Кіріспе

Британ армиясының генерал-лейтенанты, сэр Брайан Гвинн Хоррокс (7 қыркүйек 1895 – 4 қаңтар 1985) – британ армиясының офицері, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Market Garden» операциясы мен басқа да операцияларда XXX корпусының командирі ретінде есімдері танымал. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста және Ресей азамат соғысында да қызмет етті, екі рет тұтқынға алынды және 1924 жылғы Париж Олимпиадасында заманауи пентатлонмен айналысты. Кейіннен телеарнада жүргізуші болды, әскери тарих туралы кітаптар жазды және 14 жыл бойы Лордтар палатасында Black Rod қызметін атқарды. 1940 жылы Хоррокс Франция шайқасында батальонға қолбасшылық етті, бұл соғыстың ең көрнекті британдық қолбасшысы Бернард Монтгомеридің басшылығымен қызмет еткен алғашқы кез болды. Монтгомери кейіннен Хорроксты ең қабілетті офицерлерінің бірі деп танып, оны Солтүстік Африка мен Еуропадағы корпус командаларына тағайындады. 1943 жылы Хоррокс ауыр жарақат алды және Еуропадағы корпусты басқаруға қайта оралғанға дейін бір жылдан астам уақыт емделді. Бұл уақыттың өтуі оның жоғарылау мүмкіндігінен айырылуына себеп болды; солтүстік Африкадағы оның замандас корпус командирлері Оливер Лиз және Майлз Демпси армия деңгейінде және одан жоғары лауазымдарға көтерілді. Хоррокстың жарақаты оның денсаулығын нашарлатып, соғыстан кейін әскерден ерте зейнеткерлікке шығуына әкелді. 1945 жылдан бері Хоррокс кейбір адамдар тарапынан соғыстың ең табысты британдық генералдарының бірі деп есептеледі, «шынымен басшылық ете білген, қарапайым сарбазға дейін барлығымен сөйлейтін генерал» және «корпус командирінің үлгісі» ретінде танылды. Батыс Еуропадағы одақтас әскерлердің жоғарғы қолбасшысы генерал Дуайт Эйзенхауэр оны «Монтгомеридің басшылығымен жұмыс істеген ең үздік британдық генерал» деп атады.

