Кіріспе

Клемсон класының эсминеці

Бірінші USS McCook (DD 252) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эсминеці болды. 1919 жылы қызметке түскен кеме, резервтік флотқа қойылмас бұрын қысқа ғана белсенді өмір сүрді. Екінші дүниежүзілік соғыс үшін қайта жандандырылған кеме, Корольдік теңіз күштеріне, содан кейін Корольдік Канада теңіз күштеріне берілді және HMCS St. Croix деп аталды. Атлантика шайқасында конвойды сүйемелдеуге тағайындалған St. Croix 1943 жылдың 20 қыркүйегінде торпедамен батып кетті.

Дизайн және сипаттама

Клемсон класы – АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін жобаланған және салынған "бостандық эсминецтерінің" екінші класы. АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін, АҚШ Әскери-теңіз күштеріне көптеген сүйемелдеуші кемелер дереу қажет болды. "Жақсы палубалық эсминецтер" деп аталған класс, негізінен отын сақтау көлемін ұлғайтып, қашықтығын арттыру арқылы қайта жасалған нұсқа болды. Wickes класына қатысты сынға жауап ретінде, су астына қарсы күрес қарулары да күшейтілді. Эсминец су сызығында 94 метр (310 фут), жалпы ұзындығы 96 метр (314 фут), ені 9 метр (30 фут) және суға бату тереңдігі 3 метр (9 фут) болатын. Кеменің стандартты сыйымдылығы және толық жүктемедегі сыйымдылығы болды. Эсминец төрт White Forster қазандығынан алынған бумен жұмыс істейтін, бір жұп Westinghouse тісті турбиналарымен жабдықталған. Олар екі бұранданы қоздырды және ең жоғары жылдамдығы болды. Кемеде отын майына арналған сақтау көлемі бар, ал қашықтығы болды.

Олардың жақсартылған қарулануы британ және неміс теңіз күштерінің жобаларын көрсетті. Клемсон класы бастапқыда төрт 4"/50 калибрлі зеңбірекпен қаруланды: біреуі баудан, екеуі ортаңғы құрылымдық палубада және біреуі кормада орналасқан. Кормадағы зеңбірек кейіннен тереңдік бомбаларының ізіне орын босату үшін кормалық палуба құрылысына көшірілді. 4"/50 зеңбіректердің көтерілу бұрышы шектеулі болды және олар ұшақтарға оқ атуға жарамсыз болды. Әуе шабуылынан қорғану үшін 3"/23 калибрлі зеңбірек, сондай-ақ екі .50 калибрлі пулемет орнатылды. 3 дюймдік зеңбірекке ату бағытын жақсарту үшін басты мачта қысқартылды. АҚШ қызметінде Mk 6 және Mk 9 тереңдік бомбалары қолданылды және жоғарыда аталған роликтік жолдар немесе "K" немесе "Y" зеңбіректер арқылы қолданылды. Эсминецтер төрттік үштік ұяларда орналасқан он екі торпедалық түтіктермен де жабдықталған, олар торпедаларды атуға қабілетті. Түтік ұялары суперқұрылымдар арасында, кеме ортасында орналасқан. Эсминецтерде қосымша торпедалар болған жоқ.

АҚШ әскери-теңіз флотында қызмет ету

1918 жылғы 10 қыркүйекте "Бетлехем" кеме жасау компаниясы Массачусетс штатының Квинси қаласындағы кеме жасау алаңында 332 нөмірмен салынды. Родерик С. МакКук есімімен аталатын кеме 1919 жылғы 31 қаңтарда миссис Генри С. Дингердің қолдауымен суға түсірілді. МакКук 1919 жылғы 30 сәуірде қолданысқа енгізілді. Белгілі бір уақыт сынақтан өткеннен кейін МакКук Атлантика флотының эсминец күштеріне бекітілді. 1922 жылғы 30 маусымда Филадельфияда қызметтен босатылғанға дейін ол АҚШ-тың шығыс жағалауында қызмет етті. МакКук 1939 жылғы 18 желтоқсанда қайта қолданысқа енгізілгенге дейін Атлантика резервтік флотында қалды. Келесі жылы МакКук Ұлыбританиямен жасалған "Базалар үшін эсминецтер" келісімі бойынша алмасуға белгіленді.

