Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдағы футбол американдық футбол, ареналық футбол, қауымдастық футбол, қағаз футбол және Қытай Халық Республикасының аумағында, Гонконг пен Макаодан басқа, "футбол" деп аталатын басқа да спорт түрлерін қамтиды.
Football in China includes the practice of American football, arena football, association football, paper football, and other "football" termed sports in the territory of the People's Republic of China that does not include Hong Kong and Macau.
Ежелгі
Футболдың "кужу" деп аталатын түрі 2300 жыл бұрын Лин Цзи қаласында әскери спорт ретінде жасақтарды жаттықтыру және жауынгерлердің физикалық жағдайын тексеру үшін қолданылған. Кужу дегеніміз не? "CU" – "тебу" дегенді, ал "JU" – "былғары доптың бір түрі" дегенді білдіреді. Кужу – ежелгі қытайлық доп ойыны. Ойынның мақсаты үлкен тесіктен допты торға өткізу болып табылады. Қазіргі американдық футбол сияқты, кужу ойнағанда қолдарды пайдалануға рұқсат етіледі. Бұл спорт ортағасырлық Қытайда кең таралған, сондай-ақ ежелгі Қытайдың жоғары топтары мен әлеуметтік санаттары арасында да танымал болды. Оны зиялылар, патшалар, сарбаздар және тіпті шаруалар ойнаған. Кужудың екі түрі болған. Бірі – бәсекелестік, онда командалар гол соғу үшін күшін сынап, қақпашылармен ойнаған. Екінші түрі – көңіл көтеру мақсатындағы көрсету, онда тікелей музыка ойналып, әйелдерге де қатысуға рұқсат берілген. Оның басты мақсаты – техникалық шеберлікті көрсету болған. Қытай әдебиетінде кужу туралы алғашқы жазбалар Соғысқан Штаттар кезеңіне (б.з.д. 475-221 жж.) дейін жетеді. Осы кезеңнен кейін б.з.д. 202 жылдан 220 жылға дейін Хан әулетінің билігі орнады. Хан әулеті Қытайға байлық пен мәдени жетістіктер әкеліп, кужудың дамуына жағдай жасады. Алайда, 220 жылы Хан әулетінің құлауынан кейін кужу танымалдылығы төмендеді. Ұзақ уақытқа жоғалып кеткеніне қарамастан, спорт Тан әулеті (618-907) кезінде қайта жанданды. Ол енді тек ақсүйектерге ғана арналмады, халықтық дәстүрдің бір бөлігіне айналып, қытайлық фестивальдарда ойналды. Кужу Сунь әулеті (960-1279) кезінде Қытайдың экономикалық, мәдени және әлеуметтік дамуының жаңа биіктеріне жеткенде, қытай мәдениетінде өзін нығайта берді. Кужу туралы және оның ежелгі Қытайдағы ықпалы туралы көптеген жазбалар бар. "Шығыс астанасының сұлулығы" атты кітапта оның тарихы жазылған. Кужу ойнағандар көбінесе бай отбасылардан шыққан, ал кейбіреулері кәсіби ойыншылар болған. Алайда, кужу тек ерлерге ғана қатысты емес, Тан әулетінің (618-907 жж.) басқа жазушылары әйелдердің ерлермен бірге ойнағаны туралы әңгімелерді жазды. Ойын көбінесе банкеттер мен салтанаттарда көңіл көтеру үшін ойналатын, тіпті Сунь әулетінің императоры Тайцзу да кужу ойнап жүрген суретке түскен. Бірақ, кужу Мин әулеті (1368-1644) кезінде қайтадан маңыздылығын жоғалтты. Алғашқы Мин билеушісі тіпті кужуды тыйым салған, өйткені ол жұмыстан және әскери жаттығулардан алаңдатады деп саналды. Бұл жоғалудан кейін кужу қайта жаңғырған жоқ, себебі батыстың футбол сияқты әсері кужуді толықтай жойды.
