Кіріспе

Юнгиандық архетип
Бала архетипі – Юнгиандық архетип, оны алғаш рет психолог Карл Юнг ұсынған. Соңғы жылдары автор Каролина Майсс төрт өмірлік архетиптің (бала, құрбан, проститутка және саботажшы) ішінде бала архетипінің барлық адамдарда кездесетінін айтты. Майсс пікірінше, оның көрінісі "жасы ересе болса да, тазалықты, әдемілікті іздейтін балалық құштарлықтан бастап, ереуілге дейін" ауытқиды және мынадай кіші архетиптерді қамтиды: "жаралы бала", "тасталып қалған немесе жетім бала", "тәуелді бала", "керемет/әдемі бала", "табиғат баласы", "құдай баласы" және "мәңгілік бала".

Юнгиандар

Юнг "бала" (бала батырын қоса алғанда) жекелендірудегі маңызды кезеңдерді көрсететін архетиптер тізіміне қосты. Юнгшілер батыр мифін зерттей келе, "бұл мәңгілік қиялдың көмегімен өсу проблемасын шешуге жасалған әрекеттерімізді бейнелейді" деп атап өтті. Осылайша, Юнг үшін "бала – болашақ мүмкіндік", ал бала архетипі – қалыптасып келе жатқан жеке тұлғаның символы. Дегенмен, басқалар "құдай баласы" архетипіне қызыққан ата-аналарға қатысты қауіптер туралы ескертті – баланың ерекше қабілеттеріне сену. Ата-анасы баласын идеалдаған жағдайда, бала өзін жоғары санап, мақтаншылыққа бойланады. Ер адам аналық бейнеге, нақты немесе ойша, тым жақын болып, міндеттемелерге бару немесе жаңа нәрселер тудыру қабілетін жоғалтады. Осы жағдайда бала архетипі пайдалы болып, адамның балалық шақтағы естеліктері мен сезімдерін қайтару арқылы өзінің өткенімен байланысын күшейтеді. Ал болашақта бала архетипі – болашаққа қатысты мүмкіндіктер мен психологиялық жетілудің көрінісі болып табылады.

Әдебиет пен БАҚ-та

Бала архетипі бұқаралық ақпарат құралдарында әртүрлі бейнеленеді. Ол ересектерге тән қасиеттерді көрсететін бала түрінде болуы мүмкін, мысалы, достарына ақылды кеңес беріп немесе керісінше (мысалы, «Жаңбыр адамы» фильміндегі Реймонд сияқты). Көбінесе, «бала жұлдызы – ежелгі ғажайып бала архетипінің қазіргі заманғы көрінісі» деп түсіндіріледі.