Ұлыбританияға трансферт

1940 жылға қарай Ұлыбритания мен Достастық елдері Францияның құлауынан кейін Остік державалармен жалғыз күресіп жатты. Солтүстік Америка мен Ұлыбритания арасындағы конвой маршруты неміс суасты қайықтарының шабуылына ұшырап, қорғауды қажет етті, бірақ британдықтардың кеме қатынасын қорғауға жеткілікті кемелері болмады. Сол жылы АҚШ Ұлыбританияға әлемдегі британдық базаларға жалға беру шартымен 50 “жазық палубалы эсминец” ұсынды. Қыркүйек айында келісімге қол қойылып, Клемсон және Уикс класс кемелерінің 50 бірлігі Ұлыбританияға берілді. Британдықтар бұл кемелерді «Таун» класы деп атады, олардың жаңа аттары екі елде де кең таралған қалалардың аттарынан таңдалды. Британдық қызметке түскеннен кейін, эсминецтер британдық радар, гидролокатор және тереңдік зарядтарымен жабдықталды. Oerlikon 20 мм зениттік пушкасын орнату үшін екі торпедалық аппарат алынып тасталды, артқы 4 дюймдік зениттік пушка британдық 12 фунттық пушкамен алмастырылды және 273 типті радар орнатылды. Екі қазандық алынып тасталды және қашықтықты арттыру үшін отын сақтау көлемі ұлғайтылды. Эсминецтің соңғы құрамында үш 20 мм Oerlikon зениттік пушкасы, бір 3 дюймдік зениттік пушкасы, екі .50 калибрлі пулеметі, тереңдік зарядтарын орналастыруға арналған тісті дөңгелектері, палубаның орта сызығында орналасқан бір 21 дюймдік торпедалық аппарат және электрондық жабдықтарға орын беру үшін қайта жабдықталған көпір болды. 1940 жылдың 20 қыркүйегінде Галифакс, Нова-Скотияға жеткен «МакКук» кемесі, сол күні АҚШ Әскери-теңіз күштерінен шығарылып, Ұлыбританияға берілді. Бірақ Корольдік Әскери-теңіз күштеріндегі адам тапшылығына байланысты ол дереу Канада Корольдік Әскери-теңіз күштеріне қайтарылып, HMCS St. Croix (I81) болып тағайындалды. Канадтық практикаға сәйкес, эсминецтерді Канада өзендерінің аттарымен атау (бірақ АҚШ шығу тегіне құрмет көрсетумен), «Сент-Круа» Мэн және Нью-Брансуик арасындағы шекараны құрайтын Сент-Круа өзенінің атымен аталды.

