Қашқын (Qashqyn)

Кіріспе

1993 жылы түсірілген Эндрю Дэвис режиссерлік еткен американдық фильм.

"Қашқын" – 1993 жылы түсірілген американдық әрекет-триллер фильмі. Режиссері – Эндрю Дэвис, сценарийін Джеб Стюарт пен Дэвид Туай жазған, ал бұл сценарий Туайдың бұрынғы жазылған нұсқасына негізделген. 1960-жылдардағы сол аттас телесериалға сүйенген фильмде Харрисон Форд, Томми Ли Джонс, Села Уорд, Джо Пантолиано, Андреас Кацулас және Жерон Краббе түскен. Әйелін өлтірді деген айыппен сотталған және өлім жазасына кесілген тамыр хирургі доктор Ричард Кимбл (Форд) автобус апатынан кейін қашып құтылады. Кимбл шын қылмыскерді тауып, өзіннен таза ақтап шығуға тырысады, оның ізінен полиция мен АҚШ маршалдарының тобы, оларды вице-маршал Сэмюэл Джерард (Джонс) басқарады. "Қашқын" фильмінің тұсаукесері 1993 жылдың 29 шілдесінде Калифорния штатының Вествуд қаласында өтті, ал АҚШ-та 1993 жылдың 6 тамызында көрсетілімге шықты. Фильм сыншылардың да, коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды, алты апта бойы АҚШ-тағы №1 фильм болып, 44 миллион долларлық бюджетке қарсы әлем бойынша 370 миллион долларға жуық табыс тапты. 1993 жылы әлемдегі ең көп касса жинаған үшінші фильм болды, АҚШ-та шамамен 44 миллион билет сатылды. Фильм жеті "Оскар" сыйлығына ұсынылды, соның ішінде "Үздік фильм" номинациясы да бар; Джонс "Үздік қосалқы актер" сыйлығын жеңіп алды. 1998 жылы "АҚШ маршалдары" атты спин-офф жарық көрді, онда Джонс вице-маршал Джерард рөлін және оның бұрынғы маршалдар командасының бірнеше мүшелерін қайта ойнады.

