271943)

Жозеф Алоис Ратцингер 1927 жылғы 16 сәуірде (Қасиетті Сенбі күні) Бавариядағы Марктл-ам-Инн қаласындағы ата-анасының үйінде, Шулштрассе 11 мекенжайында дүниеге келді және сол күні крещение рәсімінен өтті. Ол полиция қызметкері Жозеф Ратцингердің (1877–1959) үшінші және кіші ұлы, сондай-ақ оның әйелі Марияның (қыздығы Пейнтнер) (1884–1963) баласы болды. Оның отбасы Оңтүстік Тирольден шыққан. Әкесі 1937 жылы Траунштейн қаласына зейнеткерлікке шыққанға дейін Бавария мемлекеттік полициясында (Landespolizei) және Германия ұлттық қалыпты полициясында (Ordnungspolizei) қызмет етті. "Санди Таймс" газеті егде Ратцингерді "Гитлердің қоңыр көйлекшелілерін тежеуге тырысқан, нацизмге қарсы тұрған адам" деп сипаттады. "Интернешнл Геральд Трибюн" газетінің хабарлауынша, осы көші-қондар Джозеф Ратцингер ағаның нацизмге қарсы үздіксіз қарсылығымен тікелей байланысты болды, нәтижесінде төмендетулер мен ауыстырулар орын алды. Папаның ағасы Георг былай деді: "Әкеміз нацизмге қатты қарсы болды, себебі ол оның біздің сенімімізге қайшы келеді деп сенді". Отбасы нацистік режимнің мүгедектерге қатысты эвтаназия бағдарламасына тап болды. Ратцингердің өмірбаяуын жазған Джон Л. Аллен кіші, 1996 жылғы 28 қарашада Ватикандағы конференцияда кардинал Ратцингердің айтқан сөзін баяндады: "Ратцингердің 1941 жылы 14 жаста Даун синдромымен туған туысы болды. Бұл туысы Ратцингерден бірнеше ай ғана кіші болған және нацистік билік оны "емдеуге" алып кетті. Біраз уақыттан кейін отбасы оның қайтыс болғанын естіді, ол сол кезде жойылған 'жағымсыз' адамдардың бірі болуы мүмкін". Оның ағасы Георг (15 қаңтар 1924 – 1 шілде 2020) де дін қызметкері болды. Олардың 1921 жылы туған әпкесі Мария 1991 жылы қайтыс болғанға дейін Джозефтің үй шаруасын басқарып, ата-аналарына ағаларына қамқорлық жасаймын деген уәдесін орындады. Ол ешқашан үйленбеген. Олардың үлкен әкесінің ағасы Георг Ратцингер дін қызметкері және сол кездегі Германия Парламенті Рейхстагтың мүшесі болды. Оның туысы Эрика Коппердің айтуынша, Ратцингер бала кезінен дін қызметкерінен басқа ештеңе болғысы келмеген. Оның айтуынша, 15 жасында ол епископ болатынын жариялады, сонда ол әдемі түрде: "Неге папа болмасын?" деді. Тағы да ертерек оқиға 1932 жылы болды, Мюнхен архиепискобы Михаэль фон Фальхабер Ратцингерлер тұратын шағын қалашыққа қара лимузинде келді. Болашақ Папа, ол кезде бес жаста, кардиналға гүл сыйлаған балалар тобының бір бөлігі болды, ал сол күні кейіннен Ратцингер өзінің де кардинал болғысы келетінін мәлімдеді. "Біздің машинаға деген қызығушылығымыз болған жоқ, себебі біз техникалық жағынан білмейтінбіз", - деді Георг Ратцингер "The New York Times" газетінің тілшісіне. "Кардиналдың сыртқы келбеті, мінез-құлқы және киген шалбары оған үлкен әсер етті". 1939 жылы 12 жасында ол Траунштейндегі кіші семинарияға оқуға түсті. Бұл кезең 1942 жылы семинария әскери мақсаттар үшін жабылғанға дейін созылды, ал студенттердің барлығы үйлеріне жіберілді. Ратцингер Траунштейндегі гимназияға оралды. Семинариядағы осы кезеңде, 1941 жылы 14 жасқа толғаннан кейін, Ратцингер Гитлер жастарының қатарына қабылданды, себебі 1939 жылғы 25 наурыздан бастап мүшелік заң бойынша талап етілді. Семинария жабылғаннан кейін ол Гитлер жастарымен бірге гимназияның оқу ақысына қатысты қаржылық айыппұлдан аулақ болу үшін сабаққа қатысуды жалғастырды. Қаржылық айыппұл (теориялық тұрғыдан Гитлер жастарының іс-шараларына қатысу туралы құжаттама талап етілді) оған жанашыр математика профессоры ешқандай кездесулерге қатыспауға рұқсат берген кезде назардан тыс қалды. Ратцингердің "Жердің тұзы" атты кітабында ол былай деді: "Көптен бері математика мұғалімі өте түсінікті болды. Ол өзі нацист еді, бірақ адал адам еді, ол маған: 'Бір рет барып, құжатты алып кел, сонда ол бізге келеді' деді. Ол менің жай ғана қаламайтынымды көргенде, ол: 'Мен түсінемін, мен оны қадағалаймын', - деді, сондықтан мен одан құтылып қалдым". Джозеф Ратцингер 2005 жылы папа Иоанн Павел II қайтыс болғаннан кейін папа болып сайланғаннан кейін, Траунштейннен келген көрші Элизабет Лонердің 84 жасында, 17 сәуірдегі 2005 жылғы "Таймс" басылымында ("Папалық үміткер - бұрынғы Гитлер жастары") былай деп келтірілген: "[Қ]арсылық көрсетуге болатын, және бұл адамдар басқаларға үлгі болды. Ратцингерлер жас болғандықтан, басқаша шешім қабылдады". Лохнердің қайын інісі өз сенімдері үшін екі жыл Дахау түрмесінде болған.

