Кіріспе

Рабби қызметіне алғашқы рет бекітілген әйел (1902–1944)
Регина Йонас екі жыл Терезиенштадт лагерінде жұмыс істеді. Йонас жазған шамамен 23 уағыздың қолжазбалары сақталған, олардың ішінде «Қазіргі замандағы билік неде?» – еврей діні, біздің эгомыздың күш көзі, этика және дін туралы уағыздары бар. Екі жылдық қамауда болған кезінде Йонас айналасындағы оқиғалардан назарды аудару үшін концерттер, лекциялар және басқа да қойылымдар ұйымдастырған топқа мүше болды. 1944 жылдың маусым айындағы тексеруден сәтті өткеннен кейін, жазғы айлар салыстырмалы түрде тыныш өтті, бірақ еврей кеңесінің көп бөлігі, Йонас та олардың ішінде, 1944 жылдың қазан айының ортасында Аушвицке депортацияланды, онда ол бір күннен кейін немесе екі ай ішінде қаза тапты. Ол 42 жаста болды.

Қайта табу

Жонастың өлімінен бастап 1972 жылға дейін еврей баспасөзінде оның раввин мәртебесі туралы кем дегенде бір рет қысқаша айтылған. 1967 жылы «The Australian Jewish News» либералдық иудаизм конференциясы және әйелдерге теңдік мәселесі жөніндегі талқылаулар туралы хабарлады. Газетте Берлин раввині Сангер Регина Йонастың санкцияланған раввин екенін айтқан. 1972 жылы раввин Салли Призандтың қызметке орналасуынан кейін, 1973 жылдың шілдесінде «The American Israelite» журналы Берлиндегі Регина Йонастың санкцияланған жалғыз еврей әйелі екенін хабарлады. Сондай-ақ, Йонастың диссертациясы «Әйел раввин бола ала ма?» деп аталатыны айтылды. Йонастың шәкірті Пнина Наве Левинсон өзінің оқиғасын 1981 жылғы мақаласында, ал кейіннен 1986 жылғы мақаласында Йонастың оқиғасы Терезиенштадтта Йонаспен бірге болған көрнекті тұлғалардың ешқайсысымен айтылмағанын атап өтті. Регина Йонас 1984 жылғы Роберт Гордистің мақаласында қысқаша талқыланды, онда Йонастың әйелді раввин қызметіне ерте үлгі болғаны айтылды. Регина Йонастың әдеби еңбектері 1991 жылы Мэриленд штатындағы Сент-Мэри колледжінің философия және теология кафедрасының зерттеушісі және оқытушысы, Германияда туған доктор Катарина фон Келленбах тарапынан қайта жаңғыртылды. 1991 жылы ол 1930 жылдардағы Германиядағы діни институттардың (протестант және еврей) дін қызметкері болуға ниеттенген әйелдерге қатысты көзқарасын зерттеу үшін материал жинау мақсатымен Германияға сапар шекті. Регина Йонастың кеңінен танылуына фон Келленбахтың жаңалығы зор үлес қосты. 2004 жылы ағылшын тіліне «Fräulein Rabbiner Jonas – The Story of the First Woman Rabbi» деген атпен аударылған өмірбаяны Берлинде немесе Терезиенштадтта раввин ретінде Регина Йонасты жеке таныған немесе кездескен куәгерлердің дауысын жеткізеді. Клапхек сондай-ақ Йонастың раввин Йозеф Норденмен болған махаббат қарым-қатынасын сипаттады.

