Кіріспе

Люси Мод Монтгомеридің 1919 жылғы "Көкаламсор аңғары" романы – Люси Мод Монтгомеридің "Жасыл шатырлы үйдің Аннасы" сериясының хронологиялық ретімен жетінші кітабы, бірақ жарық көргенінің ретімен бесінші кітабы. Бұрынғы кітаптардың басты кейіпкері – Энн Ширли болса, бұл роман оның алты баласы мен Энннің жаңа көршісі, пресвитериан дін қызметкері Джон Мередиттің балалары арасындағы қарым-қатынасқа көбірек назар аударады. Бұл туынды Монтгомеридің көптеген кітаптарын жазған Лескдейл пасторлық үйіндегі өміріне негізделген. Кітап мына сөздермен арналады: "Отандық аңғарларын жаудың қиратуынан сақтау үшін жоғары құрбандыққа барған Голдвин Лапп, Роберт Брукс және Морли Шиердің естелігіне." Бұл Бірінші дүниежүзілік соғысқа сілтеме жасайды, ол сериядағы келесі және соңғы кітаптың, "Инглисайдтың Рилласының" басты тақырыбы болып табылады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Энн Ширли Гилберт Блайтпен 15 жыл бұрын тұрмысқа шыққан. Лондонға сапардан кейін Энн Глен-Сент-Мэриге жаңа министр келгенін естіп қалады. Джон Мередит төрт баласымен - Джеральд (Джерри), Фейс, Уна және Томас Карлайлмен (Карл) - жесір қалған. Балалары анасы қайтыс болғаннан бері дұрыс тәрбиеленбеді, тек әкелері (теология мәселелеріне оңай кіріп кетеді) оларды тәрбиелеуге тиіс. Балалар ауылдағы көптеген отбасылар (олар Мередит балалары туралы тек қандай да бір қиналысқа түскен кезде ғана естиді) оларды жауыз және зиянды деп санайды, бұл оларды мистер Мередиттің ата-аналық қабілеттері мен оның министр ретінде жарамдылығына күмән келтіреді. Кітаптың басым бөлігінде Блайттар ғана Мередит балаларының адалдық пен мейірімділігін біледі. Олар жетім қыз Мэри Вэнсті аштықтан құтқарады, ал Уна оған миссис Маршалл Эллиоттпен (Мисс Корнелия Брайант) үй табады. Балалардың қиындыққа тап болғанда, Фейт кейде олардың мінез-құлқын қала тұрғындарына түсіндіруге тырысады, бұл әдетте одан да үлкен жанжалға әкеледі. Мередит, Блайт және Мэри Вэнс жиі "Радуга" деген аңғарда ойнайды, бұл кітаптағы балалар үшін жиналатын орынға айналады. Джем Блайт Мередит-ке "Жақсы мінез-құлық клубы" құрып, өзін-өзі жақсы ұстауға көмектесуге тырысады, онда Мередит-тер өздерінің жаман қылықтары үшін жазаланады. Олардың өздеріне өзі қойған жазалары Карлдың ылғал түнде бірнеше сағат бойы зиратта болғаннан кейін өкпе қабынуымен қатты науқастауына әкеледі, ал Уна күні бойы ораза ұстағаннан кейін шіркеуде құлап қалады. Бұл жағдай Джон Мередитті әкелік кемшіліктері үшін кінәлі сезіндіреді. Мистер Мередит қайтадан үйленіп, балаларына ана беру керектігін түсінеді, бірақ ол ешқашан ешкімді сүймейтінін ойлады. Ол өзінің Розмари Уэстке ғашық болғанын, жасы отыздан асқан, өзінен он жас үлкен Элен ептесімен бірге тұратын әйел екенін білгенде таңғалады. Джон Розмариге үйленуді ұсынады, бірақ Эллен Розмариге қабылдамауға тыйым салады, өйткені бірнеше жыл бұрын олар бір-біріне ата-аналарының өлімінен кейін ешқашан бір-бірін тастамауға уәде берген. Алайда, Элен ақырында балалық шағындағы сүйіктісі Норман Дугласпен қайта қосылады, ол Розмариден Эленді уәдесінен босатуды сұрайды, сонда ол Норманмен үйленуі мүмкін. Розмари келіседі, бірақ қазір Джон Мередит оны жек көреді деп санайды. Уна әкесі Розмариге деген сезімдерін білдіретінін естіп, Розмариден оның әкесіне үйленуін сұрайды. Мэри Вэнс оған үнемі қатыгез екенін айтқан үшеуі туралы күмәндануымен қарамастан. Розмари өзін жайқалып, Джон Мередитпен қайта сөйлесуге келіседі. Олар қыз-жігіт болып, Розмари мен Эллен күзде қос үйлену тойын жоспарлайды.