A version of football called "cuju" was already practiced more than 2300 years ago in the city of Lin Zi as a military sport that served to train the troops and check the physical condition of the soldiers. What does cuju mean? CU means "to kick" and JU "a type of leather ball". Cuju is regarded as an ancient Chinese ball game. It is a competitive game involving kicking the ball through a large opening and into a net, and just like modern day American football, hands can be used when playing Cuju. This sport was quite popular in medieval China, and it was also more pervasive among the higher ranks and classes in ancient China. It was also played and enjoyed by the intellectuals, royalty, soldiers, and even the peasants. There were two forms of cuju. One served as a competition, in which teams played each other trying to score as many goals as possible with goals and keepers. The other type of exhibition was more for entertainment, which even had live music in the background and female players were allowed, with its main purpose was to demonstrate technique and dexterity. The first recorded references to cuju in Chinese literature dates back to the Warring States Period (475 221 BC). Following this period came the rule of the Han dynasty from 202 BC to 220 AD. The Han dynasty brought wealth and cultural sophistication to China and allowed for cuju to flourish. However, after the falling out of the Han dynasty in 220 AD, cuju began to slowly decline in popularity. Despite its brief disappearance, the sport was revived during the Tang dynasty (618 907) where it was no longer restricted to nobility, but instead became a part of folk tradition and played at Chinese festivals. Cuju continued to cement itself in Chinese culture during the Song dynasty (960 1279) when China had reached new heights in economic, cultural and social development. There were many written records of Cuju and its influence in ancient China. A book called the Splendours of the Eastern Capital recorded the history of Cuju. Players of Cuju were usually men that came from wealthy families, some of whom played professionally. However, Cuju was not only limited to men, and other writers in the Tang Dynasty (618 to 907 AD) recorded stories of women playing alongside men. The sport was often played as entertainment for banquets and ceremonies, and even the Emperor Taizu of the Song Dynasty was seen in a painting playing Cuju. However, cuju again lost its importance during the Ming dynasty (1368 1644). The first Ming ruler even banned cuju altogether because it was believed to be a distraction from work and military training. After this disappearance, there never was another revival of cuju because western influences, like association football, officially got rid of cuju altogether.
Қазіргі заманғы
Қытай футбол қауымдастығының супер лигасы (кейде "Қытай супер лигасы" деп те аталады) – Қытай материгіндегі ең жоғары деңгейдегі кәсіби футбол лигасы (Гонконг, Макао және Тайваньдағы футбол қауымдастықтары мен лигалары тікелей ФИФА мен АФК-ның басқаруында). Оның төменгі лигалары – Қытай футбол қауымдастығының А лигасы, Қытай футбол қауымдастығының В лигасы және Қытай футбол қауымдастығының мүшелері ассоциациясының чемпиондары лигасы. Қытай супер лигасы 2004 жылы құрылған, ал оған дейін 1989 жылы құрылған Қытай футбол лигасы А болған. Ұйымдастырушысы – Қытай футбол қауымдастығы, ал операторы – Қытай супер лигасы ЖШС. Бұл Азиядағы ең бәсекеге толы футбол лигаларының бірі, сонымен қатар ең жоғары орташа көрермендер санына ие. Чемпионға Вулкан кубогы табыс етіледі. 2017 жылғы Халықаралық футбол тарихы және статистика федерациясының соңғы рейтингісі бойынша Қытай супер лигасы әлемдік лигалардың арасында 36-шы орында, ал азиялық лигалардың арасында 3-ші орында тұр. 2006 жылдан бері Қытай супер лигасына қатысатын клубтардың саны 16-ға дейін тұрақты болды. 2020 жылдың 29 желтоқсанында Қытай футбол қауымдастығы 2022 жылғы маусымда Қытай супер лигасының 18 командадан тұруын растады. 2022 жылғы маусымда "3 команда жоғары, 3 команда төмен" қағидасы қолданылады. 2022 жылдың 6 шілдесінде Қытай футбол қауымдастығы өткізген мәжілісте Қытай супер лигасының 2022 жылдың 5 тамызынан бастап 11-ші турдан (екінші кезең) бастап үй және сыртқы ойындарды қайта бастайтыны расталды. 14 қазанда Қытай супер лигасының "қайта іске қосылу" күні ресми түрде расталды. Қытай супер лигасы 19-шы тур, қосымша матчтардың 20-шы туры және 23-ші, 25-ші турларды жариялады.
