Кіріспе

Ошакан – Аштарак қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 3 шақырым қашықтықта орналасқан Арменияның Арагацотн облысы Аштарак муниципалитетіне қарасты ауыл. Бұл жер әрмен әліпбиін жасаған Месроп Маштоцтың қабірі болғандықтан тарихшылар мен Армян Апостолдық шіркеуінің паломниктеріне жақсы белгілі.

Тарих

Армения Корольдігінің Арсасид әулеті тұсында, ол Айрарат провинциясының бас қаласы және Аматюни ақсүйек отбасы билік еткен Арагацотн кантонының астанасы болды. Дегенмен, Ошакан ең әйгілісі – Армян әліпбиін жасаған Әулие Месроп Маштоцтың жерленген орны. Шіркеуде оның қабірі сақталған, ол 1875 жылы Католикос Георг IV-тің бұйрығымен қайта салынды. Ішкі қабырғадағы суреттерді 1960 жылы суретші Х. Минасян салған. Әулие Месроп соборы – Армян Апостолдық Шіркеуінің Арагацотн епархиясының орталығы. Қаланың оңтүстігінде Дидиконд төбесі орналасқан, ондағы қазба жұмыстары б.з.д. 7-5 ғасырларға дейінгі бекініс пен бес сарайды ашты. Қаланың солтүстігінде, Манканотс аңғарында 7-ші ғасырға жататын Әулие Сион шіркеуі орналасқан. Ол Византия императоры Маврикийдің немесе оның анасының қабірін көрсетеді деп есептеледі, себебі бір тарихшы оның Ошаканнан шыққандығын айтады. Шіркеуге жақын 6-шы немесе 7-ші ғасырға жататын тұғырлы бағана орналасқан. Ошаканның батысында 1706 жылға салынған Касаг өзені арқылы өтетін көпір бар. Қалаға көз сақтайтын төбеде үлкен зираттың ішінде орналасқан үлкен хачкар ескерткіші бар Тух Манук қасиетті орны бар. Зираттың төбесіндегі бөлігі ескі, ал төменгі бөлігінде жаңадан салынған зират орналасқан. Айналасында Темір дәуіріне жататын қабірлер табылған. Сол төбеде Әулие Григорийдің қасиетті орны да көрінеді. Жақын жерде С. Саргис, С. Тадевос апостол және тасқа қашалған Аствацацин қасиетті орындары да бар. Ошакан ауылы 5-13 ғасырлар аралығында салынған Ащысқал монастырының Катогике шіркеуінің оңтүстік қабырғасындағы 13 ғасырлық жазуда еске алынады. Онда былай делінген:

Ошақанға 1734 жылдың қазан айында Абрахам Кретацидің қысқа сапары болды, ол Католикос Абрахам II-ге қызмет еткен кезде. Ол Мугниде болған күндері Сурб Геворг монастырына бару туралы қысқаша жазба қалдырды: "Таңертең, құлшылықтан кейін біз Ошақанға түстік".