Кіріспе

The Sun Makers – британдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Doctor Who" 15-ші маусымның төртінші бөлімі, ол алғаш рет 1977 жылдың 26 қарашасынан 17 желтоқсанына дейін BBC1 арнасында апта сайынғы төрт бөлімнен көрсетілді. Бөлім Плутон планетасында өтеді. Бөлімде уақыт саяхатшысы Төртінші Доктор (Том Бейкер) және оның серіктері Лила (Луиза Джеймсон) мен K9 (Джон Лисон) адамзатқа экономикалық үстемдік орнатып отырған шетелдік корпорацияға қарсы адамдар арасында төңкеріс бастайды.

Сюжет

Төртінші Доктор мен Лила Плутон планетасына қажетті уақытта жетіп, азаматтарының бірі Кордоның салық төлеуге байланысты өзін-өзі өлтіруіне жол бермейді. Плутонның монополиялық энергетикалық компаниясы экономикалық тұтқындау арқылы салықтарды үнемі арттырып отырады, ал төлеуден бас тартқандар Төменгі қаланың қараңғы туннельдерінде өмір сүруге мәжбүр. Доктор, Лила және Кордо Жер асты қаласына барады, онда олар қатыгез Мандрел басқаратын ұрылар мен тастап кеткендермен кездеседі. Мандрел Докторға ақша алу үшін ұрланған картаны қолдану керектігін айтады, әйтпесе Лила өлтіріледі. Доктор ұрланған картаны қолданғанда, ол қауіпсіздік жүйесін іске қосып, касса бөлмесін зиянды газбен толтырады және есінен танып қалады. Доктор оянғанда, ол басқа тұтқын Бишаммен бірге Түзету орталығында болады. Докторды компанияға қарсы құпия заговордың ортасына жеткізеді деп сеніп, оның қозғалысын бақылауды қалайтын Гэзедер Хаде босатады. Лила, Кордо және K9 Түзету орталығына шабуыл жасайды және Коллектордың жеке күзетшілері тұтқынға алады. Доктор, Кордо, Бишам және K9 Жер асты қаласына оралып, Жер асты қала тұрғындарын көтеріліс жасауға көндіреді. Олардың бірінші нысанасы - компанияның ПКМ-ды қолданатын бақылау орталығы. ПКМ – бұл қорқыныш тудыратын, халықты бағынуға мәжбүр ететін препарат, ол ауаға таратылады. Лила Коллекторға ұсынылады, ол оны тірідей буға пісіруге бұйырады. Доктор Лиланы құтқарады, бірақ оның өлім айғайын жазуға арналған микрофондар Мандрелдің Докторға оны құтқаруға қалған уақыты аз екенін ескертеді. Революция кеңіне тарала бастағанда Коллектор ашуланып, одан да алаңдайды. Гэзедер Хаде қаланың күн сәулесін көру үшін шатырға шыққан азаматтар туралы хабарларды тергеп, Мегаполистің үстінен құлап өледі, ал оның көмекшісі Марн революцияға қосылады. Лила мен Доктор Коллектордың сарайына барады, онда Доктор компьютерлік жүйені саботаж жасайды. Коллектор келіп, Доктордың қарсылығына ұшырайды, ол оның Узуриан екенін, Узуриус планетасынан келген, теңіз шөптеріне ұқсас сезімтал улы саңырауқұлақ екенін біледі. Доктор Жердің өмір сүруге жарамсыз болғаннан кейін Марсты да жалмап кеткен Плутонға жасаған операциясын айыптайды. Коллектор Плутон халқын улы газбен жою жоспарын іске асыруға асыққанда, Кордо және көтерілісшілер Докторға Ішкі кеңесшілердің қалған мүшелерін жеңуге көмектеседі. Коллектор компьютерін тексеріп, Доктордың енгізгені банкроттыққа алып келетінін біледі, ал соққы Коллекторды дөңгелек креслосының түбіндегі бөліктерге қайта оратуға мәжбүр етеді. Доктор оны тұтқындап, Лиламен бірге K9-бен кетеді, Кордо, Мандрел және басқаларын Жерді қайта отарлауды ойластыруға қалдырады.

Қалыптастыру жазбалары

Майкл Китинг сонымен қатар "The Twilight Kingdom" аудио пьесасында майор Кот рөлінде және "Тоңғыз жылы" ("Year of the Pig") фильмінде инспектор Шардалот рөлінде ойнады. Луиза Джеймсон оқиға туралы DVD-дегі түсіндірмесінде және "Венг Чиангтың тырнақтары" ("The Talons of Weng Chiang") сериалының комментарийінде "Күн жасаушылар" ("The Sun Makers") сериалын ең сүйіктісі деп атады. Осы сериалдың 2011 жылғы DVD-сінің ішіндегі буклетте авторлар Лиланы өлтіруді қысқа мерзімге қарастырғаны айтылды. Ақырында Лила 1978 жылғы "Уақыттың басып кіруі" ("The Invasion of Time") фильмінде Галлифрейлік Андредпен бірге болуы арқылы өлімнен құтылды.

Сыртқы сілтемелер

Роберт Холмс осы сериалды өзінің Ішкі кіріс қызметімен болған тәжірибесін сатиралау мақсатымен жасады. Алайда, продюсер Грэм Уильямс көрермендер арасында дау тудыруы мүмкін деген қорқынышпен саяси мазмұнның көп бөлігін азайтуға бұйрық берді. Мысалы, P45 сияқты қаладағы дәліздер лабиринтін белгілеу үшін қолданылатын әріптер мен сандар, белгілі салық және үкіметтік формаларға сілтеме жасайды, ал қысымды газды «PCM» деп атау үшін қолданылатын аббревиатура да «ай сайын» деген мағынаны білдіреді. Коллектор рөлін ойнаған актер Генри Вульфтің қалың қабағы болды, ол сол кездегі Қаржы министрі Денис Хилиді еске түсіретін. Алайда Холмс осы туындыдағы жауларды үкіметтік емес, жеке корпорация үшін жұмыс істейтіндей етіп көрсетті. Режиссер бастапқыда оқиғадағы алып несие карточкаларының Barclaycard-қа ұқсауын қалаған. Алайда, продюсер Грэм Уильямс бұл банк үшін тегін жарнама болады деп осы идеяға тыйым салды. Екінші бөлімнің соңында Мандрел одан әңгіме сұрағанда, Доктор: «Бір заманда үш қарындас болған…» деп бастайды, бұл оның 1975 жылғы «Андроидтардың шабуылы» сериалының үшінші бөлімінің соңында Сара Джейн Смитқа айтқан оқиғасына ұқсас. Доктор Галилео Галилейге қысқаша сілтеме жасап: «Галилео таң қалған болар еді», – дейді. Көтерілісшілердің бірі Докторға: «Біздің жоғалтатынымыз не?» деп сұрайды, ол: «Тек сіздің талаптарыңыз ғана!» – деп жауап береді. Бұл «Коммунистік манифест» кітабының соңғы жолдарынан алынған белгілі ұранның ойыншықтап айтылған түрі. K9 Плутонды «тоғызыншы планета» деп атайды. Бұл бағдарлама жазылған және көрсетілген кезде осылай қабылданған, бірақ 2006 жылы Плутон бұл мәртебесінен айырылып, ергежейлі планета ретінде қайта жіктелінді. Осы эпизодта Лила мен Доктор «террористтер» деп таныстырылады. Шын мәнінде, Лила кейіпкерінің негізінде палестиналық революционер Лейла Халед болған.