The Chinese Football Association Super League (referred to as "Chinese Super League" or "Chinese Super League") is the highest level professional football league in mainland China (Hong Kong, Macao, and Taiwan have football associations and leagues directly under FIFA and AFC). Its lower leagues are the Chinese Football Association League A, the Chinese Football Association League B, and the Chinese Football Association Member Association Champions League. The Chinese Super League started in 2004 and was formerly known as the Chinese Football League A, established in 1989. It is organized by the Chinese Football Association and operated by the Chinese Super League Co., Ltd. It is one of the most competitive football leagues in Asia with the highest average attendance rate. The champion will receive the Vulcan Cup. According to the latest ranking of the International Federation of Football History and Statistics in 2017, the Chinese Super League ranks 36th in the world and 3rd among the Asian leagues. Since 2006, the number of participating clubs in the Chinese Super League has been stable at 16; on December 29, 2020, the Chinese Football Association confirmed that the Chinese Super League will expand to 18 teams in the 2022 season. The policy of "up 3 down 3" will be implemented in the 2022 season. On July 6, 2022, the Chinese Football Association held a meeting to confirm that the Chinese Super League will resume home and away games from the 11th round (second stage) on August 5, 2022. On October 14, the "restart" time of the Chinese Super League was finally confirmed. The Chinese Super League officially announced the 19th round, the 20th round of supplementary matches and the 23rd 25th rounds.
Қауымдастық футболы
Қытай Суперлигасы (CSL; ) – Қытай Футбол қауымдастығының (CFA) басшылығымен жұмыс істейтін Қытайдың кәсіби футболдың ең жоғары деңгейі. Суперлига 2004 жылы бұрынғы жоғарғы дивизион, Қытай Футбол қауымдастығы Жа А лигасының қайта құрылуы арқылы құрылды. Лига бастапқыда 12 командадан тұрса, қазір 16 команда бақталастырып жүр. Лига матчтарды бұрмалау, заңсыз тікелей ставкалар, сондай-ақ Қытай Халық Республикасы үкіметі түзетуге уәде берген алаңда және одан тыс жердегі зорлық-зомбылыққа куә болды. Қытай Футбол қауымдастығының екі бұрынғы жоғары лауазымды қызметкері пара алуы үшін қамауға алынып, сотқа тартылды. Суперлига клубтарда шетелдік ойыншыларды тым көп пайдалануы үшін, соның ішінде шетелдік ойыншылардың рекордтық трансферлері үшін сынға ұшырады. Шетелдік ойыншыларға, африкалықтарға қатысты нәсілшілдік көзқарастар да байқалды. Бұл спортты БАҚ жарыса жазады. Ұлттық жарыстар көбінесе CCTV 5 және CCTV 5+ телеарналарында көрсетіледі. Дегенмен, Гуандун теледидары Премьер-лига мен УЕФА Чемпиондар лигасының көрсету құқығын өзінде сақтайды. 1996 жылдан бері CCTV 5 «Футбол түні» (足球之夜) бағдарламасында Италия Серия А және Германия Бундеслигасының ойындарын тікелей эфирде көрсетеді. Серия А, Бундеслига және Ла Лига CCTV 5 арнасында трансляцияланады. Шанхайдың «Дунфан» спорт арнасы да жаңалықтарды жабады. «Vision China» сияқты бастамалар жасалды, ол FIFA Vision Asia-ның бір бөлігі болып табылады. Бұл бағдарлама маркетинг, даму, оқыту, спорт медицинасы, жарыстар, БАҚ және жанкүйерлерді қамтиды. Сонымен қатар, Қытайдағы футбол қауымдастығын бағалау, матчтарды жоспарлау және оларды мониторингтеу де қарастырылады. ФИФА мақсат жобасының бөлігі болып табылатын Қытайға арналған мақсат жобасы CFA-ның жаңа кеңсесін салуға көмектесу үшін инвестиция жасады. Үкімет кем дегенде 70 000 футбол алаңы мен 24 000 мектеп құрды. Сол жылы «Бейжің Гуоань», «Гуанчжоу Эвергранде» және «Шандоң Лунь Тэйшань» командалары ғана Weibo әлеуметтік желісінде кем дегенде 5 миллион жанкүйерге ие болды. Қытай футбол клубтары әлеуметтік желілерде ең танымал спорт клубтары болып табылады. 2015 жылдың 15 маусымына қарай Weibo-дағы қытай клубтарының танымалдылығы төмендегі кестеде көрсетілген:
The Chinese Super League (CSL; ) is the highest tier of professional association football in Mainland China, operating under the auspices of the Chinese Football Association (CFA). The Super League was created by the re branding of the former top division, Chinese Football Association Jia A League, in 2004. While the league originally consisted of 12 teams, 16 teams now compete in it. The league has witnessed match fixing, illegal betting, and violence on and off the pitch which the government of the People's Republic of China has promised to fix. Two former top executives of the Football Association of China were arrested and prosecuted for taking bribes. The Super League is criticized for overusing