Кіріспе
Карл Отто Апель (1922–2017) – неміс философы және Франкфурт-на-Майн университетінің зейнеткер профессор. Ол тіл философиясы саласында маманданған және осылайша коммуникация теориясының маманы саналған. Ол ерекше философиялық тәсілді жасады, оны «трансценденталдық прагматика» деп атады.
Karl Otto Apel (; 15 March 1922 – 15 May 2017) was a German philosopher and Professor Emeritus at the University of Frankfurt am Main. He specialized on the philosophy of language and was thus considered a communication theorist. He developed a distinctive philosophical approach which he called "transcendental pragmatics."
Өмір
Апель Веймар Республикасының саяси дағдарыс кезеңінде өсті. 1940 жылы ол бүкіл түлектерімен бірге соғысқа ерікті болып жазылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Апель 1945 жылдан 1950 жылға дейін Бонн университетінде оқыды, алдымен тарих және идеялар тарихын, содан кейін Эрих Ротхакердің студенті ретінде философияға беделді болды. 1950 жылы ол Мартин Хайдеггер туралы диссертация қорғап, Бонн университетінде доктор ғылымын алды.
Академиялық лауазымдар
Апель 1961 жылы Майнц университетінде оқытушы болып тағайындалды. 1962 жылдан 1969 жылға дейін Киль университетінде, 1969 жылдан 1972 жылға дейін Саарбрюкен университетінде және 1972 жылдан 1990 жылға дейін Франкфурт-на-Майне университетінде философия профессоры қызметін атқарды. 1990 жылы ол зейнеткерлікке шықты. Ол әлемнің көптеген университеттерінде арнайы шақырылған және қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1989 жылы Academia Europaea мүшесі, ал 1993 жылы Academia Scientiarum et Artium Europaea толық мүшесі болып сайланды. 2001 жылы Германия Федеративтік Республикасының Еңбегіне сіңірген қызметі үшін орденімен марапатталды.
Философиялық еңбектері
Апель этика, тіл философиясы және гуманитарлық ғылымдар саласында жұмыс істеді. Ол осы салаларда көп жазды, көбінесе неміс тілінде жариялап отырды. Апельдің еңбектері аналитикалық және континенттік философиялық дәстүрлерді, әсіресе прагматизм мен Франкфурт мектебінің сындық теориясын біріктіреді. Ол трансценденттік прагматика (Transzendentalpragmatik) деп аталатын ерекше философиялық көзқарас дамытты. "Түсіну және түсіндіру: Трансценденттік прагматикалық перспектива" еңбегінде Апель түсіну (Verstehen) мен түсіндіру (Erklärung) арасындағы айырмашылықты қайта қарастырды, бұл айырмашылық Вильгельм Дилтейдің герменевтикасы мен Макс Вебердің интерпретативтік социологиясында туындаған болатын. Ол бұл мәселені Пирс шабыттандырған тілдің трансценденттік прагматикалық талқылауы негізінде қарастырды. "Тіршілік әлемі" туралы бұл тұжырым Апель мен Юрген Хабермас бірлесіп жасаған коммуникативтік іс-қимыл және дискурстық этика теориясының құрамдас бөлігіне айналды. Стратегиялық рационалдылық, коммуникативтік рационалдылыққа мұқтаж екенін мәлімдейді, ал коммуникативтік рационалдылық бірнеше жағынан негізгі болып саналады. Апель Хабермастың коммуникативтік іс-қимыл теориясына симпатиямен қарағанмен, оның тәсілінің кейбір аспектілерін сынға алды. Апель коммуникация теориясы коммуникацияның трансценденттік прагматикалық шарттарына негізделуі керек деп ұсынды. Апельдің идеяларынан бастау алған Хабермас эмпирикалық әлеуметтік зерттеуге жақынрақ "әлсіз трансцендентализмге" қарай бет бұрды. Апель сонымен қатар Чарльз Сандерс Пирс туралы еңбектер жазды және C. S. Peirce қоғамының экс-президенті болды. Соқталған рационализм деп аталатын нәрсенің алғашқы неміс тілінде сөйлейтін қарсыласы Апель Карл Поппердің философиясына сын жариялады: "Философияның трансформациясы" (1973) еңбегінде Апель Попперді, басқа нәрселермен қатар, прагматикалық қайшылыққа кінәлі деп айыптады. 1970 жылдардан 1990 жылдарға дейін Апель Еуропа, Америка және Азиядағы басқа философтарға ықпал етті. Апель 2017 жылдың 15 мамырында 95 жасында дүние салды.