Ерте өмір

Брайан Гвинн Хоррокс Корольдік армия медициналық корпусының (RAMC) Ланкаширде туған дәрігері, полковник сэр Уильям Хоррокс пен оның әйелі Минна Хоррокстың жалғыз ұлы болды. 1895 жылдың 7 қыркүйегінде Британдық Үндістандағы Ранихетте дүниеге келген жас Брайан, "әкем Мальта қызуының себептерін зерттеген кезде Гибралтарда өткізген төрт жылға қатысты ерекше қуанышты естеліктермен" Ұлыбританияға оралды. Онда ол Бау мектебінде, содан кейін Дурхамдағы Уппингэм мектебінде, Ратлендтегі ағылшын мемлекеттік мектебінде білім алды. "Мен автоматты түрде әскер класына тартылдым. Әскерден басқа мамандыққа түсуім туралы ешқашан сөз болған емес". Балалық шағы туралы ол "өте бақытты балалық шағым болды" деді. Кейінірек Хоррокс өмірін көбінесе спортқа арнағанын, сондықтан ауыр жұмысқа бейім еместігін жазды. 1912 жылдың қазан айында ол Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжге "соңғыдан екінші" болып түсті. Хоррокс Сандхерсте өткізген уақыты, оның өзі мойындағандай, ерекше көзге түспеді. "Шындығын айтсам, мен бекер жүрдім, киімге немқұрайлы қарадым – әскер тілімен айтқанда, шалақы болдым, және жүргенде дөңгелейтінімнен кейін парадта өте ұқыпсыз болып көрінетінмін". Оның көрсеткіші курсанттыққа үміткер 167 талапкердің арасында ең төменгі алтыншы орынды иеленді, тіпті басқа үміткерлердің барлығында болмаған Офицерлік оқу корпусының (OTC) сертификаты үшін 200 бонус ұпай қосылғаннан кейін де. Ол перспективасыз студент болғандықтан, 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталмаса, ол қызметке тағайындалмауы мүмкін еді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Хоррокс 1914 жылғы 8 тамызда британ армиясының жеңіл пехота полкі – Миддлсекс полкіне екінші лейтенант болып тағайындалды. Хоррокс, тоқсан бес адамнан тұратын қосымша сарбаздар тобын басқарып, Монс шайқасында алғашқы отқа түскеннен кейін британдық экспедициялық күштердің (BEF) шегінуімен бірге өз полкінің 1-ші батальонына қосылды. Ол және оның адамдары Саутгемптонға жеткен кезде, оның тоқсан бес адамдық тобы тоқсан сегізге дейін көбейді, өйткені үш адам соғысқа қатысуға құштарлық танытып, жасырын түрде қосылған болатын. Ол сол кездегі сезімін былай сипаттады: Францияға келген соң, Хоррокс Миддлсекс полкінің 1-ші батальонының №16 взводына тағайындалды, ал оның взвод командирі капитан Эдвард Стивен Гиббонс (1918 жылы қаза тапқан) болды. Батальон дивизияға бекітілмеген 19-тәуелсіз бригаданың құрамына кірді. Хоррокс өзінің «сол күндердің ең басты естелігі, және барлық взвод командирлерінің естелігі – аяқталмайтын және шаршатарлық марштар еді. Бұрын мен аяқтарым автоматты түрде жұмыс істеп тұрып ұйықтау мүмкін екенін білмеппін» деді. Ол «кокнейлердің құнды юморын» сезінді. Алдымдағы қатардағы қарапайым сарбаз көршісіне қарап, ұзын, мұңды беті бар адамға: «Эй, неге бетіңе демалыс бермейсің? Күлімдеп көр!» деді. Ол сондай-ақ капитан Гиббонсқа және взвод сержанты сержант Уинниге зор құрмет көрсетті. Бір күні, қатты жаңбыр жауып тұрғанда, батальон офицерлеріне ыңғайлы шаруа үйінде пәтерлер ұсынылды, ал қатардағы сарбаздар жақында сиырлар шығып кеткен тыңайған далада ұйықтады. Капитан Гиббонс ашуланып, офицерлердің өздерінің бағыныштыларының қиындықтарын бөлісуі керек деп талап етті. «Жүрегім ауырды, бірақ оның дұрыс айтқанын сезіндім», - деп жазды кейін Хоррокс. Дуглас Делани «әскерлердің іздеуге дайындығы осындай әрекеттерге негізделгенін» жазады. «Кейбір оқиғалар, көрінеу маңызды болмаса да, есте қалады және өмір бойы естелік болып сақталады». Хоррокс шайқаста көп уақытқа созылмады, өйткені 21 қазанда Арментьер шайқасында оның взводы қоршауға алынды. Ол Майсниль қаласын неміс шабуылынан қорғағанда, төменгі құрсағы мен жоғарғы жамбасына оқ тиіп жараланды және тұтқынға алынды. «Мен үшін соғыс аяқталды және менің әскери мансабым төрт жылға тоқтады». Әскери госпитальде тұтқындалған ол британдықтар 1899 жылғы Гаага конвенциясын бұзып, кеңейтілген оқтарды қолданып отыр деп сенген неміс тұтқындаушыларынан көп рет сұраққа тартылды. Хоррокстың тұтқындаушылары оның киімін немесе жастығын ауыстырудан бас тартты және оған және оның әріптесіне қарапайым жағдайлар жасамады. Екеуі де уақытша аяқтарын жоғалтқандықтан, дәретханаға сүрініп баруға мәжбүр болды, бұл Хоррокстың жараларын жұқтырды. Оның әскери қызметтен босатылып, әскери тұтқын лагеріне ауыстырылғаннан кейін жағдай жақсарды. Лагерьге бара жатқанда Хоррокс өзінің неміс күзетшісімен достық қарым-қатынас орнатты – ол олардың қарым-қатынасын майдан желісіндегі әскерлердің өзара құрметіне байланысты деп түсіндірді. 1914 жылғы 18 желтоқсанда лейтенант болып тағайындалды, бірақ жау қолында болғанмен, ол голланд шекарасына жақын жерге дейін қашуға тырысты, бірақ қайта ұсталды. Ақырында ол орыс офицерлері үшін арналған лагерьге орналастырылды, тіл кедергісі оның қашу әрекеттерін қиындатады деген үмітте; Хоррокс осы уақытты орыс тілін үйренуге пайдаланды. Көп жылдар өткен соң, ол Парламентте Никита Хрущев пен Николай Булганинге туған тілінде сәлем бергенде оларды таң қалдырды. Соғыстың соңғы кезеңінде ол Хользминдендегі тұтқын лагерінде болды. Тұтқында болған кездегі қарсылығы оған 1920 жылы берілген және 1919 жылғы 5 мамырға дейін кері күшпен қолданылған Әскери крест (MC) сыйлығын әкелді. Соғыс аяқталғаннан кейін елге оралған Хоррокс бейбіт уақыттағы күнделікті өмірге бейімделуде қиындықтарға тап болды. Ол Лондон қаласында төрт жылдық жинақталған жалақысын алты апта ішінде жұмсады.

