Кіріспе

Дисъюнкцияның тілдік және логикалық амалы

Тіл білімінде дисъюнкт – сөйлемнің мазмұнына тікелей қатысы жоқ, бірақ сөйлеушінің немесе жазушының сол сөйлемге қатысты көзқарасын немесе сипаттамасын білдіретін, "мысалы, сөйлеушінің шыншылдық дәрежесі немесе сөйлеу әдісі" сияқты мәліметтерді жеткізетін сөздердің бір түрі. Дисъюнктің нақты бір түрі – сөйлемдегі етістік, сын есім немесе басқа сөздерді емес, бүкіл сөйлемнің немесе сөйлем ішіндегі бөліктің мағынасын өзгертетін сөйлемдік сөз (немесе сөйлемдік шылау). Көбінесе, дисъюнкт термині сөйлемнің құрылымдық бөлігіне толыққанды енбеген кез келген тілдік элементті атау үшін қолданылады. Мұндай элементтер көбінесе сөйлемнің шетінде (басында немесе соңында) орналасады және жазбаша мәтінде үтірмен, ал ауызша сөйлеуде пауза арқылы бөлінеді.

Үміттенемін

"Үміттенеміз" сөзі – қолданылуы кейде пікір тудыратын сөздердің мысалы, әсіресе оны дисжункт ("үміттеніледі") ретінде қолданғанда.

(Ең көп / Ең көп) маңызды

Бұл жиі қолданылатын сөйлемдік сөз тіркесін кейбір грамматиктер сынап бақты. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінен (OED) алынған мысалдары:
1941 ж. Royal Aeronaut. Soc. Журналы 45 309 б. «Ең маңыздысы, карта жолды өзгерту қажеттілігіне байланысты шешімдер қабылдауда өте құнды.» 1962 ж. Х. Р. Уильямсон, «Шекспир қайтыс болған күн» кітабы, 88 б. «Ең бастысы, Шекспир Холиншедті негізгі көзі ретінде пайдаланғанмен, кейде Холлдан да әртүрлі мәтіндерді тікелей алған.» 1969 ж. Nature журналы, 1 қараша, 477/1 б. «Ең маңыздысы, бөлшектер жұптасқанда, олар жойылады.» Жазушылар «неғұрлым (немесе ең) маңызды» деген сөз тіркесін қолдану артық деп санайды. Мысалы, Вашингтон штаты университетінің ағылшын тілі профессоры Пол Брайанс былай жазады: «Сөйлеушілер өз сөздерімен тыңдаушыларды әсерлендіруге тырысқанда, көбінесе «маңыздырақ» деген қосымша сөз тіркесі олардың ойларына салмақ қосады: «және одан да маңыздысы, мен американ халқына деген махаббатымды сақтаймын». Бірақ, бұл мақтаншыл сөйлеушілер жаңылысады. Бұл сөз тіркесінің осы түрін қолдану көбінесе дұрыс емес, себебі ол сирек жағдайда үстеулік мәнде қолданылады. Оның орнына «неғұрлым маңызды» деп айтыңыз. Бұл «ең маңыздырақ» дегенге де қатысты, оны «ең маңызды» деп айту керек. Дегенмен, Merriam Webster былай жазады: «Америкалық сыншылар бұл үстеуге қарсы және сын есімді ұсынады. Алайда, талқыдан кейін, «Сіз сын есімді де, үстеуді де қолдана аласыз; екеуі де грамматикалық тұрғыдан дұрыс және жиі қолданылады» деген қорытындыға келді.»