Әскери қызмет (19431945)

1943 жылы, 16 жасында Джозеф Ратцингер көптеген сыныптастарымен бірге «Люфтваффенхельфер» бағдарламасына алынды. Олар алдымен Мюнхеннің солтүстігіндегі Людвигсфельдке, BMW авиациялық қозғалтқыштар зауытын күзетуге жауапты бөлімшеге жіберілді. Содан кейін Мюнхеннің солтүстік-батысындағы Унтерфёрингке, ал кейін қысқа мерзімге Инсбрукке жіберілді. Инсбруктан олардың бөлімшесі Гилчингке, реактивті истребительдер базасын қорғауға және Мюнхенге қарай ұшуға дайындалып жатқан одақтас бомбалаушыларына шабуыл жасауға барды. Гилчингте Ратцингер телефон байланысы бөлімінде қызмет етті. 1944 жылдың 10 қыркүйегінде оның тобы корпустан босатылды. Үйге оралған Ратцингер «Рейхсарбиттсдиенстке» жаңа шақыру қағазын алды. Ол Германияның 1938 жылы Аншлюс арқылы қосып алған Австрияның Венгрия шекарасына жіберілді. Венгрияны Қызыл Армия басып алғаннан кейін Ратцингер күтілетін Қызыл Армияның шабуылына дайындық ретінде танкіге қарсы қорғаныс құрылысына жұмылды. 1944 жылдың 20 қарашасында оның бөлімшесі қызметтен босатылды. Джозеф Ратцингер қайтадан үйіне оралды. Үш апта өткен соң, ол Мюнхендегі неміс армиясына шақырылып, отбасысы тұратын қаланың жанындағы Траунштейндегі жаяу әскер казармасына тағайындалды. Жаяу әскердің негізгі дайындығынан кейін, ол бөлімшесімен қала маңындағы әртүрлі бекеттерде қызмет етті. Олар майданға жіберілген жоқ. Германияның капитуляциясына аз уақыт қалғанда, сәуірдің соңында немесе мамырдың басында ол қашып кетті. Соғыстың соңғы апталарында дезертирлік кең таралған, бірақ ұсталған жағдайда дезертирлер өлім жазасына кесілді. Дегенмен, төмендеген мораль және неміс әскерінің алаңдауы мен ұйымдаспауы салдарынан өзін-өзі сақтауға тырысатын сарбаздардың саны арта түсті. Ол Траунштейн қаласынан шығып, жақын ауылына бет алды. «Мен көпшілікке көрінбей, біреу білмейтін арнайы жолмен жүрдім. Бірақ теміржолдың астыңғы жолынан шығып келе жатқанда, екі сарбаз өз бекеттерінде тұрды, мен үшін жағдай бір сәтте қатты шиеленісті болды. Құдайға шүкір, олар да соғыстан шаршап, кісі өлтіруге құмар емес еді». Олар оның қолына сынық салынғанын айтып, үйіне жіберді. Біраз уақыттан кейін екі СС офицері Ратцингерлер үйіне баспана сұрап келді және әскери жастағы жігіт бар екенін анықтауға тырысты. Ауылға американдық әскер келгенде, «Мен солдат ретінде танылдым, бұрын тастап кеткен киімдерімді қайта киюге, қолымды көтеруге және олардың даламызда тізіліп тұрған әскери тұтқындардың қатарына қосылуға мәжбүр болдым. Менің жақсы анамның жүрегі ауырды, өйткені ол ұлын және жеңілген армияның қалған бөлігін белгісіз тағдыр күтіп тұрғанда осылай тұрғанын көрді». Отбасы ағасы Георг Италиядағы тұтқын лагерінен босатылып оралғаннан кейін қайта қосылды.

Діни қызметкерлердің қалыптасуы (19461951)

1945 жылы отанына қайтқаннан кейін екі Ратцингер бауыры Фрайзингтегі католик семинариясына түсіп, кейін Мюнхендегі Людвиг Максимилиан университетінің Герцогтық Георгианумында оқыды. Питер Сивальдпен болған сұхбатында айтылғандай, Ратцингер мен оның студенттеріне Гертруд фон Ле Форт, Эрнст Вихерт, Федор Достоевский, Элизабет Лангассер, Теодор Штайнбюхель, Мартин Хайдеггер және Карл Ясперстің еңбектері ерекше әсер етті. Жас Ратцингер соңғы үшеуін неокантизмнің басымдығымен үзіліс деп қарады, ал Штайнбюхельдің «Ойдың өзгеруі» (Die Wende des Denkens) ең маңызды жұмысы болды. Оқуын аяқтаған кезде ол Тома Аквинскийге қарағанда белсенді Әулие Августинге көбірек қызығушылық танытты, ал схоластиктердің ішінде Әулие Бонавентураға көбірек мән берді. 1951 жылғы 29 маусымда бауырлар, Траунштейн семинариясының басқа семинаристтерімен бірге, Мюнхеннің кардиналы Фальхабердің қолынан Фрайзингте дін қызметкері болып тағайындалды. Оның диссертациясы (1953) Августинге арналған, «Августин іліміндегі халық және Құдайдың үйі» деп аталады, ал оның Habilitationsschrift (профессорлық лауазымға үміткерлікке қажет диссертациясы) Бонавентураға арналған. Ол 1957 жылы аяқталды және 1958 жылы Фрайзинг колледжінің профессоры болды.