Сюжет

1992 жылдың қаңтар айында Чикаго қаласындағы тамыр хирургі доктор Ричард Кимбл үйіне келгенде әйелі Хеленнің бір қолды шабуылшы тарапынан өлтірілгенін біледі, ал шабуылшы ұсталмай қашады. Кимблдің оқиғаны баяндауына күштеп кірудің белгілері болмағандықтан сенімсіздікпен қаралады. Хеленнің айтарлық өмірлік сақтандыру полисі және 911 нөміріне жасалған қате түсіндірілген қоңырау Кимблдің қамауға алынуына себеп болады. Оны кісі өлтіруде жалған айыптап, өлім жазасына кеседі. Өлім жазасын күтуге тасымалдау кезінде Кимблдің бірге тұтқынға алынғандары қашуға тырысады. Туған қырсықтан екі тұтқын мен жүргізуші қаза табады, автобус қарсы келе жатқан пойыздың жолына түседі. Кимбл түзету офицерін құтқарып, соқтығысудан қашып құтылады. 90 минуттан кейін АҚШ маршалының орынбасары Сэмюэл Джерард және оның командасы апат орнына жетеді және іздеу жұмыстарын бастайды. Кимбл жараларын емдеу және киім алу үшін ауруханаға тығылып кіреді. Сыртқы келбетін өзгерткеннен кейін Кимбл жедел жәрдем көлігін ұрлап, көптеген маршалдардан қашып, дауыл суағына кіреді. Джерард оның артынан қуады, сығалап түсіп, қаруын жоғалтады. Кимбл оны тауып, өзінің кінәсіздігін жариялап, қаруын Джерардқа бағыттайды, ол оған мән бермейтінін жауап береді. Джерард қосалқы қаруын алып, Кимблді биік бөгеттің үстінде қоршайды. Кимбл секіріп, қашып кетеді. Кимбл Чикагоға оралып, нағыз кісі өлтірушіні іздеуді бастайды. Ол пәтер жалдап, досы және әріптесі доктор Чарльз Николстен ақша сұрайды. Кимбл Кук округінің ауруханасының протез бөліміне қару-жарақ жасаушы болып кіріп, протез қолға мұқтаж науқастардың тізімін жасауға тырысады. Кимбл науқастың дұрыс диагнозын қоймағанын байқап, оның медициналық нұсқауларын өзгертеді, осылайша науқастың өмірін сақтап қалады. Бірақ дәрігер күдік тудырып, билік органдарына хабарлағанда Кимбл ғимараттан қашып кетеді. Джерард Кимблдің не істеп жатқанын түсінеді және оны тұтқынға алынған күдіктімен сұхбаттасқаннан кейін Чикаго қалалық әкімшілігінде көреді. Одан кейін қуғын-сүргіннен кейін Кимбл Чикаго қаласындағы Сент-Патрик күні шеруіне жасырынып кетеді. Кейін ол тізіміндегі тағы бір күдікті Фредерик Сайкстың үйіне тығылып кіреді және Сайкстың кісі өлтіруші екенін растайтын суретті табады. Сайкс бұрынғы полиция қызметкері, қазір Девлин Макгрегордың күзетшісі болып жұмыс істейді, бұл компания жаңа препаратты шығарып жатыр. Кимбл препаратты зерттеп, оның бауырға зиян келтіретінін анықтайды, бұл препараттың FDA-дан мақұлдануын алдын ала тоқтатуға мүмкіндік береді. Кимбл Д. Николс, Девлин Макгрегордың басқарма мүшесі, Провазиктің қауіпті жанама әсерлерін жасырып, оны мақұлдау үшін дені сау емес үлгілерді дені сау үлгілермен алмастырғанын біледі. Николс Сайкске Кимблді өлтіруді бұйырды, бұл оқиға қателікпен аяқталып, Хеленнің өліміне әкелді, сондай-ақ Сайкске Провазиктің қауіптерін ашқан доктор Алек Ленцті өлтіруді бұйырды. Кимбл Сайкстың үйінде тұрғанда Джерардқа қоңырау шалып, қоңыраудың із тасталуын қамтамасыз етеді. Содан кейін Кимбл қашып, іздерді қалдырады. Осы ақпараттың негізінде Джерард Сайксқа күдікпен қарап, өзі де жеке тергеу жүргізеді. Провазикті таныстыратын қонақ үй конференциясына бара жатқанда, Кимбл поездде Сайкстың шабуылына ұшырайды. Сайкс күреске араласқан көлік полициясын өлтіреді, бірақ Кимбл оны жеңіп, бағанаға байлайды. Кимбл конференцияда Николсқа қарсы шығып, олардың жасаған қылмыстары мен кісі өлтірулері туралы айтады. Бұл төбелес тудырады, олар төмен қарай түсетін лифттен құлай жаздай шатырға дейін жетеді. Кимблдің өліміне бұйрық беріледі, себебі көлік полициясының өліміне оның кінәлі екені есептеледі. Бірақ Джерард полиция тікұшағының Кимблге атқылау жасауын тоқтатады. Николс есін жинап, кір жуу бөлмесі арқылы қашып кетпек болады, бірақ Кимбл оның артынан қуады. Джерард Кимблге хабарласып, оған заговор туралы және оның Кимблдің кінәсіздігіне сенгенін айтады. Николс маршал Ренфроны нокаутқа түсіріп, оның қаруын алып, Джерардты өлтірмек болады, бірақ Кимбл Николске артынан шабуыл жасап, оны құтқарады. Кимбл өзін ұстауға келіседі, ал Сайкс пен Николс қамауға алынады. Кимбл қонақ үйден шығарылады, ал баспасөз полициядан жаңадан табылған күдіктілер туралы сұрақтар қояды, бұл Кимблдің кінәсіздігін көрсетеді. Джерард Кимблдің қол-аяғын шешіп, полиция машинасының артқы бөлігінде мұздық ұсынады. Олар түнге қарай айдалады, ал Кимбл өзін ақталатынына сенімді.

