Уильям Крич: Шотландиялық баспагер, саяхатшы және саяси қайраткер
William Creech
Уильям Крич: шотланд суретші, баспагер, саяхатшы (1745-1815). Роберт Бернс өлеңдерінің Эдинбург басылымын және «Шотландияның статистикалық есептері» жариялады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд баспашысы және саясаткері (1745–1815)
Scottish publisher and politician (1745–1815)
Уильям Крик ФРСЭ (12 мамыр 1745 – 14 қаңтар 1815) – шотланд баспашысы, типограф, кітап сатушы және саясаткер. 40 жыл бойы Крик Эдинбургтегі бас баспагер болды. Ол Роберт Бернстің өлеңдерінің алғашқы Эдинбургтік басылымын және сэр Джон Синклердің ықпалды «Шотландияның статистикалық шолулары» еңбегін жариялады. Баспа ісінде Крик көбінесе Теофраст деген атпен шығарды.
William Creech FRSE (12 May 1745 – 14 January 1815) was a Scottish publisher, printer, bookseller and politician. For 40 years Creech was the chief publisher in Edinburgh. He published the first Edinburgh edition of Robert Burns' poems, and Sir John Sinclair's influential "Statistical Accounts of Scotland". In publishing Creech often went under the pseudonym of Theophrastus.
Өмір
Крир Мэри Бьюли мен Уильям Кричтің, Ньюбатл, Мидлотиандағы пастордың ұлы болды. Әкесі дүниеден өткенде оған төрт ай толған еді, содан кейін ол анасымен бірге Перт пен Далкейтте уақыт өткізді. Ол Далкейт грамматикалық мектебінде білім алды, кейін Эдинбург университетінде медицинаны оқыды. 1766-1768 жылдары Уильям Стрехан мен Томас Каделлмен бірге Лондонға, Францияға және Нидерландыға саяхат жасады. Эдинбургке оралғаннан кейін 1770 жылы лорд Килморспен бірге Франция, Германия, Швейцария және Нидерландыға сапар шекті. Анасы Александр Кинкейдпен достық қарым-қатынас орнатып, одан кейін ол Кинкейд пен Белл фирмасында шәкірт баспагер болып жұмыс істеді. 1771 жылы ол бұрынғы шеберімен (сондай-ақ асырау әкесімен) Александр Кинкейдпен серіктестікке кірді. Кинкейд – баспагер (кейін Эдинбургтің лорд-провосты), ол Сент-Джайлз соборының жанындағы Лукенбутста Аллан Рамзидің кітап дүкенін сатып алған еді. 1773 жылы Кинкейд Кричке кітап дүкенін тапсырды, ол өзінің жұмысының баспа бөліміне көңіл бөлді. Ғимарат көп ұзамай "Кричтің жері" деп атала бастады, Крич мұнда 44 жыл тұрды. Бернстің өлеңдері осы ғимараттан жарық көрді. 1784 жылы Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды (қоғам 1783 жылы құрылғаннан кейін мүшелердің алғашқы тобының ішінде). Оның үміткерлері Эндрю Далзелл, Джеймс Грегори және Александр Фрейзер Тайтлер болды. 1786 жылы ол Эдинбург сауда палатасының негісқалаушы мүшесі атанды. 1786 жылы лорд Гленкерн Кричті Роберт Бернспен таныстырды, бұл маңызды одаққа әкелді, нәтижесінде Крич 1787, 1793 және 1794 жылдары Бернстің өлеңдерінің әйгілі Эдинбург басылымдарын басып шығарды және сатты. Крич Роберт Бернстің өзі туралы екі өлең жазған шағын және элиталық топтың бірі: «Уильям Криктің жоқтығына ағым» (көбінесе «Уиллидің Авасы» деп аталады), Кричтің Лондонға сапар үшін Эдинбургтен кеткенін көрсетеді, және «Уильям Крич туралы» – қысқа, өткір өлең, даудан кейін жазылған. 1788 жылы ол Диакон Уильям Бродидің тонау ісі бойынша сотта қазылар алқасының мүшесі болды. Бірнеше күннен кейін сот процесі мен өлім жазасы туралы есебі өзінің Хай-стрит кітап дүкенінде сатылымға шықты. 1780 жылдан кеңесші, 1807 жылдан Бейли болып қызмет еткен ол 1811-1813 жылдары Эдинбургтің лорд-провосты болды. Ол 1800 жылға дейін Корольдік мильдегі Крейгс Клоуздың басында тұрды. Бұл үй бұрын баспагер Андро Хартқа тиесілі болған. Содан кейін ол өмірінің соңғы жылдары жаңа қаладағы Джордж көшесіндегі 5-ке көшті. Кричтің жері (оның дүкені) 1817 жылы Сент-Джайлз соборының солтүстік жағында көліктердің өтуіне мүмкіндік беру үшін бұзылды. Ол Эдинбургтегі үйінде қайтыс болды және Грефрайрс Киркьярдының батыс бөлігіне жерленді. Оның және оның әкесінің естелігіне арналған тақташа Ньюбатл Киркьеде орналасқан. Крич үйленбеген және баласы болған емес.
