Доктор Кто: Бейнесі Фендаль

Кіріспе

"Фендалдың бейнесі" – британдық ғылыми фантастикалық телесериал "Доктор Ху" сериалының 15-ші маусымының үшінші бөлімі, ол алғаш рет 1977 жылдың 29 қазанынан 19 қарашасына дейін BBC1 арнасында апта сайынғы төрт бөлімнен көрсетілді. Бұл сериал Крис Бучердің үшінші және соңғы сценарийі болып табылады және оқиғасы ағылшын монастырында өрбітеді, онда культші Макс Стейл (Скот Фредерикс) ғалым Теа Рэнсомды (Ванда Вентем) Фендал деп аталатын ежелгі гештальтты шетелдікке ие болуға және түрлендіруге дайындап жатыр.

Сюжет

Фетчборо ауылының жанындағы монастырда төрт ғалым – Адам Колби, Макс Стейл, Теа Рэнсом және доктор Фенделман Кенияда табылған адам бас сүйегін зерттеп жатыр. Доктор Фенделман бас сүйегінің иесінің бейнесін алуға тырысып, сонымен қатар уақыттық сканерді қолданғанда, бас сүйегі реакция жасап, Теяны нысанаға алады және монастырь аумағында бір нәрсені босатады. Бұл нәрсе жолдан өтіп бара жатқан саяхатшыны өлтіреді, ол кейін толығымен жойылады. Сканер Төртінші Доктор мен Лиланың назарын аудартады, оларды Жерге тартады. Олар континуумның күйреуіне және планетаның жойылуына бұрын жететін оны табуға кіріседі. Олар бөлініп кетеді, Лила «Ана» Тайлердің үйін табады – бұл психикалық қабілеттері бар жергілікті заманауи колдовствошы. Доктор бас сүйегінен пайда болған жаратылыстың қолынан өлімнен мүжілмейді, ол Фенделман әкелген күзетшілер тобының басшысын өлтіреді, содан кейін монастырьды мөрлеп, барлығын ішке қамап қояды. Миссис Тайлер осы жаратылысқа кездеседі, бірақ аман қалады және Доктор оны психикалық шоктан құтқарады. Ол осы уақытқа дейін бұл нәрсе – оның планетасының мифологиясынан шыққан Фендалин екенін анықтайды, ол Бесінші планета жойылғанда жойылған деп есептелген. Ол монастырьға кіріп, бас сүйегін табады, ол оны өлтіруге тырысады. Лила оны құтқарады, олар Бесінші планетаға барады, бірақ Уақыт Лордтары планетаны Уақыт тізбегіне бекітіп, тіпті оларға да барлық жазбаларды көрінбейтін етеді. Ал Тея біртіндеп Фендалдың жаңа ядросына айналады, ол тіршілік энергиясымен қоректенеді және ештеңе қалдырмайды. Жергілікті қара магиялық культтың басшысы Стайл мұны сезінеді және Фендалды бақылай алады, оны үстемдік ету үшін пайдалана алады деп сенеді. Ол және оның жақтастары Колбиді тұтқындайды, Фенделманды өлтіреді, оның генетикасы арқылы Фендалдың ықпалында болғандықтан, осы оқиғаға себепкер болады, содан кейін бас сүйегі мен Теяның соңғы трансформациясына қуат беру үшін сонымен қатар уақыттық сканерді орнатады. Доктор, Лила, миссис Тайлер және оның немересі Джек монастырьға келеді, Фендал ядросының қалыптасқанын және культ мүшелерін Фендалиндерге айналдырып, толық цикл құратынын көреді. Доктор Колбиді босатады және жаңа Фендалиндердің біреуін өлтіргеннен кейін Стайлге өзін-өзі атуға көмектеседі, содан кейін олар тұзға өте сезімтал екенін біледі, Фендал ядросы толыққанды гештальт құру үшін қажетті он екіден кем болады. Доктор сканерді өзіне-өзі жарылу үшін бекітеді және енді ұйықтаған бас сүйегін алып, монастырь, Фендал ядросы және қалған Фендалиндермен бірге жойылғанға дейін басқалармен бірге кетеді. Содан кейін Доктор мен Лила бас сүйегін супернованың жанына тастап, Фендал нәсілін мәңгілікке жоюды жоспарлайды.