Мұра

Юносқа дейін еврей ой-пікіріне маңызды үлес қосқан әйелдер болғанмен, мысалы, Людмирдің қыздары, Асенат Барзани және Лили Монтегю, олар діни қызметкер болып тағайындалмастан ұқсас рөлдер атқарды, Юнос еврей тарихында раввин атанған алғашқы әйел болып қалады. Оның "Регина Йонас" атты 24 дәрісінен тұратын қолжазба тізімі Терезиенштадт мұрағатында сақталып тұр. Бес дәріс яһуди әйелдерінің тарихына, бесеуі – Талмуд тақырыптарына, екеуі – Киелі кітаптарға, үшеуі – пасторлық мәселелерге, ал тоғызы – яһудилік наным-сенімдеріне, этикасына және мерекелеріне арналған жалпы кіріспелерді ұсынды. Регина Йонастың үлкен суреті оның өмірі туралы баяндайтын киоскіге орнатылды; ол Берлиндегі Хакешер базарында "Көптүрлықтың жойылуы: Берлин 1933–1938–1945" атты қалалық көрменің аясында, 1933 жылы нацистердің билікке келуінің 80 жылдығы мен 1938 жылғы қарашадағы погромның (Кристаллнахт) 75 жылдығын еске алу мақсатында қойылды. 1995 жылы Нью-Йорктегі Американың еврей теологиялық семинариясында оқыған Беа Уайлер соғыстан кейінгі Германияның Ольденбург қаласында қызмет еткен алғашқы әйел раввин болды. 2001 жылы Берлинде өткен Бет Дебора (Еуропалық әйел раввиндер, канторлар және раввиндік ғалымдар) конференциясы барысында Регина Йонастың бұрынғы тұрған жері Краусникштрассе, 6-да ескерткіш тақта ашылды. 2003 және 2004 жылдары Геза Эдерберг пен Элиза Клапек Израиль мен АҚШ-та діни қызметке тағайындалып, кейіннен Берлин мен Франкфурттағы теңдік принциптерін ұстанатын қауымдарды басқарды. Клапек "Фрэйлин Раббинер Йонас – Алғашқы әйел раввиннің тарихы" (2004) кітабының авторы. 2010 жылы Потсдамдағы Абрахам Гейгер колледжінде оқыған Алина Трейгер Регина Йонастан кейін Германияда діни қызметкер болып тағайындалған алғашқы әйел раввин атанды. 2011 жылы Антье Дюзель нацистік кезеңнен бері Германияда туған алғашқы әйел раввин болды. Ол Абрахам Гейгер колледжінде діни қызметке тағайындалды. Фильмді Диана Гру режиссерлік еткен, британдық, венгрлік және неміс бірлестігімен түсірілген. Фильм Юнос діни қызметкер болып тағайындалуға ұмтылуы мен Гамбург раввині Йозеф Норденмен болған махаббаты туралы айтады. 2014 жылдың 5 сәуірінде Торонтода, Онтарио, Канадада композитор Элиша Денбург пен либреттошы Майя Рабинович жазған "Регина" атты камералық операның тұңғыш көрсетілімі өтті. Ол тәуелсіз Essential Opera компаниясының тапсырысымен қойылды, Регина рөлінде сопрано Эрин Бардуа, ал 1991 жылы Шығыс Берлин мұрағатында оның ұмытылған мұрасын тапқан студент рөлінде сопрано Морин Батт өнер танытты. Опера бес дауысқа, кларнетке, скрипкаға, аккордеонға және фортепианоға арналған. 2014 жылдың 17 қазанында, Шаббат Берешит күні Американың аймақтарында Регина Йонастың яхрзайт (өліміне толуы) мерекесі тойланды. 2014 жылы Чехиядағы бұрынғы нацистік концлагерь Терезиенштадтта Регина Йонасқа арналған ескерткіш тақта ашылды, ол екі жыл бойы сонда депортацияланып жұмыс істеген. Бұл тақтаның ашылуы туралы қысқаша деректі фильм "Регина Йонастың ізімен" деп аталды. 2015 жылы Абрахам Гейгер колледжі мен Потсдам университетінің еврей теология мектебі Регина Йонастың діни қызметкер болып тағайындалуының 80 жылдығын "Діни қауымдастықтарда әйелдердің басшылық ролі" атты халықаралық конференциямен атап өтті. 2017 жылы Германиялық Ницзан Штайн Кокин Германияның Захария Франкель колледжін бітірген алғашқы адам болды, сонымен қатар ол Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Германияда тағайындалған алғашқы консервативті раввин атанды. 2022 жылдың тамызында The New York Times журналы Йонастың өміріне арналған "Еске алынбағандар" атты некрологында жариялады.