In January 1992, Chicago vascular surgeon Dr. Richard Kimble returns home to discover his wife, Helen, has been killed by a one armed assailant who ends up evading capture. Kimble's account of events is dismissed due to the absence of forced entry. Helen's substantial life insurance policy, and a misinterpreted 911 call, result in Kimble's wrongful arrest. Falsely accused of murder, he is convicted and receives a death sentence. During transport to death row, Kimble's fellow prisoners attempt an escape. In the unrest, two prisoners and the driver are killed, sending the bus into the path of an oncoming train. Kimble saves a corrections officer and escapes the collision. Ninety minutes later, Deputy US Marshal Samuel Gerard and his staff arrive at the derailment scene and launch a manhunt. Kimble sneaks into a hospital to treat his wounds and acquire clothing. After altering his appearance, Kimble steals an ambulance and evades most of the marshals in a tunnel by entering a storm drain. Gerard follows, slips, and loses a gun. Kimble finds it and proclaims his innocence, pointing the gun at Gerard, who replies he does not care. Gerard, spare gun in hand, corners Kimble over a high spillway. Kimble jumps and escapes. Kimble returns to Chicago and begins his search for the real killer. He rents an apartment and acquires money from his friend and colleague Dr. Charles Nichols. Kimble assumes the identity of a janitor to infiltrate the prosthetic department at Cook County Hospital to make a list of patients who would need a prosthetic arm. Kimble observes a patient being misdiagnosed and changes the patient's medical orders, thus saving the patient's life. However, Kimble flees the building when a doctor becomes suspicious and alerts the authorities. Gerard deduces what Kimble is doing and spots him at Chicago City Hall after interviewing a jailed suspect. Following their subsequent chase, Kimble disappears into Chicago's St. Patrick's Day parade. Later, he breaks into the home of another suspect on his list, Frederick Sykes, and discovers a photo that confirms Sykes as the killer. Sykes is a former cop who now works security for Devlin MacGregor, a pharmaceutical company that is releasing a new drug called Provasic. Kimble had investigated the drug and found that it causes liver damage, which would have prevented FDA approval. Kimble figures out that Dr. Nichols, a board member of Devlin MacGregor, covered up Provasic's perilous side effects, by replacing unhealthy samples with healthy ones, to get it approved. Nichols further ordered Sykes to kill Kimble in a staged burglary that went wrong, resulting in Helen's death, and presumably had Sykes kill Dr. Alec Lentz, another developer who also discovered Provasic's risks. Kimble calls Gerard while still in Sykes' home, ensuring that the call is traced. Then Kimble flees, leaving open evidence. With this lead, Gerard conducts his own parallel investigation due to also becoming suspicious of Sykes. En route to a hotel conference where Nichols is presenting Provasic, Kimble is attacked by Sykes on a train. Sykes kills a transit cop who interrupts the struggle, but is overpowered by Kimble and handcuffed to a pole. Kimble publicly confronts Nichols at the conference about the conspiracy and murders. This leads to a fight that spills onto the roof. Gerard and his team arrive before both men crash through a skylight onto a descending elevator. A shoot to kill order is issued for Kimble as the transit police officer's death is assumed to be his fault. However, Gerard stops a police helicopter from sniping Kimble. Nichols regains consciousness and tries to escape through a laundry room, but Kimble follows him. Gerard calls out to Kimble, informing him of the conspiracy and his belief in Kimble's innocence. Nichols knocks out marshal Renfro, takes his gun, and tries to shoot Gerard, but Kimble saves him by attacking Nichols from behind. Kimble surrenders, and Sykes and Nichols are arrested. Kimble is escorted out of the hotel as the press questions the police about the newly found suspects, indicating Kimble's innocence. Gerard uncuffs Kimble and offers him an ice pack in the back of a squad car. They are driven away into the night, and Kimble is assured he will be exonerated.