In a priory near the village of Fetchborough, four scientists, Adam Colby, Max Stael, Thea Ransome and Dr. Fendelman, are doing tests on a human skull they found in Kenya, apparently twelve million years old. When Dr. Fendelman starts using a sonic time scan, trying to get an image of the owner of the skull, the skull itself seems to react, locking onto Thea and releasing something in the priory grounds that kills a passing hiker, who eventually totally disintegrates. The scan catches the attention of the Fourth Doctor and Leela when they are pulled down to Earth by it. They set off to find it before it creates a continuum implosion and destroys the planet. They separate and Leela finds the cottage of ‘Mother’ Tyler, a local modern day witch gifted with psychic powers. The Doctor ends up narrowly avoiding death at the hands of the creature created by the skull, which then kills the leader of a detachment of guards Fendelman has brought in after the death of the hiker, sealing everyone into the priory. Mrs Tyler then encounters the creature but survives and is saved from going into psychic shock by the Doctor, who by this time has worked out that the thing is a Fendahleen, a creature from his planet's mythology, supposedly destroyed when the Fifth Planet broke up. He makes his way into the priory and finds the skull, which tries to kill him. Leela saves him and they go off to the Fifth Planet, only to find that the Time Lords sealed the planet in a Time Loop, making all proper records invisible even to them. Thea, meanwhile, has been gradually converted into the new core of the Fendahl, a creature that feeds off life energy and leaves nothing behind. Stael, leader of the local black magic cult, recognises this and believes he can control the Fendahl and use it to dominate. He and his followers capture Colby, kill Fendelman, who was actually influenced through his genetics by the Fendahl to bring this about, and set up the Sonic Time scanner to power the skull and Thea's final transformation. The Doctor, Leela, Mrs Tyler and her grandson Jack head for the priory only to find the Fendahl core has formed and is converting the cult members into Fendahleen, to form the full circle. The Doctor frees Colby and helps Stael shoot himself after killing one of the new Fendahleen, in turn finding out that they are fatally allergic to salt, leaving the Fendahl core two short of the twelve it needs to be complete and form a gestalt. The Doctor rigs the scanner to implode upon itself and grabs the now dormant skull, leaving with the others only just before the priory is destroyed, along with the Fendahl core and the remaining Fendahleen. The Doctor and Leela then leave and plan to dump the skull near a supernova, thus ending the Fendahl race forever.