Ресей

1919 жылы Хоррокс Ресейге, Ресей азамат соғысына одақтас елдердің араласуының аясында жіберілді. 19 сәуірде Владивостокқа қонғаннан кейін ол британдық штабта брифинг алды. Адмирал Колчак басқаратын Ақ әскер, босатылған чехословакиялық легион тұтқындарының көмегімен Қызыл әскерді Сібірден ығыстырды. Колчак әскерінің чех сарбаздары үйлеріне қайтып бара жатқанда, британдық әскери контингент оларды ресейліктермен ауыстыруға асығысқан. Бұл үшін британдықтарда екі жаяу әскер батальоны және екі шағын әкімшілік миссиясы болды: біреуі британдық артық жабдықтарымен ресейліктерді қаруландыру және оқытумен, екіншісі Ақ әскердің байланысын жақсартумен айналысты. Хоррокстың алғашқы міндеті, 13 британдық офицер мен 30 қатарлы сарбазбен бірге, Транссибір темір жолымен 3000 миль (4828 км) қашықтықтағы Омскіге Ақ әскерге 27 вагон снаряд жеткізетін пойызды күзету болды. Сапар бір айдан астам уақыт алды, және орыс тілін білетін жалғыз адам болғандықтан, Хоррокс көптеген қиындықтарды шешуге мәжбүр болды. Ол әр стансада вагондарды иеленуге ниеттенген станса бастықтарынан қорғануға тиіс болды. Манжулиде тоқтағанда британдық офицерлердің болуы екі казак офицері арасында дуэльге себеп болды. Хоррокс екінші болып қатысуға шақырылды, бірақ дуэль басталмас бұрын олар тұтқындалды. Ол сотқа дейін жағдайды ширалуға тырысты, өйткені оның орыс тіліндегі қателігі түсініспеушілікке әкелді. Оның келесі тапсырмасы Оралдағы Екатеринбургке жіберілді, онда ол ағылшын-ресейлік бригадаға қарасты офицерлерді даярлайтын мектептің орынбасары болып тағайындалды. Ол бұл қызметті көңілсіздікпен қабылдады, өйткені бастапқы құрамының үштен бірін медициналық себептермен жұмыстан босатуға мәжбүр болды және Ақ әскер басшыларынан жабдықтар мен қолдау алу үшін күресті. Осыған қарамастан, ол өзінің әскерилерімен жақсы қарым-қатынас орнатып, орыс сарбазына деген құрметін арттырды. Британдық әскерлерге көп ұзамай елге қайтуға бұйрық берілсе де, Хоррокс пен тағы бір офицер, Джордж Хейс, Бірінші Сібір армиясына кеңес беру үшін қалды. Ақ әскер шегініп жатқанда, Хоррокс олармен бірге Владивостокқа қарай 3000 миль (4828 км) кері шегінді. 1920 жылдың 7 қаңтарында Красноярскіде Қызыл әскер оны тұтқынға алды және 10 ай түрмеде отырды, қауісті тифтен мүжілмей аман қалды. Британ үкіметі тұтқындарды босату туралы келісімге келді, және Хоррокс 29 қазанда Ресейден шығып, Корольдік теңіз күштерінің HMS Delhi крейсерінде елге оралды.

Үйге оралу

Хоррокс Германиядағы Рейн армиясының 1-ші батальонына қайта қосылды. Ол үшін өткен уақыт ләззатты болды, кейін ол былай деп жазды: Содан кейін ол 1921 жылғы көмір жұмысшыларының ереуілі кезінде батальонмен бірге Ұлыбританияға, содан кейін Англо-Ирландия соғысының ошағы болған Ирландияға барды. Оның міндеттеріне қару-жарақ іздеу, шабуылдар мен кедергілерді жою кірді, ол мұны «өте жағымсыз соғыс формасы» деп атады. Бұдан кейін Польша және Германия халқы арасындағы шиеленісті азайту үшін Силезияда қысқа мерзім өткізді. Ұлыбританияға оралғаннан кейін Хоррокс қазіргі заманғы бесқырлыға қатысты. Ол әскери турнирлерде сәтті өнер көрсетті және 1924 жылғы Париж Олимпиадасына Ұлыбритания құрамасына ілікті, онда 38 қатысушының ішінде 19-шы орынды иеленді. Хоррокс соғыс аралық жылдардың қалған бөлігін Аумақтық армияның Миддлсекс полкінің 9-шы батальонының адъютанты (1926–1930); Камберли штаб колледжінің студенті (1931–1932); Соғыс министрлігінің штаб капитаны (1934–1936); 5-ші жаяу әскер бригадасының бригад майоры (1936–1938); және штаб колледжінің оқытушысы лауазымдарында өткізді. Хоррокс ең бақытты кезеңдерінің бірі деп есептейтін Аумақтық армиядағы қызметі, азамат сарбаздарымен – «шынымен тамаша адамдар, британдық территориялықтармен» жұмыс істеу тәжірибесін берді, бұл Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өте құнды болып шықты. 1935 жылы ол көпшілікке арналған патент алды, 1936 жылы майор, ал 1937 жылы подполковник шеніне көтерілді. 1928 жылы Хоррокс жергілікті басқару кеңесінің сәулетшісі Нэнси Китчиннің қызына үйленді. Олардың Гиллиан есімді бір қызы болды, ол 1979 жылы Темза өзенінде жүзу кезінде суға батып қайтыс болды, ал «соққы мен қайғы» «көтеруге келмейтін» ауырлық болды.

