Қытай кинорежиссері Ву Тяньмин: Өмір және шығармашылық жолы

Кіріспе

Қытай кинорежиссері және продюсері, американдық актриса Ву Тяньмин (5 желтоқсан 1939 – 4 наурыз 2014) – «Төртінші толқын» режиссерлерінің бірі саналатын қытайлық кинорежиссері және продюсері.

Өмірбаян

У 1939 жылғы 5 желтоқсанда Қытайдың Шэньси провинциясындағы Саньюань округінде дүниеге келді. 1960 жылы жиырма жасында ол Сиань киностудиясының киноактерлік жаттығулар курсына қабылданды. Ол кезде Қытайда мемлекеттік басқарудағы он алты студия болды, ал бұл оның үйіне ең жақын Саньюань қаласында, Шэньси провинциясында орналасқан. Ол студияның жалақысына орналасты және 1960-шы жылдардың басында студияның кейбір өндірістерінде эпизодтық рөлдер ойнады. 1966 жылы Маоның Мәдени революциясы студиялардағы өндірісті тоқтатты. 1974-1976 жылдары, Мәдени революцияның соңғы үш жылында Ву жартылай қайта ашылған Бейжің кино академиясында оқыды, «Кинорежиссура» мамандығын таңдады. 1982 жылы Ву досы Тен Вэньжимен бірге Сианьда екі көркем фильм түсірді. Кейін Ву «Бұйырмаған өзен» фильмінде жеке режиссер ретінде дебют жасады, оның коммерциялық табысы 1983 жылы Ву Тяньминнің Сиань киностудиясының басшысы болып тағайындалуына әкелді. Ву 45 жасында ҚХР-дағы ең жас студия басшысы болды. 1984 жылы Ву өзінің «Өмір» (1984) фильмін түсірді, ол Қытай қоғамының үш негізгі мәселесін сынады: өз жұмысын таңдамай, тағайындалған лауазымдарды қабылдауға мәжбүр болу, туыстық қарым-қатынас пен жақындық, және «партиядағы денсаулыққа зиянды тенденциялар». «Тансуо пиан» деп аталатын бірқатар эксперименталды фильмдер шығару арқылы Ву коммерциялық табысына қарамастан Қытайдағы эстетикалық және концептуалды стандарттарды көтеруді көздеді. Осы фильмдердің арасында Тиан Чжуанчжуанның Тибет пен Гансуда түсірілген «Ат ұрысы» (Даома Зей, 1986) және Чен Кайгедің «Балалар патшасы» (Хайзи Ванг, 1987) фильмдері болды. Тиан мен Чен сияқты «Бесінші буын» режиссерлерін жұмысқа алып, оларға коммерциялық емес фильмдер жасауға рұқсат беру арқылы Ву Шанхай киностудиясындағы Ву Игонгпен қақтығысқа түсті, ол үнемі «элитарлық» фильмдерге қарсы сөйледі, оларды бұқаралық көрермендер түсіне алмайтын немесе олармен байланыса алмайтын. Ву Тяньмин өзінің коммерциялық табысы мен «тансуо пиан» фильмдерінің халықаралық кинофестивальдардағы танылуына байланысты басымдық танытты. 1987 жылы Ву өзінің фильмінің операторы Чжан Имоумен келісім жасады. Ву Чжанға «Қызыл сорғы» фильмінде режиссерлік дебютін жасауға мүмкіндік берді, ал Чжан Вудың «Ескі құдық» фильмінде түсуге келісті және түсірілімге бақылау жасады. Екі фильм де Қытай нарығында үлкен табысқа ие болды және халықаралық деңгейде де үлкен жетістікке жетті. Шэньси провинциясының үгіт-насихат бюросының басшысы Ву Тяньминнің саясатын сынағанда, Ву оған «киноны түсінбейтін, бірақ кино түсіруді бақылауға тырысатын бюрократ» деп жариялап, қарсылық білдірді. Сиань студиясында ол белгілі «Бесінші буын» режиссерлері Чжан Имоу мен Чен Кайгеге көмектесті. Ву 1989 жылы АҚШ-қа Нью-Йорк университетінде қонақ ғалым ретінде келді және Тяньаньмэнь алаңындағы оқиғалардан кейін Қытайға қайтып бармауға шешім қабылдады. Калифорнияда бірнеше жыл бейнежазбаларды жалға беру дүкенін басқарғаннан кейін, Ву 1994 жылы Қытайға қайтып келді және 1995 жылы Шох Бразерс өндірген «Маска патшасы» фильмін түсірді, ол халықаралық деңгейде танылды. Вудың «Ерекше махаббат тарихы» (Фейчан Айцин, 1998) фильмі 1998 жылы түсірілді. 2012 жылы Ву актер ретінде өзінің бастапқы кәсібіне оралды, ол 2012 жылғы «Толық айналым» фильмінде түсті. Вудың соңғы фильмі «Феникстің әні» 2013 жылы аяқталды, бірақ ол 2016 жылдың 6 мамырына дейін, оның қайтысынан кейін екі жылдан астам уақыт өткен соң ғана Қытайда көрсетілді. Ву Тяньмин 2014 жылғы 4 наурызда 74 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды.