of foreign players in clubs, including some record breaking transfers of foreign players. The racist sentiment against foreign players, including African ones, has been seen. The sport is covered by the media. National competitions are generally televised on CCTV 5 and CCTV 5+. Guangdong Television reserves rights, however, for the Premier League and the UEFA Champions League. Since 1996, CCTV 5 has had weekly programmes televising live games in the Italian Serie A and German Bundesliga to Football Night (足球之夜). Serie A, Bundesliga and La Liga are broadcast on CCTV 5. Shanghai's Dongfang Sports channel also has coverage. Initiatives have been developed, including Vision China, a part FIFA Vision Asia. The program covers marketing, development, training, sports medicine, competitions, media, and fans. It also includes assessments on association football in China, planning matches, and monitoring them. Goal Project for China, a part of FIFA Goal Project, invested in China to help build the new headquarters of CFA. The government has created at least 70,000 fields and 24,000 schools. In that year, Beijing Guoan, Guangzhou Evergrande and Shandong Luneng Taishan were the only Chinese sports clubs with at least 5 million followers on Weibo. The Chinese football clubs are the most popular Chinese sports clubs on social media. The table shows the popularity of the Chinese clubs on Weibo as of 15 June 2015:
Бәсекелестік жүйесі
Қытай Суперлигасы үйде және сыртта екі циклды жүйе бойынша өтеді. Маусымның барлығында 34 тур өтеді. Қытай Суперлигасы "үш команда жоғары, үш команда төмен" қағидасын қолданады, яғни Қытай Суперлигасының 16-шы, 17-ші және 18-ші орындары тікелей Бірінші лигаға (A лигасына) түсіріледі. Бірінші лиганың (A лигасының) 1-ші, 2-ші және 3-ші орындары тікелей Қытай Суперлигасына көтеріледі.
The Chinese Super League is carried out in a double round way of home and away games. There are 34 rounds in the whole season. The Chinese Super League implements the "up 3 down 3" policy, that is, the 16th, 17th and 18th places in the Chinese Super League are directly relegated to the A League. The 1st, 2nd, and 3rd places in the A League are directly promoted to the Chinese Super League.
Нүктелер ережесі
Әр команда жеңіс үшін 3 ұпай, теңдік үшін 1 ұпай, ал жеңіліс үшін 0 ұпай алады. Биылғы Қытай Суперлигасының барлық жарыстары аяқталғаннан кейін ең көп ұпай жинаған команда бірінші орынға ие болады. Егер екі немесе одан көп команданың ұпай саны бірдей болса, олар келесі тәртіппен орналасады:
Each team has 3 points for a win, 1 point for a draw, and 0 points for a loss. After all the competitions of the Chinese Super League in the current year are completed, the player with the most points will rank first. If two or more teams have an equal number of points, they will be ranked in the following order:
1. Бірдей ұпай жинаған және өзара ойындарда көбірек ұпай жинаған командалар бірінші орынға ие болады;
1. Teams with equal points and more points in each other's competitions will be ranked first;
2. Бірдей ұпай жинаған және өзара ойындарда гол айырмасы жақсырақ командалар бірінші орынға ие болады;
2. Teams with equal points and more goal difference in each other's games will be ranked first;
3. Бірдей ұпай жинаған және өзара ойындарда көбірек гол соққан команда бірінші орынға ие болады;
3. The team with the same score and the highest number of goals in each other's games will be ranked first;
4. Егер команданың клубына қарасты резервтік команда осы маусымда резервтік командалар лигасында бірінші орында болса, онда ол бірінші орында тұрады;
4. The reserve team of the club to which it belongs is ranked first in the reserve team league this season, and it ranks first;
5. Сол жылы Қытай Суперлигасының барлық жарыстарында ең көп гол айырмасы бар тең ұпай жинаған командалар бірінші орынға ие болады;
5. Teams with equal points that have the most goal difference in all competitions of the Chinese Super League in that year will rank first;
6. Сол жылы Қытай Суперлигасының барлық жарыстарында ең көп гол соққан тең ұпай жинаған команда бірінші орынға ие болады;
6. The team with equal points that scored the most goals in all the competitions of the Chinese Super League in that year will be ranked first;
7. Ең көп әділ ойын ұпайларына ие команда алға шығады (қызыл және сары карточкалар ескеріледі, әр сары карточка үшін 1 ұпай, әр қызыл карточка үшін 3 ұпай есептен шығарылады);
7. The player with the highest fair play points is in the front (red and yellow cards will be deducted, 1 point will be deducted for each yellow card, and 3 points will be deducted for each red card);