Бельгия мен Франция

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Хоррокс Камберлидегі штаб колледжінде нұсқаушы болып жұмыс істеді, онда ол 1938 жылдан бері сабақ беріп келді. Жаңа, қысқа офицерлік оқу курсын ұйымдастыруға көмектескеннен кейін, 1939 жылдың желтоқсанында ол подполковник шеніне көтерілді. Келесі мамыр айында ол Францияға генерал-майор Бернард Монтгомеридің 3-ші дивизиясының штабына тікелей бағынышты, 2-ші Миддлсекс полкінің митрагендік батальонына басшылық ету үшін жіберілді. Сол кездегі британдық әскери доктринасы ауыр пулеметтерді бағынышты бөлімдердің құрамында емес, корпус немесе дивизияның тікелей басқаруында ұстады. Ол батальонға Дюнкеркке шегіну кезінде қосылды, және бар болғаны 17 күн ішінде жоғары бағыныштыларына бригада генералы шені мен 11-ші бригаданың басшылығын беруге лайық екенін көрсетті. Бригаданың бұрынғы қолбасшысы Кеннет Андерсон эвакуация кезінде 3-ші дивизияның бас офицері (GOC) болып тағайындалды, ал II корпустың қолбасшысы генерал-лейтенант Алан Брук Ұлыбританияға қайтарылып алынды, ал Монтгомери корпус басшылығын өз мойнына алды.

Үйге қызмет көрсету

Хоррокс Британияға оралғаннан кейін, оған 9-бригаданың басшылығы берілді және ол неміс басқындығына қарсы қорғануға тағайындалды. 1941 жылғы 28 мамырда ол подполковник атағын алды (дәрежесі 1940 жылғы 1 шілдеден есептелді). 44-дивизия 131 (Суррей), 132 (Кент) және 133 (Суссекс) жаяу әскер бригадаларынан, сондай-ақ қолдау бөлімшелерінен құралды. Олар Кентте Германияның Ұлыбританияға басып кіруіне дайындалып жатты. Дивизия Кенттің оңтүстік жағалауының Folkestone-нан шығысқа қарайғы бөлігіне жауапты болды және Монтгомери басқаратын XII корпустың құрамында қызмет етті, ол Хоррокс үшін жаңа басшылықты қамтамасыз етті. 1942 жылғы наурыз айында Хоррокс жаңа құрылған 9-шы бронетанкті дивизияның басшылығын алды және 27 маусымда генерал-майордың уақытша шеніне ие болды. Бронетанкті дивизияның командирі ретінде Хоррокс атты әскермен жұмыс істеу тәжірибесі жоқ жаяу әскері болды. Ол дивизияны қатаң түрде жаттықтырды, әскерлерінің тиімділігін арттыру және бронетанкті соғыс тактикасын меңгеру үшін жаттығулар ұйымдастырды. Ол ешқашан шайқаста дивизияға басшылық етпесе де, генерал-лейтенант шеніне көтеріліп, Монтгомеридің басшылығымен Египетке Сегізінші армияның XIII корпусына басшылық ету үшін жіберілді. Генерал сэр Харольд Александр және генерал-лейтенант Монтгомери жұмыстан босатылған генерал сэр Клод Очинлекті Орто Шығыстағы Бас қолбасшы және Сегізінші армияның қолбасшысы ретінде алмастырғанда "таза тазарту" жүргізуге шешім қабылдады. Ескі режимде сәтсіздікке ұшыраған офицерлер қызметтен алынды, ал Монтгомеридің жақын қолбасшылары тағайындалды. Олардың қатарында Хоррокс та болды, кейін Монтгомери түсіндіргендей:

Солтүстік Африка

Солтүстік Африкаға келгеннен кейін Хоррокс корпусына Мысырдың солтүстік-батысындағы Алам-эль-Хальфа қыратын Африка корпусының күтілетін шабуылынан қорғау тапсырылды. Монтгомери ауыр қазалар жоспарланған Эль-Аламейн шабуылына қауіп төндіретініне алаңдап, Хорроксқа Эрвин Роммельдің күштерін "бұл процесте тым көп зардап шекпей" кері қайтаруға бұйрық берді. Хоррокс таза қорғаныс шайқасына дайындалды, оның бронетехникасы қыраттың маңына орналастырылды. 30 тамызда немістер шабуыл жасағанда, олар британдық танктерді 88 мм-лік зеңбіректерге тартып алуға қол жеткізе алмады – бұл тактика бұрын үлкен жетістікке ие болған еді – және артиллерия мен Desert Air Force (DAF) тарапынан күшті соққыға ұшырады. Шайқас немістердің Химейхат төбесін бақылауымен аяқталды, бірақ жоғары құнмен, ал одақтас күштер 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясының сәтсіз шабуылынан кейін оны қайта басып алуға тырыспады. Армияның қорғанысқа қатысты жетістігі көтеріңкі көңіл-күйге ие болды, ал Хоррокс өзінің бағыныштысы, Бригадир Филип Робертс оның "қайда барса да сенім мен ынтаны шақыратын керемет қабілетіне" ризашылық білдірді. Монтгомери де қуанды, "ол сол күні жасаған ісі үшін үлкен мақтауға лайық" деді. Хорроксқа жоспарланған Аламейн шайқасында X корпусының, бронетанкті корпустың басшылығы ұсынылды. Ол бұл рөлге кавалерия офицері, генерал-майор Герберт Ламсден жақсырақ сай келеді деп сеніп, одан бас тартты. Оның орнына ол XIII корпусының басшылығын сақтап, XXX корпусы мен X корпусының негізгі шабуылы кезінде оське қарсы күштерді жаңылыстыру үшін оңтүстікке қарай жасалма шабуыл жасау міндеті берілді. Монтгомери Хорроксқа танктерге залал тигізбеуді бұйырды, сондықтан XIII корпусының шабуылдық операциялары рейдтермен шектелді. Британдықтардың маңызды жеңісінен кейін Хоррокс корпусы резервке жіберілді және мөлшері азайтылды, ал Сегізінші армияның қалған бөлігі шегініп бара жатқан оське қарсы күштерді қуды, "ал кедей 13-ші корпус 8-ші армияның Мопп әйеліне айналды, ол Аламейн шайқасының алаңынан тазалаудың жағымсыз міндетімен қалды". Бір кезде оның басқаруындағы жалғыз құрылым – шайқас алаңының қираған қалдықтарын тазалап жүрген құтқару бөлімшесі болды, ол оны күнделікті бақылап тұрды. Желтоқсан айында ол XIII корпусының басшылығын генерал-лейтенант Майлз Демпсиге тапсырды және Лумсденнің қуғын кезінде нашар жұмыс істегені үшін қызметтен босатылғаннан кейін Сегізінші армияның алға жылжуындағы жетекші корпус X корпусының басшылығын қабылдады. Хоррокс 1942 жылдың 31 желтоқсанында "Орта Шығыстағы ерлік және ерекше қызметтерін мойындау үшін" "Құрметті қызмет орденінің" серігі болып тағайындалды. 1943 жылдың қаңтарында Триполинің құлауынан кейін, қалған оське қарсы күштер Франция соғыстан бұрын салған Марет желісінің алдындағы Оңтүстік Туниске қорғаныс позицияларына шегінді. Осы жерде наурыз айында Хоррокс өзінің ең сәтті әрекеттерінің бірін жасады. Оның корпусы 1-ші бронетанкті дивизиядан, еркін француз бригадасынан және қосылған Жаңа Зеландия корпусынан (оның ішінде 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясы мен британдық 8-ші бронетанкті бригадасы) құралды, XXX корпусы желіні бұза алмағаннан кейін Supercharge II операциясының бөлігі ретінде шабуыл жасауға бұйрық берілді. Ол немістердің өтпеуге болатын деп санайтын өткел арқылы қанаттық маневр жасады, бұл Марет позициясын ұстап тұру мүмкін емес етіп, оське тағы бір шегінуге мәжбүр етті. Үш итальяндық дивизия жойылды, ал неміс 15-ші және 21-ші танк дивизиялары мен 164-ші дивизиясы ауыр зардап шекті. Хоррокс келесі апталарда X корпусына басшылық етуді жалғастырды, содан кейін бірінші армияға IX корпусын басқаруға ауысты, оның бұрынғы қолбасшысы генерал-лейтенант Джон Крокер оқу апатынан жарақат алғаннан кейін. Сонымен қатар, 8-ші армиядан 1-ші армияға 7-ші бронетанктік және 4-ші үнді дивизиялары мен 201-ші гвардиялық бригадасы көшірілді, олардың барлығы шөлдегі тәжірибелі ардагерлер болды. Ол осы корпусты 1943 жылдың сәуір және мамыр айларында Тунистегі одақтастардың соңғы шабуылында басқарды, Тунисті басып алды және Роммельдің Африка армия тобының қалдықтарының берілуін қабылдады. 24 маусымдағы жеделхаттарда аталып өтті. Оған уақытша генерал-лейтенант және майор-генерал шені берілді. 1943 жылдың маусым айында X корпусының басшылығына оралғаннан кейін, Хоррокс Бизертедегі әуе шабуылы кезінде ауыр жарақат алды, Салерноға түсіру операциясы үшін 46-шы жаяу әскер дивизиясының амфибиялық репетициясын қарап отырғанда. Неміс жойғышынан шыққан оқтар оның көкірек жағын тесіп өтіп, өкпесін, асқазанын және ішегін жарақаттады. Ол бес операциядан өтті және он төрт ай бойы емделді.