Wu was born in Sanyuan County, Shaanxi Province, China on December 5, 1939. In 1960, aged twenty, he was accepted into a training class for film acting run by the Xi’an Film Studio. There were sixteen state run studios in China at that time, and this was the closest to his home in Sanyuan, Shaanxi Province. He was put on the studio's payroll and had some bit parts in the studio's productions of the early 1960s. In 1966, Mao's Cultural Revolution stopped productions in the studios. In 1974–1976, the last three years of the Cultural Revolution, Wu studied at the partly re opened Beijing Film Academy, majoring in Film Directing. In 1982, Wu co directed two features at Xi’an with his friend Teng Wenji. Afterwards Wu made his debut as a solo director with River Without Buoys, whose commercial success led to Wu Tianming's appointment as head of the Xi'an Film Studio in 1983. Wu was the youngest studio head in the PRC at 45 years old In 1984, Wu directed his movie Life (1984), attacking what he defined as the three main problems in Chinese society: having to accept assigned posts rather than choose one's own employment, the practices of nepotism and favoritism, and “unhealthy tendencies in the Party.” With his film "Life", Wu began a policy of producing movies with deep roots in the regions around Xi’an. Wu insisted on producing a number of experimental films, called "tansuo pian" to raise aesthetic and conceptual standards in China without regard to their commercial performance. Among these films were Tian Zhuangzhuang's The Horse Thief (Daoma Zei, 1986), shot in Tibet and Gansu, and Chen Kaige's King of the Children (Haizi Wang, 1987), shot in Yunnan. By employing what became known as “Fifth Generation” directors like Tian and Chen and allowing them to make non commercial films, Wu found himself in conflict with Wu Yigong at the Shanghai Film Studio, who regularly spoke out against “elitist” films which the mass audience couldn't understand or relate to. Wu Tianming prevailed due to his commercial success and the international acclaim the tansuo pian films garnered at international film festivals. In 1987, Wu made a deal with the cinematographer of his film, Zhang Yimou. Wu would give Zhang his directorial debut with Red Sorghum in return for starring Zhang starring in Wu's film Old Well and supervising the cinematography. Both movies were highly successful in the China market and achieved considerable international success. When the head of Shaanxi Propaganda Bureau criticized Wu Tianming's policies, he fought back by publicly denouncing him as “a bureaucrat who doesn’t understand films but wants to control filmmaking.” At Xi'an Studio he nurtured prominent "Fifth Generation" directors Zhang Yimou and Chen Kaige. Wu came to the United States in 1989 as a visiting scholar at NYU and decided not to return to China in the wake of the events at Tiananmen Square. After several years of operating a video rental store in California, Wu returned to China in 1994 to direct the Shaw Brothers produced film The King of Masks in 1995, which was internationally acclaimed. Wu's film An Unusual Love Story (Feichang Aiqing, 1998) was made in 1998. In 2012, Wu returned to his origins as an actor when he starred in the 2012 film Full Circle. Wu's final film, The Song of the Phoenix was completed in 2013, but was not released in China until May 6, 2016, more than two years after his death. Wu Tianming died on March 4, 2014, from a heart attack, at the age of 74.

Директор ретінде

1979Reverberations of LifeӨмірдің қайырмасы 生活的颤音
1980Kith and KinТуғандық 亲缘
1983Бұйсыз өзен没有航标的河流
1984LifeӨмір 人生
1986Old WellЕскі құдық 老井
1988 Ең үздік режиссер үшін Алтын әтеш
1996The King of MasksБетперделі патша 变脸
1996 Ең үздік режиссер үшін Алтын әтеш
1998An Unusual LoveЕрекше махаббат 世界
2002C. E. O.
2013Феникс жыры 百鸟朝凤

Өндіруші ретінде

1985The Black Cannon Incident黑炮事件Хуан Цзяньсин
1986The Horse Thief盗马Тянь Чжуанцжуан
1987Red Sorghum紅高梁Жан Иму
1988 «Алтын Қос» үздік фильм сыйлығы (бірлесіп)
2007Mr. Cinema老港正传Сэмсон Чиу