Кастинг

Харрисон Форд бастапқыда доктор Ричард Кимбл рөліне таңдалмаған. Оның орнына, бұл рөлге бірнеше актерлер сынақтан өтті, олардың ішінде Алек Болдуин, Ник Нолте, Кевин Костнер және Майкл Дуглас болды. Нолте өзінің бұл рөлге тым ересек екенін сезінді (дегенмен ол Фордтан бір жасқа ғана үлкен). Фордтың 2023 жылы The Hollywood Reporter журналының Джеймс Хиббердпен сұхбатында айтқандай, ол Ричард Кимбл рөлін өзіне ұқсамайтын кейіпкерлерді ойнауға деген ықыласы және рөл үшін сақал немесе мұрт өсіруге деген ниеті себепті іздеген, бірақ сол кездегі Warner Bros. төрағасы Роберт А. Дали оның бетін өзгертуге жиі қарсылық көрсеткен. Сэм Джерард рөлі Томми Ли Джонсқа берілсе де, Джин Хакман мен Джон Войт та қарастырылды. Доктор Чарльз Николс рөліне алғашқы актер Ричард Джордан ми ісігімен ауырғаннан кейін Джерон Краббе тағайындалды. Джордан фильмнің шығуынан үш апта өткен соң қайтыс болды. Фильм түсірілген жерлерге Солтүстік Каролина штатының Брайсон Сити және Диллсборо қалалары, Теннесси штатының Блоунт округі және Чикаго кірді. Фильмнің жартысына жуығы Иллинойс штатының ауылдық жерлерінде өрбуіне қарамастан, негізгі түсірілімнің көп бөлігі Солтүстік Каролина штатының Джексон округіндегі, Ұлы Түтінді тауларда өтті. Түрмелік көлік пен жүк пойыздың апат көріністері Great Smoky Mountains темір жолының бойында, Диллсборо қаласының депосының жанында түсірілді; апаттың қалдықтары әлі күнге дейін темір жолдың экскурсиялық пойыздарынан көрінеді. Фильмге 1 миллион доллар жұмсалған пойыз апаты бір рет түсірілді, қозғалтқышы алынып тасталған нағыз пойыз қолданылды. Кимблдің алғашқы қашқаннан кейінгі ауруханадағы көріністері Солтүстік Каролина штатының Сильва қаласындағы Харрис аймақтық ауруханасында түсірілді. Делс-Гаптағы Чёа тоғаны Кимблдің тоғаннан секіріп түскен көрінісіне орын болды. Фильмнің қалған бөлігі Чикагода түсірілді, соның ішінде тоғанның кейбір көріністері, олар Чикагоның жүк тоннельдерінің қалдықтарында түсірілді. Қалалық әкімшілік баспалдақтарындағы қуғын-сүргін (Кимбл Джерардтың қолынан құтылып қалады) Чикаго қалалық әкімшілігінің дәліздерінде және вестибюлінде түсірілді. Сайкс кейіпкері Чикагоның тарихи Пуллман ауданында тұрды. Харрисон Форд Пуллман пабындағы телефонды пайдаланды, содан кейін баспалдаққа көтеріліп, тарихи қатарлы үйлердің шатырымен жүгірді. Эндрю Дэвистің айтуынша, фильмді Чикагода түсіру идеясы Фордқа тиесілі. "Бастапқыда мен тіпті Чикагоға баруды жоспарламағанмын. Ауа райының суық болуынан және түсіруге қиындықтар тууынан қорқып, бірақ Харрисон менің бұрын Чикагода түсірілген бірнеше фильмімді көріп, оны осы жерде түсіруді ұсынды". Форд кейіннен былай түсіндірді: "Мен Чикагода өстім, Висконсин штатында колледжге бардым және үш жыл бойы жазғы жұмыстарға оралдым. Менің ойымша, бұл ең жақсы орын болды. Біз осы жердің қалыңдығын, сәулеттің жарқырауын және көлдің сүйкімділігін ала аламыз. Мұнда барлығы бар". "Құқықсыз" фильмінен басқа, Майкл Аптедтің "Блинг" атты тағы бір көркем фильмі дәл сол парад кезінде түсірілді. Чарльз Геокаристің айтуынша, екі фильм де ақпан айында парад кезінде түсіру туралы өтініш жасаған. Екі фильмнің де режиссерлері мен продюсерлері парад ұйымдастырушыларымен логистикалық мәселелерді шешті, бірақ Геокаристің айтуынша, екі операторлық бригада түсірілім кезінде кейде бір-бірімен кездесіп қалады. Ауа райының суық болуы (21 градус Фаренгейт, 6 градус Цельсий) және 6 градусқа дейін (21 градус Цельсий) жететін салқындату коэффициенті жағдайды қиындатты. Дегенмен, бұзылулар аз болды, Геокарис "парад бағытындағы адамдар Томми Ли Джонстың Харрисон Фордты қуғанын күлді. Олар үшін бұл қызықты болды" деп еске алды. Кинематограф Майкл Чэпман Дэвиске фильмде Чикагоның ерекше қолданылуы үшін алғыс айтты, ол шыққан кезде көп мақтау алды. "Оның көп бөлігі шынымен де Чикагоға ұқсайды, өйткені ол тек жергілікті тұрғындардың көзін ғана көрсетеді. Бұл Эндидің, менің емес. Ол қайда іздеу керектігін білген". Чэпмен бұрынғы режиссер жұмыстан босатылғаннан кейін бір аптадан кейін жұмысқа қабылданды және ол жұмысты тек жақсы ақшаға алғанын мәлімдеді. Өндіріс барысында Чэпмен деректі және театралды әдістерді қолданады, бірінші үйді басып алу сияқты көріністер үшін қолмен ұсталатын камералар мен табиғи жарық қолданады, содан кейін туннельді қуу кезінде күтпеген жарық көздерін қосады, өйткені жарық жоқ болуы мүмкін емес деп саналды. Кейіннен оның жұмысы Академия сыйлығына ұсынылып, танылса да, Чапман бұл Дэвиспен ешқашан келіспегендіктен, бақытсыз тәжірибе болды деді. "Мен сол жерде болуды жек көретінмін, мен дұрыс адам емеспін" дедім, қарғыс айттым, бірақ бәрі жақсы болды, сондықтан..." Джейн Линч, доктор Кэти Валунд рөліндегі алғашқы фильмдерінің бірінде ойнады, ол осы тәжірибені еске алды, Форд пен оның рөліне арналған жаңа диалогты түсірілімге дейін бірге ойластырды, өйткені Форд "сценарий бойынша жазылған көріністі ұнатпады". Фордтың уақыт шектеулеріне байланысты Дэвиске түсірілімнің соңғы күні мен кинотеатрларда көрсетілген күн арасында фильмді монтаждауға, дыбыстауға және аяқтауға он апта ғана берілді. Әр монтажшы фильмдегі жұмысы үшін Академия сыйлығына ұсынылды.