Солтүстік-Батыс Еуропа

Ол императорлық бас штабтың (CIGS) бастығы фельдмаршал сэр Алан Брукке "тағы бір корпус беруге қатты ниетті" екенін айтуға бір жыл бұрын күшіне келді. 1944 жылдың тамызында генерал-лейтенант шеніне қайта оралды және Фалез қапшығында қоршауға түскен неміс 7-ші армиясы мен 5-ші танктік армиясын жалмаған қиын жағдайда XXX корпусының басшылығын жүзеге асыру үшін Францияға жіберілді. Монтгомери Нормандияға қонғаннан екі ай бұрын корпустың және оның бас қолбасшысы Герард Бакналлдың, Миддлсекс полкінің офицерінің өнімділігіне қанағаттанбаған еді. Хоррокс Бельгия арқылы шабуыл кезінде XXX корпусын бақылауда ұстады, Брюссельді басып алды және бір күні ішінде 402 км (250 миль) жол жүрді. Жабдықтау үнемі алаңдау тудырды; Франциядағы ірі терең су порттары әлі немістердің бақылауында болды, ал одақтастардың жабдықтау желілері Нормандия жағалауларына дейін созылды. Монтгомеридің 21-ші армия тобы өз порттарынан 483 км (300 миль) қашықтықта әрекет етті – бұл логистикалық жоспарлаушылар есептегеннен екі есе көп еді – сондықтан XXX корпусы порттарды және портын қамтамасыз ету үшін Антверпенге қайырылды. Қала мен порт қыркүйек айының басында 11-ші бронетанктік дивизияның иелігіне көшті, бірақ Монтгомери XXX корпусын қаланың солтүстігіндегі кең Альберт каналына жетпей, қайта жабдықтау үшін тоқтатты, нәтижесінде ол жаудың қолында қалды. Хоррокс соғыстан кейін бұған өкінді, өйткені оның корпусы қолда бар отынмен тағы 161 км (100 миль) жол жүруі мүмкін деп ойлады. Кейбір адамдар бұл кешіктірілмей орындалуы мүмкін емес деп санайды. Алайда, бұл үзіліс немістерге Схельда өзенінің маңында қайта топтасуға мүмкіндік берді, ал одақтастар шабуылды жаңартқан кезде, Бірінші парашют армиясы (генерал Курт Студент) келді және каналдың қарсы бетінде мықты қорғаныс позицияларын құрды. Антверпеннен Солтүстік теңізге дейін Схельда өзені бойымен созылған нығайтылған неміс шебін бұзу міндеті бір ай бойы, қанды Шелда шайқасында Бірінші канад армиясына жүктеледі. Қыркүйектің ортасына қарай XXX корпусы тағы да, бұл жолы шығысқа қарай бағытталды.