Creer was the son of Mary Buley and Rev William Creech, a minister in Newbattle, Midlothian. His father died when he was four months old and he then spent time with his mother in both Perth and Dalkeith. He was educated at Dalkeith Grammar School then studied medicine at the University of Edinburgh. From 1766 to 1768 he travelled with William Strahan and Thomas Cadell to London, France and the Netherlands. After period of time back in Edinburgh he went on a Grand Tour in 1770 with Lord Kilmaurs, visiting France, Germany, Switzerland and the Netherlands. His mother struck up a friendship with Alexander Kincaid and thereafter he trained as an apprentice printer in the firm of Kincaid & Bell. In 1771 he went into partnership with his former master (and erstwhile stepfather), Alexander Kincaid. Kincaid was a publisher (and later Lord Provost of Edinburgh) who had purchased Allan Ramsay's bookshop in the Luckenbooths next to St. Giles Cathedral. In 1773 Kincaid gave Creech the bookshop to concentrate on the printing side of his work. The building soon thereafter became known as "Creech's Land", Creech staying here for 44 years. Burn's poems were published from this building. He was elected a Fellow of the Royal Society of Edinburgh in 1784 (in the first intake of members following its foundation in 1783). His proposers were Andrew Dalzell, James Gregory and Alexander Fraser Tytler. In 1786 he was a founder member of the Edinburgh Chamber of Commerce. In 1786, John 15th Lord Glencairn introduced Creech to Robert Burns an important alliance was created, leading to Creech printing and selling the famous Edinburgh Editions of Burns' poems in 1787, 1793 and 1794. Creech is one of a small and elite group to have had two poems written about him by Robert Burns: Lament for the Absence of William Creech (usually called "Willie's Awa'"), marking Creech's absence from Edinburgh to visit London: and On William Creech, a short, sharp poem following an argument. In 1788, he was a member of the jury in Deacon William Brodie's trial for robbery. Within days, his account of the trial and execution was for sale in his High Street bookshop. Serving as a Councillor from 1780 and Bailie from 1807, he served as Edinburgh's Lord Provost from 1811 to 1813. He lived at the head of Craigs Close on the Royal Mile until around 1800. The house was formerly the property of the printer Andro Hart. He then moved to 5 George Street in the new Town for his final years. Creech's land (his shop) was demolished in 1817 to allow vehicles to pass on the north side of St Giles Cathedral. He died at home in Edinburgh and is buried in the western extension of Greyfriars Kirkyard. A plaque to his, and his father's, memory is at Newbattle Kirk. Creech did not marry and had no children.
Іскерлік байланыстар мен достық қарым-қатынастар
Кричтің орны мен беделіне байланысты, ол Шотландия ағартушылығында ерекше және шешуші рөл атқарды, сондай-ақ Эдинбургтің көптеген әдебиетшілерімен іскерлік және достық қарым-қатынастарда болды. Оның ең белгілі байланыстары: Роберт Бернс, оның шығармаларын жариялаған (бірақ олардың қарым-қатынасы баспа авторлық гонорарлары туралы туындаған түсініспеушілік салдарынан ушығып кетті), Лорд Кемс, Хью Блэр, Джеймс Бити және Дугальд Стюарт.
Due to Creech's position and standing he held a unique and pivotal role within the Scottish Enlightenment and had both business relationships and friendships with many of the Edinburgh literati. His most notable relationships include: Robert Burns, whom he published (their relationship, however, was eventually spoiled due to a misunderstanding about Publishing royalties), Lord Kames, Hugh Blair, James Beattie and Dugald Stewart.