Кіріспе

Сэр Джеймс Бродвуд Лайл (4 наурыз 1838 – 4 желтоқсан 1916) – Империялық Азаматтық қызметінде қызмет еткен британдық әкімші. 1887 және 1892 жылдар аралығында Пәнджабтың лейтенант-губернаторы болды.

Өмірбаян

Джеймс Лайл 1838 жылдың 4 наурызында дүниеге келген. Оның үлкен ағасы Альфред Комин Лайл болды, ал әкесінің інілері Кантербери соборының деканы Уильям Роу Лайл және Британдық Шығыс Үндістан компаниясының төрағасы Джордж Лайл еді. Ол бірінші Итон колледжінде, содан кейін Хейлибери колледжінде білім алған. 1883 жылдан 1887 жылға дейін Лайл Оңтүстік Үндістанда Майсур резиденты және Курганың бас комиссары қызметін атқарды. 1887 жылдан 1892 жылға дейін Лайл Пенджабтың лейтенант-губернаторы болды. 1892 жылдың 5 наурызында ол Халса колледжінің негізін қалады. Лайл колледжді құруға қосқан үлесі үшін оны Лайл Халса колледжі деп атау туралы кейбір негізін қалаушылардың ұсынысын қабылдамады.

Каналдық колониялар

1882 жылдан бастап Лайл Үштік жоба деп танылатын, шөлді жерді арналық колонияларды дамыту арқылы егіс алқабына айналдырудың батыл жоспарын жасауға зор үлес қосты. Лейтенант-губернатор ретінде ол Британдық Үндістандағы алғашқы жоспарланған қалалардың бірі – Ляльпур қаласын Ченаб колониясының бас кеңсесі ретінде құруға көмектесті, және бұл қала оның құрметіне аталды. Кейін колонияда оның есімімен Ляльпур ауданы деген жаңа аудан құрылды.

Кейінгі өмірі

Лайалл 1892 жылы мамыр айында Пәнджабтағы қызметін аяқтағаннан кейін Үнді империясының Ұлы командирі дәрежесіне ие болды. 1893 жылы ол опиум жөніндегі корольдік комиссияға тағайындалды, бірақ ол мұны опиумды қолдану мен саудасына қарсылықты басу үшін уақытты созудың ресми әрекеті деп есептеді. Лайалл опиумды орташа мөлшерде қолданудың ешқандай зияны жоқ деп сенді.