Harrison Ford was not originally cast for the role of Dr. Richard Kimble. Instead, a number of actors were auditioned for the part, including Alec Baldwin, Nick Nolte, Kevin Costner, and Michael Douglas. Nolte in particular felt he was too old for the role (though he is only a year older than Ford). According to Ford in a 2023 interview with James Hibberd of The Hollywood Reporter, he pursued the role of Richard Kimble due to his liking to play characters who aren't like him in addition of his desire to grow a beard or a moustache for a role, which then Warner Bros. chairman Robert A. Daly often denied due to paying to see his face unchanged. Although the role of Sam Gerard went to Tommy Lee Jones, Gene Hackman and Jon Voight were both considered for the role. The character of Dr. Charles Nichols was recast for Jeroen Krabbé after the original actor who landed the role, Richard Jordan, fell ill with a brain tumor. Jordan died three weeks after the film's release. Filming locations included Bryson City and Dillsboro, North Carolina; Blount County, Tennessee; and Chicago. Although almost half of the film is set in rural Illinois, a large portion of the principal filming was actually shot in Jackson County, North Carolina, in the Great Smoky Mountains. The prison transport bus and freight train wreck scenes were filmed along the Great Smoky Mountains Railroad just outside their depot in Dillsboro; the wreckage can still be seen from the railroad's excursion trains. The train crash, which cost $1 million to film, was shot in a single take using a real train with a locomotive whose engine had been removed. Scenes in the hospital after Kimble initially escapes were filmed at Harris Regional Hospital in Sylva, North Carolina. Cheoah Dam in Deals Gap was the location of the scene in which Kimble jumps from the dam. The rest of the film was shot in Chicago, including some of the dam scenes, which were filmed in the remains of the Chicago freight tunnels. The city hall stair chase (where Kimble narrowly escapes being apprehended by Gerard) was filmed in the corridors and lobby of Chicago City Hall. The character Sykes lived in the historic Pullman neighborhood of Chicago. Harrison Ford uses the pay phone in the Pullman Pub, and then climbs a ladder and runs down the roofline of the historic rowhouses. According to Andrew Davis, it was Ford's idea to film in Chicago. "Originally I wasn't even going to try to come to Chicago. I thought that the weather would be too cold and difficult for shooting. But Harrison, having seen several of my prior films shot in Chicago, suggested doing it here." Ford would later explain, "I grew up in Chicago, went to college in Wisconsin, and came back to take summer jobs for three years. I felt this was the best possible option as a location We could get the grittiness, we could get the flash of architecture, the charm of the lake. It has it all." Besides The Fugitive, another feature film, Michael Apted's Blink, was filmed during the exact same parade. According to Charles Geocaris, then head of the Chicago Film Office, both productions approached the film office in February about filming during the parade. Location managers and production managers for both films worked out the logistics with parade organizers, but according to Geocaris, the two camera crews would still occasionally run into each other during their shoots. Complicating matters was the weather which was fairly cold at 21 degrees Fahrenheit ( 6 °C) along with a windchill factor of minus 6 ( 21 °C). Nevertheless, disruption was at a minimum, with Geocaris recalling that "people on the parade route were laughing as Tommy Lee Jones chased Harrison Ford It was a fun thing for them." Cinematographer Michael Chapman credits Davis for the film's distinctive use of Chicago, which drew much praise upon its release. "A lot of it really feels like Chicago, because it just has a native's eye to it. That's Andy's, not mine. He knew where to look." Chapman was actually hired a week into production after his predecessor was fired, and he claims he only took the job because the money was too good. Throughout the production, Chapman would go back and forth between documentary and theatrical methods, using handheld cameras and natural light for scenes like the first house raid and then adding unexpected light sources throughout the tunnel chase as the realistic absence of light was deemed unfeasible. Though his work was later recognized with an Academy Award nomination, Chapman said it was an unhappy experience as he never got along with Davis. "I said 'I hated being there' and 'I was the wrong guy' and cursed but it all worked out, so you never know." Jane Lynch, who was cast as Dr. Kathy Wahlund in one of her first film roles, recalled having that experience, with both Ford and herself working out new dialogue for their scene right before they filmed it as Ford "didn't like the scene as it was written." Given Ford's limited window of availability, Davis had only ten weeks to edit, mix and finish the film between the last day of shooting and the day it opened in theaters. Each editor would be recognized for their work on the film with an Academy Award nomination.