Канаданың Корольдік әскери-теңіз флоты қызметі

Хабарлаушы 30 қарашада Ньюфаундленд штатының Сент-Джонс арқылы Ұлыбританияға бағыт алды, бірақ жолда дауылға тап болып, Канадаға қайтуға мәжбүр болды. HMCS St. Croix 18 желтоқсанда Галифаксқа жетіп, жөндеуден өтті, бұл эсминецті 1941 жылдың наурызына дейін істен шығарды. 1941 жылдың 14 наурызында St. Croix Канада суларында жергілікті эскорттық және патрульдік міндеттерді атқарды. Тамыз айының соңында ол Ньюфаундленд эскорт күштеріне қосылып, Сент-Джон мен Рейкьявик арасында жүрді. St. Croix Нью-Брансуиктегі Сент-Джон қаласында алты айлық жөндеуден өтіп, 1942 жылдың мамырында қайтадан қызметке кірісті. 1942 жылдың мамырына қарай Ньюфаундленд эскорт күштері Орта мұхит эскорт күштері болып қайта аталды және олардың әрекет аймағы Лондондерри портына дейін кеңейтілді. St. Croix 1942 жылдың 24 шілдесінде U 90 неміс су асты кемесін баттырды, ол 23 шілдеде оның конвойына (ON 113) басқа U қайықтарымен бірге шабуыл жасап, екі сауда кемесін батырып, үшіншісіне зақым келтірді. Қайту сапарында ON 127 конвойына 13 U қайық шабуыл жасады. 10 қыркүйек пен 14 қыркүйек аралығында он бір сауда кемесі мен бір эсминец жоғалып кетті. 1943 жылдың 4 наурызында Лондондерри портынан Гибралтарға бағыт алған KMS 10 конвойымен бірге, ол Иберия жағалауынан шамамен 322 км қашықтықта U 87 су асты кемесін батыруға көмектесті. 1943 жылы конвойлерді қорғауға әуе эскорты қосылғаннан кейін Солтүстік Атлантикадағы U қайықтарының саны азайды және көптеген қайықтар жаз бойы кері тартылды. Алайда, күзде Германия жаңа U қайықтары шабуылын бастады. 16 қыркүйекте St. Croix, Бискай шығанағында шабуылдау тобымен алғашқы патрульде, ONS 18 конвойына көмекке келді, содан кейін ON 202 конвойына, екеуі де қасқырлар тобының қоршауында болды. Осы конвойлерді қорғау екі тарапқа да шығын келтірген ұзаққа созылған шайқасқа әкелді. Конвойлер үш эскорт пен алты сауда кемесін жоғалтты, екі эскорт зақымдалды. Қасқырлар тобы үш U қайығын жоғалтты. St. Croix 20 қыркүйекте U 305 су асты кемесінен кормасына үш рет соққы алып, батып кеткен алғашқы эскорт болды. Ол HMS Itchen кемесінің құтқару операцияларын тексеруге келген кезде U 952 су асты кемесімен батырылды. Itchen кемесі сол күні кешке отставкаға кетіп, келесі күні таңертең оралып, St. Croix кемесінен 81 адамды және Polyanthus кемесінен біреуін құтқарып алды. Келесі күні, 22 қыркүйекте, Itchen кемесі торпедаланды. Үш адам құтқарылды, екеуі Itchen кемесінен, біреуі St. Croix кемесінен.

Трансатлантикалық конвойлар

КонвойEscort GroupDatesNotesHX 12927–28 мамыр 1941Ньюфаундлендтен ИсландияғаSC 331–3 маусым 1941Ньюфаундлендтен ИсландияғаHX 13317–20 маусым 1941Исландиядан НьюфаундлендкеON 1928 қыркүйек 4 қазан 1941Исландия шаттлыSC 5019 26 қазан 1941Ньюфаундлендтен ИсландияғаON 326 14 қараша 1941Исландиядан НьюфаундлендкеHX 189MOEF тобы C114 мамыр 1942НьюфаундлендSC 84MOEF тобы C217–21 мамыр 1942Ньюфаундлендтен ИсландияғаSC 89MOEF тобы C228 маусым 10 шілде 1942Ньюфаундлендтен Солтүстік ИрландияғаON 113MOEF тобы C218–26 шілде 1942Солтүстік Ирландиядан НьюфаундлендкеSC 96MOEF тобы C415 26 тамыз 1942Ньюфаундлендтен Солтүстік ИрландияғаON 127MOEF тобы C45 14 қыркүйек 1942Солтүстік Ирландиядан НьюфаундлендкеSC 101MOEF тобы C423 қыркүйек 3 қазан 1942Ньюфаундлендтен Солтүстік ИрландияғаON 137MOEF тобы C412 19 қазан 1942Солтүстік Ирландиядан НьюфаундлендкеHX 222MOEF тобы C111 22 қаңтар 1943Ньюфаундлендтен Солтүстік ИрландияғаKMS 10MOEF тобы C128 ақпан 8 наурыз 1943Клайд фиордынан Жерорта теңізінеMKS 9MOEF тобы C18–18 наурыз 1943Жерорта теңізінен Клайд фиордынаONS 2MOEF тобы C15–14 сәуір 1943Солтүстік Ирландиядан НьюфаундлендкеSC 127MOEF тобы C120 сәуір 2 мамыр 1943Ньюфаундлендтен Солтүстік ИрландияғаON 184MOEF тобы C116–25 мамыр 1943Солтүстік Ирландиядан НьюфаундлендкеHX 250Қолдау тобы 95 11 тамыз 1943HX 256Қолдау тобы 919 қыркүйек 1943Convoys ONS 18/ON 202Қолдау тобы 919 20 қыркүйек 1943U 305 торпедаларынан зардап шегіп, батып кетті.