Кіріспе

Минималды байланыс – АҚШ азаматтық процессуалдық құқығында қолданылатын термин, ол бір штаттың соты үшін басқа штаттан келген жауапкерге қатысты жеке юрисдикцияны қолданудың қашан орынды екенін анықтауға арналған. АҚШ Жоғарғы Соты бірнеше іс бойынша шешім қабылдады, олардың нәтижесінде, егер жауапкердің сот отырған штатпен байланыстары осы жауапкердің «сол штаттың сотына шақырылуын орынды күтуіне» мүмкіндік берсе, соттың юрисдикцияны қолдануы әділетсіз екендігі қағидасы орнатылды және нақтыланды. Бұл юрисдикция «әділдік пен маңызды құқықтық нормаларға қайшы келмеуі» керек. Штаттан тыс жауапкердің форум штатымен минималды байланысы болуы мүмкін, егер ол: 1) штатпен тікелей байланыста болса; 2) штаттың тұрғынымен шарт жасаса; 3) өнімдерін сауда ағынына жіберсе, олар форум штатына жетсе; 4) форум штатының тұрғындарына қызмет көрсетуге тырысса; 5) Кальдер әсері тестісінің талаптарын орындаса; немесе 6) форум штатында пассивті емес веб-сайты болса.

Келісім және бас тарту

Ең төменгі байланыстар қажеттілігі жеке сот құзыретінің (соттың белгілі бір тарапқа қатысты талапты қарау өкілеттігі) мәселесі болып табылады, емес, іс бойынша сот құзыретінің (соттың осы сияқты талапты вообще қарау өкілеттігі). Сондықтан, тарап соттың істі қарау құқығына наразылық білдіру құқығынан айқын немесе жасырын түрде бас тартуы мүмкін. Ең төменгі байланыстар тарап форумды таңдау туралы шартты қол қойып, белгілі бір форумда дау қозғауға келіссе, келісім арқылы орнатылуы мүмкін. Азаматтық іс жүргізудің федералдық ережелеріне сәйкес, сот құзыретіне қарсылық білдіргісі келетін тарап, ең алдымен мәселеге келісетінін және мемлекет және/немесе ел жүргізген барлық заңдарға/ережелерге бағынатынын куәландыратын шартқа қол қоюы керек, әйтпесе мұндай қарсылықты көтеру мүмкіндігінен айырылады. Бұдан әрі, сот тараптан оның байланыстары соттың құзыреттілігіне жететін деңгейге жетпейтінін растау үшін дәлелдер ұсынуын сұрауы мүмкін. Жоғарғы Сот, егер тарап мұндай сұранысты орындаудан бас тартса, сот оның құзыретке қарсылық білдіру құқығынан бас тартқан деп есептеуі мүмкін деп шешті.

Құзыреттілік негізіндегі қызмет

Бір партияның мемлекет ішіндегі қызметі, сол мемлекеттің осы партияға қатысты юрисдикция құруға негіз болуы мүмкін. Жоғарғы Сот мемлекеттің, партияның мемлекет ұсынатын мүмкіндіктер мен қорғаудан "мақсатты түрде пайдалануы" негізінде юрисдикцияны қолдануы заңды деп шешті.

Жалпы және ерекше юрисдикция

Жеке сот төрелігін қолдану үшін тараптың болуы тиіс қажетті байланыстар, осы тарапқа қарсы қойылған талап пен байланыстар арасындағы қатынасқа байланысты өзгеруі мүмкін. Жалпы сот төрелігі, егер белгілі бір штаттың соты талаптың мәніне қарамастан, сол штаттың жауапкеріне қатысты сот төрелігіне ие болғанда туындайды; бірақ егер штаттың жауапкерге қатысты сот төрелігіне ие болу себебі жауапкердің сол штаттағы қызметі осы талапты тудырған болса, онда бұл ерекше сот төрелігі болып табылады. Мысалы, Флоридадағы апельсин өсіруші Алабамадағы сатып алушыға апельсин жеткізу туралы уәдесін бұзса, Алабама соттарының ерекше сот төрелігін бекіту үшін осы келісімнің бұзылуы жеткілікті болады, тіпті Флоридадағы өсірушінің Алабамамен басқа байланысы болмаса да, тіпті ол онда ешқашан болмаған болса да. Бір мемлекетке бірдеңе жеткізу туралы уәде берілген жалғыз байланыс, осы уәденің бұзылуынан туындаған даулар бойынша мемлекеттің сот төрелігіне ие болуы үшін жеткілікті. (Тек келісімшарттың болуы ерекше сот төрелігін белгілеу үшін жеткіліксіз – Burger King Corp. v. Rudzewicz ісінде басқа да жағдайлар болуы керек, мысалы, кейіннен жеткізілімдер жасалған болса.) Екінші жағынан, егер адам Флорида апельсин өсірушісін Алабамада осы келісімшарттан басқа мәселе бойынша сотқа тартса, сот жалпы сот төрелігін жүзеге асыруға болатынын анықтауы керек. Helicopteros Nacionales de Colombia v. Hall ісінде Перуде төрт американдық азаматтың қаза болуына себеп болған тікұшақ апаты болды. Жоғарғы Сот Техас штатының тікұшақтарды сатып алу туралы келіссөздер жүргізген және Техаста ұшқыштарын оқытқан жауапкер компанияға қатысты жалпы жеке сот төрелігін қолдана алмайтынын анықтады, өйткені оның осы форумдағы қызметі үздіксіз және жүйелі сипатқа ие емес еді. АҚШ Жоғарғы Соты бүгінгі күнге дейін тек бір жағдайда ғана жалпы сот төрелігін тапты, ол Perkins v. Benguet Mining Co. ісі, бірақ ол төменгі деңгейде жиі кездеседі.

