Кіріспе
Лорд Байронның сатирикалық поэмасы. Ағылшын әдебиетінде 1819-1824 жылдары ағылшын ақыны Лорд Байрон жазған «Дон Хуан» – бұл сатирикалық, эпикалық поэма, ол испан халық аңызындағы Дон Хуанды, тарихи бейнеленгендей, әйелдерге құмар адам емес, керісінше, әйелдердің оңай жетегінде жүретін құрбан ретінде көрсетеді. «Дон Хуан» жанрлық әдебиет ретінде оттава римада жазылған эпикалық өлең, ол 16 кантодан тұрады. Лорд Байрон Дон Хуан кейіпкерін дәстүрлі испан халық аңыздарынан алған, бірақ оқиғаның өзі оның туындысы. 1819 жылы жарық көрген I және II кантолары Байронның замандас әлеуметтік мәселелерді және танымал тұлғаларды еркін сынайтыны үшін әдепсіз деп сынға ұшырады. 1824 жылы қайтыс болған кезде Лорд Байрон 17 кантоның 16-сын аяқтады, ал XVII кантосы аяқталмай қалды.
In English literature, Don Juan, written from 1819 to 1824 by the English poet Lord Byron, is a satirical, epic poem that portrays the Spanish folk legend of Don Juan, not as a womaniser as historically portrayed, but as a victim easily seduced by women. As genre literature, Don Juan is an epic poem, written in ottava rima and presented in 16 cantos. Lord Byron derived the character of Don Juan from traditional Spanish folk legends; however, the story was very much his own. Upon publication in 1819, cantos I and II were widely criticized as immoral because Byron had so freely ridiculed the social subjects and public figures of his time. At his death in 1824, Lord Byron had completed 16 of 17 cantos, whilst canto XVII remained unfinished.
Негізгі идея
Дон Хуан Испанияның Севилья қаласында туған батырдан басталады. Жасөспірім кезінде Хуан анасының үйленген досымен махаббатқа түседі. Әйелдің күйеуі оның жігітпен қарым-қатынасын білгенде, Дон Хуан алыс Кадис қаласына жіберіледі. Жолда ол Эгей теңізіндегі аралда кеме апатына ұшырап, сол жерде жаулары кейіннен Дон Хуанды түрік құлына сатқан қарақшының қызымен кездеседі. Константинополь құл базарында сұлтан Дон Хуанды сатуда көріп, оны сатып алуға және қызға ұқсатып, өзінің бөлмесіне кіргізуге бұйрық береді. Сұлтанның қызғанышын оятқан Дон Хуан харемнен тірі қашып құтылады. Ол Ресей империясының әскеріне қосылады, мұсылман қызын құтқарады және патша сарайында қызмет етуге мүмкіндік беретін Екатерина Ұлының ықыласына ие болады. Ресейлік өмір барысында Дон Хуан климатқа байланысты ауырады, ал Екатерина оны Англияға орыс сарай қызметкері ретінде қайтарады. Лондоннан келген дипломат Дон Хуан мұсылман қызына қамқоршы табады. Кейіннен баяндамада Дон Хуанның ағылшын аристократиясымен болған оқиғалары баяндалады.
I ән
Испанияда. Дон Хуан Севильяда әкесі Дон Хосе мен анасы Донна Инеспен бірге тұрады. Романтикалық Донна Джулия, Дон Альфонсоның жиырма үш жасар әйелі, он алты жасар Дон Хуанға ғашық болады және оған құмарлық танытады. Оның сүйкімділігіне қарсы тұруға тырысқанына қарамастан, Джулия Хуанмен махаббатқа түседі және ғашық болады. Әйеліне опасыздық жасады деп күдіктенген Дон Альфонсо олардың жатын бөлмесіне кіреді, соңынан оның күзетшілері келеді. Олар қожайынның бөлмесін тінткенде ешкімді де, күдікті ештеңе де таппайды, себебі Хуан төсектің астына жасырынған; Дон Альфонсо және оның серіктері бөлмені тастап кетеді. Кейінірек жалғыз өзі бөлмесіне оралғанда, Дон Альфонсо Хуанның аяқ киімін көреді, содан олар Донна Джулия үшін төбелес жасайды. Дон Альфонсомен төбелесін тоқтатып, Дон Хуан қашып құтылады. Ұлының тудырған жаман әйгісі мен қауесеттерді тоқтату үшін Донна Инес Дон Хуанды Еуропаға саяхаттауға жібереді, оның моральдық қасиеттерін жақсартуға үміттенеді. Алданып қалған Дон Альфонсо адал емес әйелі Донна Джулияны монастырға қамау арқылы жазалайды.