Өндіріс

Жазушы Крис Бучерге 1977 жылдың 2 мамырында осы әңгімені жазу тапсырылды (сериалдағы үшіншісі). Ол алғашқы эпизодты екі күннен кейін тапсырды, ал соңғысы 17 маусымда дайын болды. Бучер сондай-ақ 1972 жылы қайтыс болғанға дейін көп жылдар бойы адам қаңқаларын қазып зерттеген археолог Луис Ликидің еңбектерінен шабыттанды. Бучер Колбидің итіне Лики деген ат қойды, осы арқылы оған құрмет көрсетті, бірақ кейіннен адамдар осы сілтемені байқамай қалуы мүмкін екенін түсінді және олардың "барлығын ластады" деген ойға келуі ықтимал деп ойлады. Бучер енді бұл сериал үшін жазбады, одан кейін бірден төрт жыл бойы «Блейк 7» сериалының сценарий редакторы болды, себебі BBC бір уақытта екі жобада жұмыс істеуге рұқсат бермейді. Бучер 1981 жылы «Блейк 7» сериалының «Құтқару» эпизоды үшін шетелдік жаратылыстардан құралған бірлік туралы тағы бір сценарий жазды. Продюсер Грэм Уильямс бұрын режиссер Джордж Спентон Фостермен «Z Cars» сериалында жұмыс істеген және түнгі түсірілімдердегі тәжірибесіне байланысты оны осы сериалды режиссерлеуге шақырды. Спентон Фостер келесі жылы «Рибос операциясы» сериалын да режиссерледі. Сериалдың сценарий редакторы Роберт Холмс бұл оның соңғы тапсырмасы болды. Жұмыс істеп жүргенде ол келесі редактор Энтони Ридтің серкесіне айналды, ол өндіріс тізімі бойынша келесі әңгіме, «Underworld» сериалының редакторы болады (ал одан кейін көрсетілген «The Sun Makers» сериалы «Fendahl суретінен» бұрын жазылған). Рид бұрын теледидар продюсері болған, бірақ BBC сериалдар бөлімінің басшысы Грейм Макдональд оны сценарий редакторы болуға шақырды, бірақ ол «Доктор Ху» сериалы үшін екенін білгенге дейін бас тартты. Сериалдың сыртқы түсірілімдері Хэмпширдегі Мик Джаггерге тиесілі Старгроувс иелігінде түсірілді. Осы орын «Марстың пирамидалары» сериалын түсірген кезде де қолданылған. Түсірілім 1977 жылдың 1 тамызында басталды және келесі бейсенбіге дейін жалғасты. Бұл сериалға сейсенбі және сәрсенбі күндері түнгі түсірілімдер енді. Алғашқы түнгі түсірілім генератор өртенгеннен кейін тоқтатылды. Лондоннан қосымша генератор жеткізілуі керек болды, ол таңғы 4-те келді. Иелікте түсірілімге 26 шілдеде ғана келісім берілді, түсірілім басталғанға дейін бір аптадан аз уақыт қалғанда, «Марстың пирамидалары» сериалында болғандай, мүлік ІІ санаттағы ескерткіш болғандықтан, ешқандай арнайы эффектілер мен жарылыстар жасалмауы керек еді. Түсірілім аяқталғаннан екі күн өткен соң Том Бейкер мен Луиза Джеймсон Лондонда өткен «Доктор Ху» конвенциясына қатысты. Дайындықтан кейін, сериалдың студиялық түсірілімі 20 тамыздағы сенбі күні басталды және 1977 жылдың 6 қыркүйегінде аяқталды. Джеймсон бұл әңгімені өте жақсы деп санайды, себебі оны Лиланы жасаған Крис Бучер жазған. Алайда, осы сериалды түсіріп бітіргеннен кейін ол сериалдан кетуге шешім қабылдады. 1998 жылғы «The Television Companion» кітабында Дэвид Хоу және Стивен Джеймс Уокер сценарийлер «Фендаллен туралы кейбір мәліметтерге келгенде сәл түсініксіз» екенін және Фендал «көңіл көншітпейтін» болғанын айтты, бірақ олар қосалқы кейіпкерлерді, әсіресе Дафни Хирдтің рөлін «өте жақсы орындап, соңғы эпизодтардағы жоғары шиеленіс пен күту сезімін жеткізуге негізінен жауапты» деп мақтады. Олар «Fendahl суретін» «Доктор Ху» сериалының соңғы қорқынышты әңгімелерінің бірі деп есептеді. «Радио Таймс» журналының редакторы Патрик Малкерн бұл фильмге бес жұлдыздың төртеуін берді. Ол Крис Бучердің сценарийлерін «сериалдағы ең күштісі» деп санады және әңгімені «әрине, жақсы, бірақ өте керемет емес, және күмәнді маусымның басты бөлігі» деп сипаттады. Ол Бейкердің рөлін мақтап, «драмаға толыққанды еніп, ауырлық пен шалаңқылықтың қолайлы тепе-теңдігін қамтамасыз етті», бірақ Лиланың «төңкерілгенін» атап өтті. Ол «бұл фильмті көбінесе қорқынышты жанрдың соңғы тұсы деп атайды» деп мойындады, бірақ «бұрын да солай болған» деп қосты. Мюлкерн бұл «көрнекті бөліктерінің жиынтығы» және «15-ші маусымдағы сахна артындағы ең аз қиындықтардың бірі» деп қорытындылады. DVD Talk журналының редакторы Джон Синнотт «Fendahl суретіне» бес жұлдыздың үш жарымын берді, атмосфераны мақтап, бірақ баяу басталуы мен «асыра күрделі оқиға» оны классика болудан алды. Сериалдың екінші эпизоды 75% көрсеткішті алды, бұл осы уақытқа дейін рекордтық көрсеткіш.

