Кіріспе

Голланд суретшісі Теодорус Жерардус Йозеф Янсен (Theodorus Gerardus Jozef Jansen; 14 наурыз 1948 жылы туған) – голланд суретшісі. 1990 жылы ол өздігінен қозғалатын үлкен механизмдерді ПВХ-дан құрастыруды бастады, олар Strandbeest деп аталады. Кинетикалық мүсіндер жүріп бара жатқандай көрінеді. Оның анимациялық туындылары өнер мен инженерияның үйлесімі болуы тиіс. Ол: «Өнер мен инженерия арасындағы қабырғалар тек біздің санамызда ғана бар» деді. Оның кейбір туындылары теңіз сияқты кедергілермен соқтығысуды анықтау үшін қарапайым логикалық схемаларды қамтиды деген хабар бар.

Ерте өмір

Янсен Нидерландының Шевенинген қаласында дүниеге келген. Ол физика мен өнер саласындағы қабілетімен өсті және Делфт технологиялық университетінде физиканы оқыды. Янсен 1974 жылы дипломсыз университетті тастап кетті. Делфт университетінде оқыған кезінде Янсен өнер мен технологияны байланыстыратын көптеген жобаларға қатысты, олардың ішінде бояу машинасы және ұшатын тарелка жасау машинасы болды.

Ұшқыш табақ

1979 жылы Янсен арзан ПВХ құбырларын пайдаланып, гелиймен толтырылған үлкен ұшқыш табақ жасауды бастады. 1980 жылы Дельфт қаласының аспаны тұманды болған күні ол ұшырылды. Жарық пен дыбыс табақтан шықты. Аспан жарық болғандықтан, қара түсті табақтың мөлшерін анықтау қиын болды. Полиция оның ені 30 метрдей екенін айтты, ал кейбір адамдар оның айналасында шұғыла көргендерін мойындады. Янсен бұл жоба "жақында қырқысқа ұласуға себеп болды" деп мәлімдеді. Ол машинаның ешқашан табылмай, Бельгияның бір жеріне құлаған болуы мүмкін екенін айтты.

Жағалық аң

1990 жылдан бері Янсен strandbeesten ("жағажай жануарлары" үшін голланд тілінде, жекеше – strandbeest) жасап келеді, олар – желмен қозғалатын, кейде желдің күшімен итермеленетін, қозғалатын кинетикалық құрылымдар. Олар жүретін жануарларға ұқсайды және Янсен оларды жасанды өмір деп сипаттайды. Оның барлық модельдері үшбұрыштар жүйесіне және біліктің айналуын алты немесе одан көп аяқтың қадамдық қозғалысына түрлендіретін қосылыстарға негізделген. Бұл strandbeesten-ге дөңгелектерде жүруге қарағанда құм үстінде әлдеқайда тиімді қозғалуға мүмкіндік береді. Алғашқыда қарапайым "тұқым" эволюциялық есептеулердің көмегімен біртіндеп дамып, қоршаған ортаға белгілі бір деңгейде реакция жасай алатын кинетикалық мүсіндердің ұрпағына айналды. Янсеннің айтуынша, оған Ричард Докинстің "Соқыр сағаттанушы" кітабы шабыт берген. Янсен: "Мен желмен жүре алатын қаңқалар жасаймын. Уақыт өте келе, бұл қаңқалар дауыл мен су сияқты жағдайларда жақсырақ тіршілік етуге бейімделді, және мен ақырында осы жануарларды жағажайларға үйір-үйір жіберіп, өздерінің өмірін сүруге мүмкіндік бергім келеді". ПВХ құбырлары, ағаш, матадан жасалған қанаттар және молниядан (zip ties) жасалған Янсеннің мүсіндері үнемі жетілдіріліп келеді және Янсен оларды шығаратын құмды жағажайда жұмыс істеуге арналған. Мүсіндер желдің болмауы жағдайында өздерін қозғалту үшін ауа қысымын сақтай алады. Янсеннің күрделірек туындылары суға кіргенін анықтап, одан қашықтауға қабілетті. Бір модельі жақындап келе жатқан дауылды сезінгенде жерге бекіне алады. 2016 жылғы "Симпсондар" мультсериалының "Крустмастан кейінгі қасірет" атты эпизодында strandbeesten және Янсен көрсетілді. Ол өзінің мультфильм кейіпкеріне дауыс берді.