II ән
Севильядан қуылған. Дон Хуан Педрильо, мұғалім және қызметшілерімен бірге Кадиске сапар шегеді. Сапар барысында Хуан Донна Джулияға деген құштарлығын баса алмай, бірақ теңіз ауруы оны мазалайды. Дауыл кемені қиратады; Хуан, оның серіктері және бірнеше теңізшілер ұзын қайыққа мініп құтылады. Эгей теңізінде адасқан күйде, олардың азық-түлігі таусылып, Дон Хуанның итін жеуге мәжбүр болады. Содан кейін теңізшілер адам жегіштерге айналып, Педрильоны жейді; кейіннен, адам жегіш теңізшілер ақылдан айырылып, қайтыс болады. Бұл ән негізінен "Wager" кемесінің апатынан аман қалғандардың естеліктеріне, соның ішінде Байронның әкесі, адмирал Джон Байронның, жас кезінде Чили жағалауында "H.M.S. Wager" кемесімен болған апатқа қатысқан оқиғаларына негізделген. Хуан кеме апатынан және қайықпен құтылудан жалғыз аман қалады. Киклад аралдарының біріне жеткенде, екі әйел – Хайде және Зои (екіншісі біріншісінің қызметшісі) кемеден құлаған Хуанды тауып, жағалаудағы үңгірде күтім көрсетеді. Хайде мен Хуан бір-бірінің тілін білмесе де, түсінбесе де, ғашық болады. Алайда, Хайдедің әкесі Ламбро – пират және құл сатушы, ол Дон Хуанды ұнатпайды, оны құл етіп, Осман империясының Константинополь қаласына жібереді.
III ән
Бұл – ауытқу. Осман империясының Грекия үстемдігі туралы саяси пікірлерін білдіру үшін Байрон III кантоның «Грекия аралдары» бөлімінде Дон Хуан туралы мәтіннің өлең стилінен және саноқ жүйесінен өзгеше нөмірлеу мен өлеңдеуді пайдаланады. Сонымен қатар, Дон Хуанның баянына оралғанда, баяндаушы Хайде мен Дон Хуанның тойларының тізімін ерекше бейнелейді. Хуанның кемесі аралға келген кезде, арал тұрғындары Ламброның (Хайдидің әкесі) қайтыс болғанына сенген, бірақ ол оралып, қызын бір ер адаммен бірге көреді. III кантоның соңында Байрон Дон Хуанның оқиғасынан қайта ауытқып, әдеби қарсыластарын, Көл ақындарын, атап айтқанда Уильям Вордсвортты (1770–1850), Роберт Саутиді (1774–1843) және Сэмюэл Тейлор Колриджді (1772–1834) жергілікті жерге сынайды.
IV ән
Құлдыққа сатылған. Аралда Хайди мен Дон Хуан ғашықтары оянып, оның әкесі Ламброның келгенін біледі. Ламбро өз қарақшы әріптестерінің көмегімен Хуанды құлдыққа айналдырып, құлдарды Константинопольдегі құл сату нарығына апаратын қарақшы кемесіне мінгізеді. Хайди жақын жанын жоғалтқанына қайғырып, Дон Хуанның баласын күтіп жүргенде жүрегі ауырып қайтыс болады.