Кіріспе

Британдық криминалист (1876–1944)

Этель Лина Уайт (2 сәуір 1876 – 13 тамыз 1944) – Уэльстің Монмутшир графтығындағы Абергавенни қаласынан шыққан британдық криминалист. Ол ең көп танылғаны – «Дөңгелек айналады» (1936) романы, осы роман Альфред Хичкоктың 1938 жылғы «Леди жоғалып кетті» фильмінің негізі болды.

Алғашқы жылдар

1876 жылы Монмутширдегі Абергавенни қаласында туған Этель Лина Уайт – Уильям Уайттың, құрылысшы және Гигеялық тас құрылысының құрамын ойлап тапқан адамның, және Этель С. Уайттың қызы. Ол тоғыз баланың бірі болған. Оның әкесінің бітум мен цементтен жасалған қоспасы – алғашқы су өткізбейтін құрылыс материалы еді, және ол Лондон метросының құрылысында қолданылып, отбасына байлық әкелді. Уайт 1880 жылдары әкесі салған Фэрлиа Грейнджте өсті, бала кезінен жазуға бейімділік танытып, балалар газеттеріне очерктер мен өлеңдер жазды. 1890 жылы Ньюпорт өнер мектебінде еркін қолмен сурет салу бойынша мемлекеттік емтиханды (екінші сынып) сәтті тапсырды. Кейін ол қысқа әңгімелер жаза бастады, бірақ кітап жазуға бірнеше жыл кетті. 1911 жылы ол Абергавенниде тұрды.

Жазушылық мансап

1917 жылы Уайт Лондонда Зейнетақы министрлігінде жұмыс істеді, бірақ 1919 жылы ол 10 фунт стерлинг көлемінде аванс алып, жазу үшін отставкаға кетті, кейін ол «таза ауаның жетіспеуі мен кеңседегі өмір салтынан» ұнамайтынын айтты. Оның жарияланымдары оны 1930 және 1940 жылдары Ұлыбритания мен АҚШ-тағы ең танымал қылмыстық жазушылардың біріне айналдырды. Оның өсиетнамасында: «Мен барлық мүлкімді [қарындасы] Анис Дора Уайтке, оның өлімінен кейін білікті хирургқа жүрегіме пышақ тігу үшін ақы төлеу шартымен беремін және мұра етемін» деп жазылған. Бұл оның өмір бойы тірідей жерленуден қорқып жүргенін көрсетеді, бұл тақырып 1935 жылы жарық көрген «Бірінші рет өлгенде» романында да кездеседі. «Жоқ болған әйел» романының сәттілігі оның кітаптарынан фильм түсіруге деген қызығушылықты арттырды. 1945 жылы оның «Түн ортасындағы үй» романы Льюис Алленнің режиссерлігімен «Көрінбейтін» болып экранизацияланды. Содан кейін Уайттың ертерек романдарының бірі – «Біреулер қадағалауы керек» романы да бейімделді. Романның аты тағы да өзгертіліп, «Бұралақ баспалдақ» деп қойылды. Бұл Этель Бэрриморға «Оскар» сыйлығының «Ең үздік екінші пландағы актриса» номинациясын әкелді. 1979 жылы Эллиотт Гулд оның романы бойынша фильм түсірді.

Еске алу

2021 жылы Абергавенни қаласындағы Фрогмор көшесіндегі ғимаратқа оның туған жері екенін көрсететін көк тақта орнатылу жоспарланған еді. Бұл жоба HistoryPoints жобасы және Абергавенни тарих қоғамы тарапынан қолдау алды.

Қысқа әңгімелері

"Қарт адам өзені". Қайта басылған, Ең жақсы детективтік әңгімелер (Faber & Faber, 1930)
"Жасыл имбир". "Виндзор" журналы, 1932 жылдың наурыз айы
"Жаңбыр". "Виндзор" журналы, 1933 жылдың сәуір айы, 460-шы нөмір
"Жолаушылар". "Рали Ньюс & Обсервер" газеті, 1933 жылдың 15 қазаны. Қайта басылған, Кітапханадан табылған денелер. 4-том (HarperCollins, ред. Тони Медавар, 2021)
"Құлыпталмаған терезе". "Роман" журналы, 1934 жылдың сәуір айы. Қайта басылған, Қожайындағы кісі өлтіру: Елді мекендердегі құпиялар (Британдық кітапхана, ред. Мартин Эдвардс, 2016)
"Бала". Pearson's Weekly, 1935 жылдың 7 қыркүйегі
"Ірімшік". Қайта басылған, Capital Crimes (Британдық кітапхана, ред. Мартин Эдвардс)
"Балауыз фигуралар". "Австралиялық әйелдер апталығы", 1935 жылдың 25 мамыры. Қайта басылған, Тыныш түндер (Британдық кітапхана, ред. Мартин Эдвардс, 2015)
"Ақ қалпақ". "Акрон Бикон Журнал", 1942 жылдың 31 қаңтары. Қайта басылған, Кітапханадан табылған денелер. 2-том (HarperCollins, ред. Тони Медавар, 2019)