Мұхит аңызы немесе 1900 пианиношысының тарихы

Кіріспе

Джузеппе Торнаторедің 1998 жылғы фильмі «1900 жыл туралы аңыз» («Океандағы пианист туралы аңыз») – Джузеппе Торнаторе режиссерлік еткен, Тим Рот, Пруит Тейлор Винс және Мелани Тьерри бас рөлдерде ойнаған 1998 жылғы итальяндық-ағылшын тіліндегі драмалық фильм. Бұл Торнаторедің ағылшын тіліндегі тұңғыш фильмі болды. Фильм Алессандро Барикконың «Новеченто» атты монологынан шабыттандырылған. Фильм әлемдік деңгейде көптеген марапаттарға ие болды, оның ішінде саундтрегі үшін бірнеше жүлде жеңіп алды.

Сюжет

Тарих сюжеттің қалыбында бірнеше қайта оралмалы сахналар арқылы айтылады. Музыкант Макс Туни музыка дүкеніне кіріп, ескі Conn трубасын сатады. Өзінің қадірлі мүлігінен айырылысып, оны соңғы рет ойнауға рұқсат сұрайды. Дүкен иесі келіседі, ал ол ойнағанда, сатушы әнді ол тапқан жазу матрицасында (мастер-дискіде) жазылғандай таниды. Ол кімнің шығармасы екенін сұрайды, Макс оған 1900 жылының оқиғасын айтады. Төрт қабатты «Виргиния» лайнерінің бірінші сыныптағы асханасында тастап кетілген сәби табылады. Дэнни Будман, қазандық бөлмесіндегі көмірші, балаға Дэнни Будман Т. Д. Лимон 1900 деген ат қояды, өзінің атымен, бала табылған жеміс жәшігімен және жылмен атап, оны өз баласы сияқты өсіреді. Бірнеше жылдан кейін Дэнни жұмыс орындасындағы апаттан қаза табады. Полиция қызметкерлері оны жетімдер үйіне апару үшін кемеге келгенде, 1900 бірнеше күн жасырынып, ешқашан үйренбеген фортепианода керемет ойнайды. 1900 музыкаға ерекше қабілетін көрсетеді және ақырында кеме оркестріне қосылады. 1927 жылы Макс оркестрге мүше болып келгеннен кейін, екеуі жақын дос болады. 1900 кемеден ешқашан шықпайды, себебі сыртқы әлем оның қиялы үшін тым «үлкен». Ол жолаушылар жаңа музыкалық бағыттар мен стильдерін түсіндіргенде, сыртқы музыкалық тенденциялардан хабар алады. Оның пианист ретіндегі даңқы соншалық, Нью-Орлеан джазының әйгілі Джелли Ролл Мортон оны фортепиано дуэліне шақырады. Мортонның алғашқы пьесасын естігеннен кейін, 1900 өте қарапайым және баршаға таныс («Түн тыныштығы») әуенін орындайды, Мортонның өзін мазаққа салғандай сезінеді. Мортон өз талантын көрсетуге тырысса, ол 1900-дің көздеріне жас келтіретін әсерлі пьеса («The Crave») орындайды. Содан кейін ол Мортонның енді ойнаған әуенін жадынан қайталайды. Оның ойнауы көрермендерді таң қалдыра алмайды, бірақ оның түпнұсқалық шығармасы («Тұрақты қозғалыс») осындай шеберлік пен адамнан асып түсетін жылдамдыққа ие, металл фортепианоның ішектері темекіні тұтандыруға жеткілікті ыстық болады, ол Мортонға жеңіс белгісі ретінде ұсынады. Жазу продюсері 1900-нің шеберлігін естіп, жазу құралдарын алып келіп, 1900-нің түпнұсқалық композициясының демо-жазуын жасайды. Ол бұл шығарманы жаңа ғана келген әйелден (Қыз) шабыттандырылып жасайды. Ол жазуды естігенде, 1900 оны тікелей орындамаса, музыканы тыңдайтын кез келген адамға ренжіп, мастер-дискіні алады. Содан кейін ол оны шабыттандырған Қызға беруге тырысады, бірақ оған қол жеткізе алмайды және оны бөлшектерге бөліп жібереді. Оқиға 1940 жылдардың ортасына дейін қайта оралады, Макс (1933 жылы кеме оркестрінен кеткен) енді құлап жатқан кеменің бос корпусынан 1900-ді табуға тырысады, ол теңізге батыруға дайын. Макс кемеге оралып, 1900 көп бұрын жазған жазуды орындайды, оны сыртқа шақыруға үміттенеді. Макс пен 1900 ақыры қайтадан кездеседі, ал 1900 әлемнің өлшеміне қорқып, кемемен бірге батып кетуге дайын. Ол өз тағдырын кемемен байланысты деп санайды және ол білген жалғыз үйін тастап кете алмайды. Макс дүкеннен шыққанда, дүкен иесі оған трубаны қайтарып береді, ақша сұрамастан: «Жақсы оқиға ескі трубадан құндырақ».