Инглисайдтық балалар

Джеймс Мэтью "Джем" Блайт: Джем капитан Джим және Энннің асырап алған ата-анасы Мэтью Катберттің құрметіне аталған, немесе Энннің айтуынша, "ол білетін ең керемет екі джентльмен, тіпті Гилберттің болғанын ескермей". Анамның армандар үйінде туған жалғыз бала Джемнің қызыл ирек шашы, ашық қоңыр көздері, анасының мұрны және әкесінің аузы бар. Джемнің құлақтары Сьюзанды қуантарлықтай әдемі. Ол сенімді, адал, көп сөйлемейді, бірақ жақсы оқушы. Джемнің зерттеуге, тәжірибе жасауға және байқауға құштарлығы бар. Осының арқасында ол табиғат, адамдар және балалардың өмір сүретін әлем туралы көп біледі. Ол мектепте көшбасшы, және "Жақсы мінез-құлық клубын" Манс үйінің балаларымен бірге құрды. Кітаптың соңында Джем Куинс колледжіне емтиханға дайындалып жатыр, және он бес жасқа жақындағандықтан, енді Рейнбоу-Вэллиде ойнауға қызығушылығы азайған. Дегенмен ол Фейт Мередитпен араласуды ұнатады. Джем Марилланың Энннің балаларының ішіндегі сүйіктісі және Нанға ең жақын. Уолтер Кутберт Блайт: Уолтер Энннің қайтыс болған әкесі және асырап алған отбасы Кутберттің құрметіне аталған, және балалардың арасында ең сұлуы саналады. Оның түзу қара шашы және әдемі келбеті бар. Глен Сент-Мэри балалары Уолтерді нәзік және әлсіз санады, себебі ол төбелес жасай бермейді және спортпен айналыспайды, кітап оқуды артық көреді. Мередиттер Уолтерді жақсы көреді, бірақ Мэри Вэнс оны ерекше деп санайды. Уолтерде анасының көркемдікке деген құштарлығы және қиялы бар, ол ақын болуды армандайды, және үлгі ретінде анасының шәкірттерінің бірі Пол Ирвингті таңдайды. Ол өлеңдерін әпкесі Димен бөліседі. Мектептегі балалар Уолтерді "кітаптар туралы әңгімесі" үшін құрметтейді, және одан да көп, Ден Ризе Уолтерді, анасын және оның досы Фейтті қорлағаннан кейін оны жеңгенде. Кітаптың соңында ол төбеде "Құбыршықтың" көрінісін көреді, ол әлемнің түкпір-түкпірінен келген жігіттерді шақырып тұр. Бұл көрініс келесі кітапта орындалады, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталады. Энн "Нан" Блайт: Инглисайд егіздерінің бірі, Нан атымен де, мінезімен де "Блайт", нәзік қыз, жұмсақ қоңыр көздері және жібектей қоңыр шашы бар. Оның терісі мінсіз, және ол мұны жақсы біледі. Оның көптеген достары бар, бірақ Глен Сент-Мэри ханымдары оны мақтанқор деп санайды, себебі ол анасының қимыл-қозғалыстарын, әдемілігін және поздарын еліктейді. Нан анасының қиялын мұра еткен, бұл өмірді қызықты етеді, сонымен қатар