Қатысу

Мемлекетте физикалық түрде болған кезде сотқа шақыруды (сот процесінің ресми хабарламасын) алған тарап сол мемлекетте жеке сот юрисдикциясына тиісінше жатады. Бұл ереженің негіздемесі белгісіз. Burnham v. Superior Court of California ісінде Сот бұл ереженің әлі де қолданыста екендігіне бірауыздан келісті, бірақ оның себептерін анықтауда екіге бөлінді. Әділет судьясы Скалия төрт судья үшін бұл ереже ұзақ жылдар бойы қалыптасқан дәстүрді жалғастырғандықтан ғана қолданылуы керек деп жазды. Әділет судьясы Бреннан төрт судья үшін бұл ереже тарап сол кезде мемлекетте болудың мүмкіндіктерін пайдаланғандықтан қолданылуы керек деп жазды, сондай-ақ бұл ереже қазіргі заманғы стандарттар бойынша әділ, себебі ол жақсы белгілі, демек, мемлекетте физикалық түрде болған жағдайда сотқа тартылу мүмкіндігі туралы айыпталушыларды ескертеді. Әділет судьясы Стивенстің тоғызыншы дауысы юрисдикцияның дұрыс екендігіне келісті, бірақ Скалияның немесе Бреннанның тестілерін қолдамады.

Коммерциялық қызмет

Өнімдерді "сауда ағынына" жай ғана жіберу, өнімдер соңында қалған штаттармен ең төменгі байланыс орнату үшін жеткіліксіз. Сотталушы форум штатында өнімді сатуға күш салуы керек немесе осы штаттың ресурстарын мақсатты түрде пайдалануы тиіс. Бірақ, Жоғарғы Соттың тоғыз судьясының тек төртеуі ғана сотталушыдан өнімдерін "сауда ағынына" жіберуден гөрі қосымша шаралар жасауын талап ететін пікірге қосылғандықтан, кейбір төменгі сатыдағы соттар осылай жасау сотқа жеке юрисдикцияны жүзеге асыруға жеткілікті деп шешім қабылдай береді. Құрметке нұқсан келтіру қылмысынан туындаған талаптар басқа стандарт бойынша қарастырылады.

Мүліктік құқықтың негіздері

Жоғарғы Сот бір штаттың ішіндегі мүліктік меншік фактісінің ғана сотқа, осы мүлікке қатысы жоқ істерді қарау үшін минималды байланыс құруға жеткіліксіз екенін анықтады. Дегенмен, мүліктік меншік туралы немесе осы мүлікте келтірілген зиян туралы талаптарды қарау үшін, осы географиялық аумақта юрисдикциясы бар сот үшін мүліктік меншік өзі жеткілікті байланыс құралы болып табылады. Мұндай жағдайда соттың жүзеге асыратын юрисдикциясы in personam юрисдикциясының орнына in rem юрисдикциясы (яғни, нәрсеге қатысты юрисдикция) деп аталады. АҚШ Конгресі интернет домендік атауларды осындай юрисдикция мақсатында мүлік деп жариялайтын заң қабылдады. Сондықтан, веб-парақша тауар таңбасын бұзған жағдайда, тауар таңбасының иесі веб-парақшаны көруге болатын кез келген юрисдикцияда сотқа шағымдануы мүмкін, бірақ тек веб-парақшаның меншік құқығын тауар таңбасының иесіне беру үшін.