Музыка

Джеймс Ньютон Говард фильмнің музыкалық қосымшасын жазды, оны The New York Times газетінің Жанет Маслин "өте тиімді" деп атады. Говард фильмге музыка жазуда қиындықтарға тап болды, ол: "Қашқын мені шынымен қиын жағдайға түсірді. Мені жұмысқа алғанда қатты қорқып кеттім" деді. Ол Джерри Голдсмиттің туындыларын тыңдағаннан кейін одан да көңілсіз болды, себебі ол музыка қажет болған эпизодтар үшін уақытша белгі ретінде пайдаланған болатын. Говард осы уақытша үзінділердің сапасына жете алмайтынына сенімді емес еді, бірақ ол бас тартпады, соңында оның музыкасы "жартылай сәтсіздікке" ұшырайтынын мойындады. Ол әсіресе қуып жететін сахналардағы жұмысына қанағаттанбады, өйткені оның скрипкалық аранжировкасы тым қиын болған деп есептеді. "Оскар" сыйлығына ие болғанда Говард: "Мен толығымен таң қалдым. Мен [өз музыкалық қосымшам] номинацияға лайық деп ойлаған жоқпын, бірақ көбінесе осылай болады. Нәтижесі жақсы болды, фильм өте керемет болды. Бұл барлығын жақсырақ көрсетеді" деді. Elektra Records 1993 жылдың 31 тамызында музыкалық қосымшадан үзінділерді қамтитын альбом шығарды. Кейіннен La La Land Records 2 дискілі, кеңейтілген және қайта жазылған нұсқасын шығарды, онда бұрын жарияланбаған бір сағаттан астам музыка, түпнұсқа саундтректен тректер және баламалы үзінділер бар.

Үй медиасы

Фильм 1994 жылғы 10 наурызда VHS және лазерлік дискілерде, ал 1997 жылғы 26 наурызда DVD форматында шығарылды. Төрт жыл өткен соң, 2001 жылғы 5 маусымда кең экранды арнайы DVD нұсқасы жарық көрді. Фильм видеожалдаудан 97 миллион долларлық кіріс әкелді. 2009 жылы фильмнің жаңадан жинақталған нұсқасы шығарылды. DVD-нің қосымша мүмкіндіктеріне түсірілімдерден алынған деректі фильмдер, Томми Ли Джонс пен режиссер Эндрю Дэвистің аудио түсіндірмелері, фильмнің жұлдыздары мен авторларымен таныстыру, сондай-ақ театрлық трейлер кіреді. Фильм 2006 жылғы 26 қыркүйекте Blu-ray форматында шықты. Қосымша мүмкіндіктерге Томми Ли Джонс пен режиссер Эндрю Дэвистің түсіндірмелері, екі деректі фильм және театрлық трейлер кіреді. Blu-ray нұсқасының аудио және бейне сапасы жағымсыз пікірлер алды, blu-ray.com сайты оны «көбінесе өте нашар» деп сипаттады. 20 жылдығына арналған Blu-ray нұсқасы 2013 жылғы 3 қыркүйекте жаңа көшірмемен және DTS HD Master Audio трекімен қатар басқа да мүмкіндіктермен бірге шығарылды. Warner Bros. Home Entertainment фильмді 4K форматында жаңартып, 2023 жылғы 21 қарашада 30 жылдығына арналған Ultra HD Blu-ray нұсқасын шығарды.

