Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1600 жылдардағы Ирландиядағы партизандар мен қарақшылар
Guerillas and bandits in 1600s Ireland
Раппарейлер немесе рапарейлер (ирланд тілінен алынған ropairí, ropaire сөзінің көпше түрі, оның негізгі мағынасы – "ұстауға шебер, пышақ ұстаушы", ал кеңейтілген мағынасында – жартылай сүңгі немесе сүңгі ұстаушы) – Ирландияны Кромвель басып алған кезде Корольдік жақта, ал 1690 жылдардағы Вильгельм соғысында Жакобит жақта күрескен ирланд партизандары. Кейіннен бұл атау Ирландиядағы қарақшылар мен жол тонаушыларға да берілді – соғыс аяқталғаннан кейін көптеген бұрынғы партизандар өздерін, отбасыларын және тайпаластарын қамтамасыз ету үшін қарулы тонау, мал ұрлау және ұрлықтан қорғау қызметін сатуға көшті. Олар көбінесе Ирландияның гелдік аристократиясының заңнан тыс қалған мүшелері болды және ирланд тайпаларының дәстүрлі басшыларынан талап етілетін мінез-құлық кодексін сақтады. Олар Шотландияның Уильям Уоллес, Роберт Брюс және Қара Дуглас, Англияның нағыз Херевард Уэйк және аңызға айналған Робин Гуд, немесе Шығыс Еуропаның хайдуктары сияқты, мүлігінен айырылып, қарақшыға айналған басқа да азаматтармен көптеген ортақ белгілерге ие болды.
Rapparees or raparees (from the Irish ropairí, plural of ropaire, whose primary meaning is "thruster, stabber", and by extension a wielder of the half pike or pike), were Irish guerrilla fighters who operated on the Royalist side during the Cromwellian conquest of Ireland and the Jacobite side during the 1690s Williamite war in Ireland. Subsequently, the name was also given to bandits and highwaymen in Ireland – many former guerrillas having turned to armed robbery, cattle raiding, and selling protection against theft to provide for themselves, their families, and their clansmen after the war ended. They were in many cases outlawed members of the Gaelic nobility of Ireland and still held to the code of conduct demanded of the traditional chiefs of the Irish clans. They share many similarities with other dispossessed gentlemen turned outlaws like Scotland's William Wallace, Robert the Bruce and the Black Douglas, England's real Hereward the Wake and legendary Robin Hood or the hajduks of Eastern Europe.
Вильям соғысы
1690 жылдары Ұлы революция кезінде "тори" деген атау Джеймс II-нің ағылшын жақтастарына, оларды бұрынғы ұрпақтың ирланд бүлікшілері мен қарақшыларымен байланыстыру мақсатында, қорлау ретінде таңылды. Ирландияда ирланд католиктері Джеймсті қолдады – олар жакобиттер деп белгілі болды. Ричард Талбот, Тирконнеллдің 1-графы тұсында, әрбір аймақ жакобиттердің мүддесін қолдау үшін полк құруға міндеттелді. Көпшілігі осылай жасады, бірақ Джеймс пен оның француз қолдаушыларының барлығын қаруландыруға және жалақы төлеуге жеткілікті қаражаты болмады, сондықтан көптеген полктер таратылды. Осы топтардың ішінде раппарилердің көп бөлігі ұйымдастырылды. Олар протестант азаматтарынан қолға түскен немесе тартып алған мылтықтар, ұзын пышақтар (sceana немесе "skiens") және жартылай сүңгілер сияқты қарулармен қаруланды. Раппарилер осы соңғы қарудың атынан шықты – стандартты әскери сүңгіден кесілген, шамамен 2 метрлік сүңгі, ал стандартты сүңгінің ұзындығы 5 метрге дейін жететін. Раппарилер наурыз бойы Уильям армиясына үлкен логистикалық қиындықтар туғызды, олардың тылдарына шабуыл жасап, әскерлерін және қолдаушыларын өлтірді. Көптеген раппари топтары жалпы азаматтық халық арасында, тіпті католиктер арасында да тонаушылықтары үшін жаман беделге ие болды. Уильям армиясының капелланы Джордж Уортер Стори раппарилердің Уильям әскерлері аймақта болғанда қаруларын батпақтарда жасырып, азаматтық халықтың арасында жасырынып, әскерлер кеткеннен кейін қайта қаруланып, қайта пайда болатынын айтады. Раппарилер жакобит соғыс күш-жігеріне елеулі көмек көрсетті, мыңдаған Уильям әскерлерін байлап, оларды жабдықтау қоймаларын және колонналарын қорғауға мәжбүр етті. Атақты раппарилер "Галлопинг Хоган" мен Эамонн ан Чнойк 1690 жылы Лимерик қоршауында Уильям қоршау пойызын жойған сэр Патрик Сарсфилдтің атты әскер шабуылына жетекшілік еткендігі айтылады.
In the 1690s, during the Glorious Revolution, the label "tory" was insultingly given to the English supporters of James II, to associate them with the Irish rebels and bandits of a generation earlier. In Ireland, Irish Catholics supported James – becoming known as Jacobites. Under Richard Talbot, 1st Earl of Tyrconnell, each locality had to raise a regiment to support the Jacobite cause. Most did so, but James and his French backers did not have the resources to arm and pay them all, so many of them were disbanded. It was from these bands that most of the Rapparees were organised. They armed themselves with whatever they could find or take from Protestant civilians, including muskets, long knives (sceana or "skiens") and half pikes. The rapparees got their name from this last weapon – a pike about 6 feet (2 m) long, cut down from the standard military pike which was up to 16 feet (5 m) long. Throughout the campaign, the rapparees caused major logistical problems to the Williamite army, raiding their rear areas and killing their soldiers and supporters. Many rapparee bands developed a bad reputation among the general civilian population, including among Catholics, for robbing indiscriminately. George Warter Story, a chaplain with a Williamite regiment, relates that the rapparees hid their weapons in bogs when Williamite troops were in the area and melted into the civilian population, only to re arm and reappear when the troops were gone. The rapparees were a considerable help to the Jacobite war effort, tying down thousands of Williamite troops who had to protect supply depots and columns. The famous rapparees "Galloping Hogan" and Éamonn an Chnoic are said to have guided Sir Patrick Sarsfield's cavalry raid that destroyed the Williamite siege train at the siege of Limerick in 1690.