оны көптеген қиындықтарға душар етеді. "Нан" анасының құрметіне аталған. Ол Манс үйінен Джерри Мередитке көз тігіп тұрған сияқты. Нан әжесі Блайтқа ұқсайды. Диана "Ди" Блайт: Диана - Энннің балалық шағындағы досы Диананың құрметіне аталған екінші Инглисайд егізі. Оның қызыл шашы және сұр-жасыл көздері бар, анасына өте ұқсайды. Ол ағасы Уолтермен ерекше дос, оған құпияларын айтады және өлеңдерін оқуға рұқсат береді. Ди әкесіне ұқсайды, оның мінезі мен тұлғасы, практикалық ойлау қабілеті және ақыл-ойы, сондай-ақ оның көңілді әзілдері бар. Диана, анасы сияқты, шашының түсіне өкінеді және шашы Нанның шашындай болғанын қалайды. Ол өте серікшіл және жақын досының атын атап айтуды ұнатады, бұл бірнеше бақытсыз оқиғаларға әкеледі, бірақ ол бауырларына да өте адал. Оның лақап аты "Ди" емес, "Дай" деп айтылады. Ширли Блайт: Энн Ширлиді туғаннан кейін қатты ауырып қалды, сондықтан Блайттардың үй шаруасын жүргізетін Сюзан Бейкер Энн жазылғанша оған күтім жасады. Ширли оның қолына барып, көкжиектерін сүйіп, жараларын жуып алады. Ширли тыныш, сөйлеуге мәжбүрлеуді ұнатпайды, өз бетімен ойнауды ұнатады. Ол қоңыр көзді, қоңыр шашты және қоңыр терілі кішкентай қоңыр бала ретінде танымал. Ол Гилберттің әкесі Джонның мінезіне ұқсайды. Ширлиге Энннің бойжеткен кезіндегі аты берілді. Берта Марилла "Рилла" Блайт: Инглисайд балаларының ең кішісі, Рилла Энннің қайтыс болған анасы Берта және асырап алған "анасы" Марилла Катберттің құрметіне аталған. Ол семіз, дөңгелек бала болып туды, және жеті жасқа дейін солай болды. Оның қызыл шашы, анасы мен анасының анасы сияқты, кейін қызғылт қоңыр түске айналады, ал әкесінің қоңыр көздері бар. Рилла өте мақтаншақ, оны келекелеуді немесе төменгі адамдармен қатарластыруды жек көреді. Ол алты жасынан бері Кеннет Фордқа ғашық. Рилланың ақылсыз ойлары мен идеялары бар, және әйел затына жараспайтын нәрседен қорықпайды. Оның тілі байланысқан, анасы оның өсе келе жазылатынына сендіреді. Кейінірек өмірінде, тілі байланысқандығы тек Рилла шаршағанда ғана байқалады. Рилла, жасөспінім шағында, балалық шағындағы "Рилла" немесе "Өрмек" есімдерімен шақырылуына өкінеді, оның орнына құрметті және "қадірлі" аты Берта қолданылса еді. Рилла доктор Блайттың балаларының ішінде амбициясы жоқ сияқты, және оның жалғыз ниеті көңіл көтеру. Дегенмен, серияның соңғы кітабының соңында Рилла жетілген, білімді жас әйелге айналады және балалық шағындағы ойлау және мінез-құлқынан айырылады.

