Кіріспе

Монако княздығының ұлттық елтаңбасы – Монако елтаңбасы, сондай-ақ гербтік жетістік немесе үстемдік белгісі деп те аталады. Бұл Монако княздығының қазіргі билеушілері Гримальди әулетінің символдық бейнесі. Гербтік жетістік маңызды символикалық мағынаны білдіреді және Гримальдилердің тегін ғана емес, сонымен қатар олардың иелігіндегі аумақтардағы билігін де көрсетеді. Осы жағдайда францискан монахтары, тәж, Әулие Карл орденінің мойындықтары және қызыл және күміс түсті ромбтың бәрі Монакода билікке келуімен байланысты тарихи оқиғаларды көрсетеді, олар 13 ғасырға дейін жетеді. Бұл жетістіктің тарихына келетін болсақ, дәстүр бойынша әр ұрпақтың ең үлкен еркек баласы оны өз ерекшеліктеріне қарай таңдап алып келген. Біз бүгін көріп отырған бейне – жалғыз мұрагердің емес, жүздеген жылдық дәстүрдің естелігі. Гримальдилердің итальяндық тегінің Генуя аристократиясымен байланысы ескі, бірақ мықты; олардың Монакоға әсері бірнеше ғасырға созылды – олардың 11 ғасырдың соңында билікке келуінен басталады.

Гримальдидің шығу тегі

Гримальди әулеті Италияның Генуя қаласында теңіз саудасы арқылы байлық жинаған және 12 ғасырда танымал болған көрнекті отбасы ретінде пайда болды. Жеке байланыстар тұрғысынан, Отто Канелла бұл әулеттің маңызды рөл атқарған алғашқы тіркелген мүшесі саналады, оның 1133 жылы Генуя Республикасының консулы қызметін атқарғандығы франко-итальяндық жағалауда әулеттің жеке билік орнатуының бастауы болды деуге болады. Бұл қолдаушылар Франсуа Гримальдидің гибеллиндерге қарсы жеңісін еске түсіреді, олардың Монаконың тасын қорғауға жасаған сәтсіз әрекеті 1297 жылы аймақты басып алуға және Гримальди әулетінің билігінің басталуына әкелді. Символикалық тұрғыдан алғанда, монахтар осы тарихтың маңызды бөлігі болып табылады, себебі Франсуа Гримальди қамалға байқалмай кіру үшін монах кейпінде жасырыныпты, сондықтан осы қарулы жетістікте діни тұлғаның қару ұстап тұрған бейнесі басым тақырып болып табылады. Сол жылдың 4 қаңтары бүгінгі Монаконың құрылған күні ретінде танылды, онда Гримальди әулеті әлі де осы аумақта маңызды (немесе толық) билікке ие, бұл оқиғамен байланысты символдарға зор тарихи құндылық береді. Аталған тұлғаның тегіне қатысты, Франсуа Гримальдидің таныс тегіне қарамастан, қазіргі биліктегі билеушілер техникалық тұрғыдан атақты «Мализияның» тікелей ұрпақтары емес; өйткені оның некесінен бала тумағандықтан, оның туысы Райнир I оның мұрагері және Монаконың лорды болды. Бұл үлгінің қазіргі заманғы маңыздылығы олардың ата-бабасы Гримальдо Канеллаға байланысты, оның гербі тек қызыл және күміс түсті ромбтардан тұрады. Гримальдо Канелланың осы гербтегі маңызды рөлі Гримальди әулетінің атын қалыптастырудағы үлкен еңбегіне негізделген. Ромб пішінінің өзі француздық тамырлармен байланысты болуы мүмкін, олар Монако мен Франция арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастар арқылы түсіндіріледі. Сент-Шарль ордені – ең жоғары құрмет ретінде патшаның бұйрығымен табысталған рыцарлық орден. Ал тәждің маңызы зор, себебі ол Монаконың дербес саяси құқығын мойындауды көрсетеді – бұл процесс 1419 жылдан бері жүзеге асырылып келеді. Әулетпен байланысты барлық символикалық элементтер мемлекеттің символы ретінде біріктірілді. Бұл тарихи қақтығыстың мәні олардың германдарға (қасиетті Рим императорларын қолдап) қарсы оппозициядағы папалық билікке берген мызғымы мен осы сенімдерді Гримальди әулетін бейнелейтін эмблемаға енгізудің маңыздылығын растады. Мұны ескере отырып, елде француз мәдениеті басым болғанына қарамастан, бүгінгі Монаконы қалыптастырған көптеген қақтығыстар итальяндықтар тарапынан туындады, бұл діни және отбасылық тарихтың байлығына қосымша себептер береді.

Бүгінде Монакодағы қарулы әскер

Бүгінде Монаконың гербі Гримальди әулетінің мәртебелік белгісі емес, көбінесе ұлттық нышан саналады. Дегенмен, қазіргі Монако князі Альберт II осы нышанды жеке геральдикалық өкілі ретінде тағайындап жүр. Бұл гербтің тарихи маңызын ескере отырып, ол болашақ билеушілерге мұрагерлікпен беріледі деп сенімді айтуға болады. Сонымен қатар, осы нышанның кейбір элементтері Монаконың күнделікті өмірінде де қолданылады: ұраны гербтен бөлек, монеталарда да бейнеленген, ал гербтің жеңілдетілген түрі автокөліктердің нөмірлік тақталарында пайдаланылады. Бұл герб ежелгі дәуірлерді еске түсірсе де, қазір ол Монако мен оның халқын, әулеттен гөрі жақсырақ көрсетеді.