The story is told in the midst of the plot as a series of flashbacks. Musician Max Tooney enters a music shop and sells his old Conn trumpet. Clearly torn at parting from his prized possession, he asks to play it one last time. The shopkeeper agrees and, as he plays, the vendor recognizes the song as the same as recorded on a record matrix (master disc) he found. He asks who the piece is by and Max tells him the story of 1900. A baby boy is found abandoned in the first class dining room of the four stacker ocean liner SS Virginian. Danny Boodman, a coal man from the boiler room, names the boy Danny Boodman T. D. Lemon 1900, after himself, the fruit crate the boy was found in, and the year, and raises him as his own. A few years later Danny is killed in a workplace accident. When police officers come on the ship to take him to the orphanage, 1900 hides for several days and reappears playing a piano very well without having ever been taught. 1900 shows a particular gift for music and eventually grows up, joining the ship's orchestra. When Max is hired as a member of the orchestra in 1927, the two become close friends. 1900 never leaves the vessel, the outside world is too "big" for his imagination at this point. He stays current with outside musical trends as passengers explain new music trends or styles. His reputation as a pianist is so renowned that Jelly Roll Morton, of New Orleans jazz fame, comes aboard to challenge him to a piano duel. After hearing Morton's first tune, 1900 plays a piece so simple and well known ("Silent Night") that Morton feels mocked. As Morton becomes more determined to display his talent, he plays an impressive tune ("The Crave") that brings tears to 1900's eyes. He then plays from memory the entire tune that Morton had just played. His playing fails to impress the crowd until his original piece ("Enduring Movement"), of such virtuosity and superhuman speed that the metal piano strings become hot enough to light a cigarette, which he hands to Morton as a gesture of victory. A record producer, hearing of 1900's prowess brings a recording apparatus aboard and cuts a demo record of a 1900 original composition. He creates the piece, inspired by a woman (The Girl) who has just boarded and mesmerizes him. When he hears the recording, 1900 takes the master disc, offended at the prospect of anyone hearing the music without him having performed it live. He then tries to give the master to The Girl who inspired it, but is unable to and breaks it into pieces. The story flashes back to the mid 1940s periodically, as Max (who has left the ship's orchestra in 1933) is seen trying to find 1900 in the now deserted hull of the vessel which is scheduled to be scuttled and sunk far offshore. Max returns to the ship with the recording 1900 made long ago and plays it, hoping to lure him out. Max and 1900 finally meet again and 1900 is irremovable about sinking with the ship, being daunted by the immenseness of the world. He feels his fate is tied to the ship, and cannot bring himself to leave the only home he has ever known. As Max leaves the store, the shopkeeper gives him the trumpet back, without asking for money and saying "A good story is worth more than an old trumpet".