Мансалық балалар

Джеральд "Джерри" Мередит Джерри кітабының басында он екі жаста, және оның әкесі сияқты қара шашы мен үлкен қара көздері бар, бірақ олардағы көздер арманға батқаннан гөрі, жарқырап тұр. Ол өзін-өзі бағалау қабілетімен ерекшеленеді және "Глен мектебіндегі ең зиялы бала" деп сипатталады. Джем мен Уолтермен жақын дос. Нанға сыйқылық танытады. Фейтпен тығыз байланыста. Фейт Мередит Кітап басталғанда он бір жаста. Оның сұлулығы гүлдей гүл ашқан, бейсалу және жарқыраған. Алтын-қоңыр қырылы, қызыл еңчектері және алтын-қоңыр көздері бар. Ол оптимист, көп күледі және ерекше ойлау қабілетіне ие. Фейттің Адам атты әйгілі әуеқұсы болған, бірақ оны ескі Марта тәтесі өлтіріп, сол түні басқа бір пастормен бірге арнайы дастарқанға қойған. Кейін құстың орнына Розмари Уэст сыйлаған канарейка келді. Джемге сыйқылық танытады және Нанмен жақын дос. Фейт абайсыз, және Мередиттер "Жақсы Мінез-құлық клубын" құрғанда, оны ең көп жазалайтын сияқты. "Жақсы Мінез-құлық клубы" балалардың өздерін, басқаларды ренжітетін немесе отбасының шіркеуде жаман жағдайда көрінуіне себеп болатын әрекеттері үшін жазалау мақсатында құрылған. Клуб ақырында тоқтатылды, өйткені Манс балалары ақылға сыймайтын жазалармен, ақылға сыймайтын жағдайлар үшін жазалай бастады (мысалы, Карл "періштеден" қорқып, жаңбырлы зиратта сағат 12:00-ге дейін отыруға мәжбүр болды). Бұрын шіркеуге жақсы жұбын кедей қызға бергендіктен шұлықсыз келгені және клубтан жаза ретінде қорқынышты қызыл-көк жолақты шұлық киюден бас тартқаны мәлім. Джерриге жақын. Уна Мередит Кітап басталғанда Уна он жаста. Ол әкесі сияқты кішкентай және арманшыл. Оның қара, таза шашы және бадам тәрізді, көк түсті, қайғылы көздері бар. Кейде аузы ашылып, кішкентай төртбұрышты тістері көрінеді, кейде ұялшақтай күлімсірейді. Ол қоғамдық пікірге сезімтал және үйді таза және жинақы ұстауға тырысатын жалғыз адам. Уна өмір салтында бірдеңе дұрыс емес екенін сезінеді, оны түзетуге ұмтылады, бірақ қалай екенін білмейді. Анасын бауырларына қарағанда көбірек сағынады және Уолтерге аздап сыйқылық танытады. Манс балаларының ішіндегі ең ойлы және қамқор бала. Ол өте нәзік және әлсіз, бірде шіркеуде есінен айрылып құлап кеткен. Томас Карлайл "Карл" Мередит Карлдың қайтыс болған анасының қорқынышсыз, тікелей, мөлдір көк көзі және алтын жарқылы бар қоңыр шашы бар. Кітаптың басында тоғыз жаста, және жәндіктер мен жануарларға қызығушылық танытады. Оларды жиі төсегіне алып кетеді немесе қалтасына салып қояды. Энн оның болашақта табиғатты қорғаушы болатынына сенетінін айтады. Карл бірнеше рет ауыр науқастанып, бір рет өлімге жуық болған. Мэри Ванс Мэри шашы сары, көздері ақшыл, Мередит балалары оны "ақ көз" деп атайды. Мередит балалары қорадан тауып, үйіне алып кетеді. Кейін оны Корнелия ханым асырайды. Мэри кітапта пайда болғанда он екіге жуық жаста. Бұрын оны қашып кеткенше қамшылаған қорқынышты миссис Уайлимен бірге өмір сүрген. Манс және Блайт балалары оған қатты ұнамайды, бірақ оған мейірімді болудан бас тарта алмайды. Олар оның мақтанып, жиі ант ішуінен қатты қорқады.