Марапаттар

Фильм 1993–1994 жылдары бірнеше марапатқа ұсынылып, жеңіске жетті. Әртүрлі киносыншылар фильмді сол жылғы ең жақсы 10 фильмнің тізіміне қосты; оның ішінде Чикаго Sun Times газетінің Роджер Эберті оны 1993 жылғы төртінші үздік фильм деп атады.

The film was nominated and won several awards in 1993–1994. Various film critics included the film on their lists of the top 10 best films for that year; including Roger Ebert of the Chicago Sun Times who named it the fourth best film of 1993. Award Category Nominee Result 1994 66th Academy Awards Best Picture Arnold Kopelson, producer Best Supporting Actor Tommy Lee Jones Best Cinematography Michael Chapman Best Film Editing Dennis Virkler, David Finfer, Dean Goodhill, Don Brochu, Richard Nord and Dov Hoenig Best Original Score James Newton Howard Best Sound Donald O. Mitchell, Michael Herbick, Frank A. Montaño and Scott D. Smith Best Sound Effects EditingJohn Leveque and Bruce Stambler 1994 Annual ACE Eddie Awards Best Edited Feature Film (Dramatic) Dennis Virkler, Don Brochu, Dean Goodhill, Richard Nord, David Finfer 1993 8th Annual ASC Awards Theatrical Release Michael Chapman 1994 ASCAP Film & Television Music Awards Top Box Office Films James Newton Howard 1994 Japan Academy Prize Best Foreign Film 1993 47th British Academy Film Awards Sound John Leveque, Bruce Stambler, Becky Sullivan, Scott D. Smith, Donald O. Mitchell, Michael Herbick, Frank A. Montaño Actor in a Supporting Role Tommy Lee Jones Editing Dennis Virkler, David Finfer, Dean Goodhill, Don Brochu, Richard Nord, Dov Hoenig Achievement in Special Effects William Mesa, Roy Arbogast 1993 6th Annual Chicago Film Critics Awards Best Picture Best Director Andrew Davis Best Supporting Actor Tommy Lee Jones 1993 Cinema Audio Society Awards Outstanding Achievement in Sound Mixing for a Feature Film Donald O. Mitchell, Michael Herbick, Frank A. Montaño, Scott D. Smith Directors Guild of America Awards 1993 Outstanding Directorial Achievement Andrew Davis 1994 Edgar Awards Best Motion Picture Jeb Stuart, David Twohy 1994 51st Golden Globe Awards Best Director – Motion Picture Andrew Davis Best Performance by an Actor in a Motion Picture – Drama Harrison Ford Best Performance by an Actor In A Supporting Role in a Motion Picture Tommy Lee Jones Kansas City Film Critics Circle Awards 1993 Best Supporting Actor Tommy Lee Jones 19th Annual Los Angeles Film Critics Association Awards 1993 Best Supporting Actor Tommy Lee Jones 1994 MTV Movie Awards Best Movie Best Male Performance Harrison Ford Best On Screen Duo Harrison Ford, Tommy Lee Jones Best Action Sequence Train Wreck National Society of Film Critics Awards 1993 Best Supporting Actor Tommy Lee Jones Southeastern Film Critics Association Awards 1993 Best Supporting Actor Tommy Lee Jones 1994 Writers Guild of America Award Best Adapted Screenplay Jeb Stuart, David Twohy