"Маркет-Гарден" операциясы

Қыркүйек айында, енді фельдмаршал болған Монтгомери Рейн өзенінен өтіп, Германияның өнеркәсіптік орталығына бағытталған амбициялы шабуыл жасады. "Маркет-Гарден" операциясы 21-ші армия тобы үшін басымдыққа ие болды. Хоррокс басқаратын XXX корпус жердегі шабуылға жетекшілік етіп, әуе десант бөлімдері ұстап тұрған дәліз арқылы өтіп, төрт күн ішінде Арнемдегі британдық 1-ші әуе десант дивизиясымен қосылуға тиіс болды. Бірақ XXX корпус мақсатына жетпеді. 1-ші әуе десант дивизиясы тағы бес күн бойы бекінген позициясын ұстап тұрса да, 21 қыркүйекке қарай дивизияның үштен екі бөлігі жойылды немесе тұтқынға алынды. Соғыстан кейінгі талдаулар екіге бөлінді: бірі Хоррокстың әскерлерінің жеткілікті шапшаңдық танытпағанын айтты, ал екіншілері аймақтағы неміс қорғанысын Бірінші одақтас әуе десант армиясының дұрыс бағаламағанын атап өтті. Ерекше маңыздысы, Нормандиядан кейін Арнем аймағына демалуға және қайта жарақтандыруға жіберілген екі СС танк дивизиясының қалдықтарын анықтамау болды. Барлау мәліметтері Нидерландыда "бірнеше жаяу әскер бөлімдері мен 50-ден 100 танк аралығында" бар екенін көрсетті. Алайда, "Ultra" баяндамалары 9-шы және 10-шы СС танк дивизияларының Ниммеген мен Арнемге қозғалысын көрсетті, бұл Эйзенхауэрді 10 қыркүйекте штаб бастығы генерал-лейтенант Уолтер Беделл Смитті Монтгомеримен бұл мәселені көтеру үшін жіберуге мәжбүр етті. Монтгомери Смиттен келген алаңдаушылықты қабылдамады және 1-ші әуе десант дивизиясының Арнемге қону жоспарын өзгертуден бас тартты. Генерал-фельдмаршал Уолтер Модельдің басқаруымен B армия тобының қарсы шабуылдары Хоррокстың бөлімдерін қорғануға мәжбүр етті және британдықтардың ілгерілеуін кешіктірді, оларды тоқтатып, қанаттарын қорғауға мәжбүр етті. Хоррокстың әскерлері өтуге тиіс болған жер де қолайсыз болды, авангард (генерал-майор Аллан Адейрдің гвардиялық бронетанкалық дивизиясы) жалпақ немесе су басқан дала арқылы өтетін бір ғана тар көтерілген тас жолмен шектелді. Ниммегендегі көпір, Арнемнен 13 км қашықтықта, 508-ші парашютші жаяу әскер полкі жоспарланғандай бірінші күні басып алмады. XXX корпус екі күннен кейін Ниммегенге келгеннен кейін оны басып алуға көмектесуге мәжбүр болды, бұл тағы 36 сағатқа созылды. Хоррокс операцияның сәтсіздігі үшін жеке кінәлі деп табылған жоқ, бірақ ол өзінің автобиографиясында "Егер біз баяу болсақ, кінә менікі болды, өйткені мен командир едім" деп жазды. Одан әрі, "әрекет етудің шұғыл қажеттілігі сезілді. Біз уақыт жетпегендіктен тырыспадық деп айтуға болмайды. Менің ойымша, әлемдегі ешбір әскер Ниммегендегі көпірлерді басып алған кезде гвардиялық [бронетанкалық дивизия] мен 82-ші АҚШ әуе десант дивизиясынан жақсырақ соғыса алмады. Бірақ біз үш рет бөлініп қалдық, бір қолыңыз байланған күйде күресу қиын". "Оқиғадан кейін ақылға қонымды болу оңай, бірақ қазіргі біліміммен, 43-ші дивизияны басқа бағытта жөнелткенім дұрыс болар еді деп ойлаймын. 22-сі күні оларды гвардиялықтардың арасынан өткізудің орнына, 43-ші дивизия командирі генерал Томасқа төменгі Рейн арқылы сол жақтан батысқа қарай бұрылып, 1-ші әуе десант дивизиясымен шайқасқан немістерге арт жағынан шабуыл жасауға бұйрық бергенім жөн еді. Бұл сәтті болуы мүмкін еді, бірақ сонда да төменгі Рейннің солтүстік жағалауында ғана көпірдің орнын құруға мүмкіндік болар еді. Біз бастапқы жоспарда көзделгеннен артық алға жылжи алмадық. Арнемдегі сәтсіздіктің басты себебі - Нормандиядағы жеңілістен кейін неміс күштерінің таңғажайып қалпына келуі болды". "Егер Германияның 2-ші СС танк корпусы осылай тез араласуға мүмкіндігі болмағанда және егер біз Zuider Zee-ге жетуге қол жеткізсек, ұзақ коммуникация желілерімізді ашық ұстай алар ма едік? Мен күмәнданамын. Бұл жағдайда 30-шы корпус 1-ші британдық әуе десант дивизиясын босату үшін күресудің орнына, 2-ші армияның қалған бөлігі Арнемнің солтүстігінде немістермен бөлінген 30-шы корпусты босату үшін жан сала күресер еді. Мүмкін, біз сәттілікке жеттік". Операция кезінде және бірнеше аптадан кейін, бригадалық генерал Джеймс М. Гавин басқарған АҚШ 82-ші әуе десант дивизиясы Хоррокстың қолбасшылығына кірді, ал Гавинге әсер еткен Хоррокс кейіннен ол туралы былай деп жазды: сәтсіз операциядан кейін, бірінші шайқаста АҚШ-тың 84-ші жаяу әскер дивизиясы қолбасшылық еткен XXX корпус өзінің алғашқы неміс қаласын, Гейленкирхенді, Клипер операциясының аясында басып алды. Корпусқа уақытша 43-ші дивизияның генерал-майоры Ивор Томас басшылық етті. 1945 жылдың басында, Демпсидің британдық Екінші армиясынан Гарри Крэрардың Канадтық Бірінші армиясына ауысқан XXX корпус "Veritable" операциясына қатысты, оның барысында неміс армиясы Рейн өзенінен кері шегінді. Корпус үлкен ауқымда өрт күшін қолданды, және "өткен екі жарым жылда барлық тәжірибе жинақталды және бірнеше жаңа тәсілдер қосылды". Бір қысқа мерзімде XXX корпусының қолбасшылығында тоғыз дивизия болды. Операциядан бұрын Хоррокс Клевс қаласына бомбалау шабуылы жасау үшін Бомбалау командованиесінен ұсыныс қабылдады, бұл 15-ші (шотландтық) жаяу әскер дивизиясының ілгерілеуіне көмектесті. Бомбалаушылар қаланың қирауына әкелген көптеген жарылғыш заттарды тастады. Хоррокс кейіннен бұл "өмірінде ең ауыр шешім болды" деді және бомбалаушылардың үстінен өтіп бара жатқанда "физикалық ауру сезіміне" тап болды. "Veritable" операциясы сәтті аяқталды; 9 ақпанның кешіне (D+1) XXX корпусы Сигфрид желісін бұзып, Германияға жеңіл шығындармен енді. XII корпус басшысы генерал-лейтенант Нил Ричидің оң жағынан қолдауымен, XXX корпусы 23 наурызда Рейн өзенінен өтуге кірісті, және бір ұстаным орнатылса да, жау күшті қарсылық көрсетті, әсіресе Дортмунд-Эмс каналындағы Линген қаласында. Ол Бельгия (1940 жылғы Croix de Guerre және Palm және Palmмен Crown орденінің үлкен офицері), Франция (Croix de Guerre және Légion d'honneur-дің командирі), Нидерланды (Orange Nassau орденінің үлкен офицері), Грекия (Король Георгий I орденінің командирі) және АҚШ (Мерит ордені) үкіметтерімен марапатталды. 1945 жылдың 12 сәуірінде Хоррокс Уинсен қаласының сыртындағы тыйым салынған аймақта екі неміс офицерімен кездесті. Берген-Бельсен концлагерінің айналасындағы атыс тоқтату аймағының шарттарын баяндайтын құжат екі тараптан да теріліп, қол қойылды. Британ армиясы лагерьті азат еткен күні (1945 жылдың 15 сәуірінде) Хоррокс барлық азық-түлік қоймаларын, су тасымалдау машиналарын және мүмкіндігінше тез жинаған армиялық медициналық қызметтерді жинап, мыңдаған тұтқындарды құтқаруды ұйымдастырды.