Writer Chris Boucher was commissioned to write the story (his third for the series) on 2 May 1977. He delivered the first episode just two days later, the final one being submitted on the 17 June. He also took inspiration from the work of archaeologist Louis Leakey who had been excavating human remains for many years until his death in 1972. Boucher named Colby's dog Leakey as a tribute to him, although later realised that people would miss the reference and assume the name came because "he pissed all over everything!" Boucher never wrote for the series again, immediately after this becoming script editor on Blake's 7 for four years and as the BBC didn't want anyone working on two shows at the same time. Boucher would write another script concerning an alien gestalt entity, for the 1981 Blake's 7 episode "Rescue". Producer Graham Williams had worked with director George Spenton Foster previously on Z Cars and chose him to direct this serial due to his experience with night filming. Spenton Foster would direct one more time for the series in the following year's The Ribos Operation. Script editor on the serial was Robert Holmes in his final assignment. During the work he was trailed by incoming editor Anthony Read, who would subsequently take up the role solely for the next story in production order Underworld (the following transmitted story The Sun Makers having been recorded before Image of the Fendahl). Read had been a television producer but was asked by BBC Head of Serials Graeme McDonald to be script editor to which Read refused until he learned it was for Doctor Who. The exterior scenes were shot on the Stargroves estate in Hampshire, which was owned by Mick Jagger. The same location had been used during the filming of Pyramids of Mars. Filming began on Monday 1 August 1977 and continued until the following Thursday. This included two night shoots for the serial on the Tuesday and Wednesday evenings. The first night's filming was disrupted when the generator caught fire. Another generator had to be ordered from London and arrived at 4am. Filming at the estate had only been agreed on the 26 July – less than a week before filming began, with the instruction (as had been the case with "Pyramids of Mars") that no effects or explosions were to be undertaken given that the property was a Grade II listed building. Two days after filming was completed Tom Baker and Louise Jameson attended the world's first ever Doctor Who convention in London. Following rehearsals, studio recording for the serial began on Saturday 20 August and was completed on 6 September 1977. Jameson regards this as one of her best stories due to it being written by Chris Boucher, who had created Leela. It was, however, during the making of this serial that she decided to leave at the end of the series. In The Television Companion (1998), David J. Howe and Stephen James Walker felt that the scripts were "a little vague when it comes to certain details about the Fendahleen" and the Fendahl was "something of a disappointment", but they praised the supporting characters, in particular Daphne Heard's performance, who "plays the role to perfection and is largely responsible for conveying the sense of high tension and anticipation in the latter episodes". They considered Image of the Fendahl to be "one of the last truly frightening Doctor Who stories". Patrick Mulkern of Radio Times awarded it four stars out of five. He considered Chris Boucher's scripts "his strongest for the series" and described the story as "indeed a 'good one', if not quite great, and a highlight of a dodgy season." He praised Baker's performance, saying he was "fully engaged with the drama, providing a pleasing balance of gravitas and flippancy" but noted that Leela was "toned down". He acknowledged that it is "often cited as the last gasp of the horror sub genre prevalent in earlier seasons" but added that "punches are pulled" and regarded it as "more like a tale of the supernatural" with "atmospheric night filming and an unusually eerie soundscape." Mulkern concluded that it was "a serial that is the sum of its admirable parts" and "one of the least fraught behind the scenes in season 15". DVD Talk's John Sinnott gave Image of the Fendahl three and a half out of five stars, praising the atmosphere but noting that the slow start and "rather convoluted story" held it back from being a classic. The second episode of this serial attained a 75% score on the Audience Appreciation Index, a record high up to this point.

Санаткерлік талдау

Симон Бучер Джонс жазған сериал туралы кітап көлеміндегі зерттеу 2016 жылы Obverse Books баспасынан шыққан The Black Archive сериясының бір бөлігі ретінде жарияланды. Сериал "Доктор кім: толық тарих" кітаптар сериясының 27-томында талданды, онда Эндрю Пикслидің "Доктор кім" журналы мен түрлі "Доктор кім" журналының арнайы нөмірлерінен алынған мұрағаттық материалдары, сондай-ақ кітап үшін жаңадан жазылған мақалалар жарияланды.