Марапат санаттары Үміткер Нәтиже
1994 66-шы «Оскар» сыйлықтары Үздік фильм Арнольд Копельсон, продюсер
Үздік қосалқы рольдегі актер Томми Ли Джонс
Үздік операторлық Майкл Чэпмен
Үздік монтаж Денис Вирклер, Дэвид Финфер, Дин Гудхилл, Дон Брошу, Ричард Норд және Дов Хоэниг
Үздік түпнұсқа музыкасы Джеймс Ньютон Ховард
Үздік дыбыс Дональд О. Митчелл, Майкл Хербик, Фрэнк А. Монтаньо және Скотт Д. Смит
Үздік дыбыс эффектілерін монтаждау Джон Левек және Брюс Стамблер
1994 Жылдық ACE Eddie сыйлықтары Ең жақсы монтаждалған көркем фильм (драмалық) Денис Вирклер, Дон Брошу, Дин Гудхилл, Ричард Норд, Дэвид Финфер
1993 8-ші жылдық ASC сыйлықтары Театрлық шығарылым Майкл Чэпмен
1994 ASCAP Фильм және Телевизия музыкалық сыйлықтары Кассалық табысы жоғары фильмдер Джеймс Ньютон Ховард
1994 Жапония академиясы сыйлығы Ең жақсы шетелдік фильм
1993 47-ші британдық кино академиясы сыйлықтары Дыбыс Джон Левек, Брюс Стамблер, Бекки Салливан, Скотт Д. Смит, Дональд О. Митчелл, Майкл Хербик, Фрэнк А. Монтаньо
Қосалқы рольдегі актер Томми Ли Джонс
Монтаж Денис Вирклер, Дэвид Финфер, Дин Гудхилл, Дон Брошу, Ричард Норд, Дов Хоэниг
Арнайы эффектілердегі жетістік Уильям Меса, Рой Арбогаст
1993 6-шы жылдық Чикаго киносыншылары сыйлықтары Үздік фильм
Үздік режиссер Эндрю Дэвис
Үздік қосалқы рольдегі актер Томми Ли Джонс
1993 Cinema Audio Society сыйлықтары Көркем фильм үшін дыбыс жазудағы ерекше жетістік Дональд О. Митчелл, Майкл Хербик, Фрэнк А. Монтаньо, Скотт Д. Смит
Америка кино режиссерлер гильдиясы сыйлықтары 1993 Режиссерлік жетістік Эндрю Дэвис
1994 Эдгар сыйлықтары Ең жақсы фильм Джеб Стюарт, Дэвид Туай
1994 51-ші «Алтын глобус» сыйлықтары Үздік режиссер – фильм Эндрю Дэвис
Драмалық фильмдегі актердің ең жақсы рөлі Харрисон Форд
Фильмдегі қосалқы рольдегі актердің ең жақсы рөлі Томми Ли Джонс
Канзас-Сити киносыншылары шеңбері сыйлықтары 1993 Үздік қосалқы рольдегі актер Томми Ли Джонс
19-шы жылдық Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығы сыйлықтары 1993 Үздік қосалқы рольдегі актер Томми Ли Джонс
1994 MTV кино сыйлықтары Ең жақсы фильм
Ең жақсы ер адам рөлі Харрисон Форд
Экрандағы ең жақсы дуэт Харрисон Форд, Томми Ли Джонс
Ең жақсы әрекеттік сахна Поезд апаттауы
Ұлттық киносыншылары қауымдастығы сыйлықтары 1993 Үздік қосалқы рольдегі актер Томми Ли Джонс
Оңтүстік-Шығыс киносыншылары қауымдастығы сыйлықтары 1993 Үздік қосалқы рольдегі актер Томми Ли Джонс
1994 Америка сценаристтер гильдиясы сыйлығы Ең жақсы бейімделген сценарий Джеб Стюарт, Дэвид Туай.

Бөлек-бөлік

Джонс 1998 жылы "АҚШ маршалдары" атты мұражайлық жалғасында Джерард рөлінде қайта оралды. Бұл фильмде Джерардтың командасы қашып кеткен күдіктінің ізін қуады, бірақ Харрисон Фордты Кимбл рөлінде көрсетпейді және 1993 жылғы түпкілікті фильмнің оқиғаларымен байланысты емес.

Новелизация

Жанна Калогридис фильмнің көптеп таралатын кітапша нұсқасын жазды. Ол түпнұсқа сценарий негізінде жұмыс істеді, онда қылмысқа әділетсіз айыпталған және федералды билік органдары тарапынан тынымсыз қудаланған дәрігер суреттеледі.

Қайта жасау

Фильм 1994/1995 жылдары Үндістанда телугу және хинди тілдерінде «Криминаль» деп, ал 1995 жылы малаялам тілінде «Нирнайам» деп қайта түсірілді. Фильмнің басты идеясы сақталғанмен, кейбір мәліметтер жергілікті ортаға бейімделу үшін өзгертілді. 2019 жылдың қараша айында Брайан Таккер «Қашқын» фильмінің жаңа нұсқасының сценарийін жазатыны жарияланды. «Тобёша» атты екі бөлімді телесериал «TV Asahi» телеарнасында көрсетілді, онда Кен Ватанабе доктор Казуки Какурай рөлінде ойнады, сюжеті 1993 жылғы фильмге ұқсас.