Соғыстан кейінгі мансап

Хоррокс соғыстан кейін қарулы күштерде қызметін жалғастырды, бастапқыда Батыс командасының Бас қолбасшысы болып, 1946 жылы генерал-лейтенант шеніне көтерілді, оның ескі мерзімі 1944 жылғы 29 желтоқсанға дейін саналды. Ол қысқа мерзімге Рейн армиясының британдық бөлімшесіне қолбасшылық етті, бірақ 1948 жылдың тамызында ауырып қалды; 1949 жылдың басында Солтүстік Африкада алған жараларының салдарынан әскерден шығарылды. Сол жылы Корольдің туған күні құрметіне Бат орденінің Командирі атағына ие болды және Корольдік артиллерияның аумақтық бөлімшесінің құрметті полковнигі қызметін атқарды. 1949 жылы ол Black Rod-тың джентльмен-ушері болып тағайындалды, бұл лауазымды зейнеткер офицерлер дәстүрлі түрде иеленеді; бұл тағайындама 1952 жылы Елизавета II таққа отырғанда расталды. Black Rod Лордтар палатасының басқаруын қадағалауға, оған кіруді бақылауға және рәсімдерге қатысуға жауапты. 1957 жылы Хоррокс Вивьен Ли Сент-Джеймс театрын бұзудан сақтап қалу үшін өтініш жасап, мәжіліске бөгет қойғанда, оны палатадан шығарып жіберуге бұйрық берді. Басқа жағдайларда, Black Rod ұзақ пікірталас кезінде өз орнында болуға тиіс болғандықтан, Хоррокс футбол лотереясының купондарын толтыру арқылы көңілін көтеріп, осыны лордтарға жазбалар жасап отырғандай көрінетін етті. Хоррокс 1963 жылға дейін Black Rod лауазымын атқарды. Хоррокс жазуға қызығушылық танытып, әскери тақырыптарға арналған мақалаларын газеттер мен журналдарға, соның ішінде Picture Post және The Sunday Times-қа жіберді. Бұл оның теледидардағы бағдарламалар жетекшісі ретінде сәтті мансабына жол ашты: "Британдық қамалдар" (1962), "Майдан даласындағы адамдар" және Хью Уэлдонның өндірген "Эпикалық шайқас". Онда Хоррокс тарихи шайқастар туралы лекция оқыды, "көрермендерге қызығушылық пен көңіл көтеруді" ұсынып, бағдарламалардың ең көп көрерменге ие болуына мүмкіндік берді. Ол "The World at War" телесериалы үшін кеңінен сұхбат берді және BBC-дің "Radio Times" журналының мұқабасында пайда болды. Телевизиялық мансабы аяқталғаннан кейін Хоррокс Bovis үй салу компаниясының директоры болып жұмыс істеді, сонымен қатар жазуын жалғастырып, The Sunday Times газетіне мақалалар жазып, Британ армиясының полк тарихын редакциялады. 1968 жылы Хоррокс J & L Randall компаниясымен Merit компаниясы жасаған "Combat" үстел ойынының редакторы болды. Ойынның кіріспесінде: "Соғыста екі шайқас ешқашан бірдей болмайды, себебі жер әрқашан өзгеше, және осы фактор, ең бастысы, әртүрлі армиялардың құрамын және қарсыластар қолбасшыларының тактикасын анықтайды" делінген. Оның "Толық өмір" атты автобиографиясы 1960 жылы, ал 1977 жылы жарық көрген "Корпус командирі" атты Солтүстік-Батыс Еуропадағы шайқастары туралы еңбегі жарық көрді. Хоррокс 1977 жылы түсірілген "А Bridge Too Far" фильміне "Market Garden" операциясы негізінде әскери кеңесші ретінде тартылды. Ол фильмде Эдвард Фокс ойнаған кейіпкердің прототипі болды. Фокс кейінірек былай деді: Хоррокс 1985 жылғы 4 қаңтарда "89 жасқа толып, өте толыққанды өмір сүргеннен кейін" қайтыс болды. 26 ақпанда Вестминстер аббаттығында өткен қоштасу рәсіміне Королеваны және Премьер-министрді білдірген генерал-майор Питер Гиллетт және Қорғаныс министрі Майкл Хеселтин қатысты. Рәсімге отыз полк және көптеген басқа да әскерлік бірлестіктер мен ұйымдар өкілдері қатысты. Ол ән шырқамайтын, гүл қоймайтын, тек қарапайым табытпен қарапайым рәсім өткізуді өтінді. Оның денесі кремацияланды, бірақ күлі 2022 жылға дейін Чичестер маңындағы крематорийде сақталды, содан кейін Уэльс ханшайымының Корольдік полкі, оның Миддлсекс полкінің мұрагері, күлін Милл-Хиллдегі Сент-Пол шіркеуіне жеке жерлеуге ұйымдастырды.