Америкалық пастор Дж. Франк Норрис өмірі мен қызметі

Кіріспе

Американдық пастор Джон Франклин Норрис, көбінесе J. Frank Norris (18 қыркүйек 1877 – 20 тамыз 1952) деп танылатын, баптист дини қызметкері және даулы христиан фундаменталисі болған.

Өмірбаян

Дж. Фрэнк Норрис Шығыс Алабама штатының Таллапоса округінің Дадевилл қаласында дүниеге келді, бірақ отбасы көп ұзамай Арканзасқа көшіп, кейін Орталық Алабама штатының Шелби округінің Колумбияна қаласына оралды. 1880-ші жылдардың соңында Норристер Хилл округінің Хаббард маңындағы жерді сатып алды, Техас штатындағы Уэйкодан солтүстікке қарай отыз шақырымдай жерде, олар егіншілікпен айналысты. Джеймс Уорнер Норрис алкогольге тәуелді болған, ал Фрэнк Норрис бірде әкесі оны ішімдік бөтелкелерін құрғатқаннан кейін қатты ұрып-соққанын айтты. 1891 жылы екеуін де Уорнер Норристің танысы атып өлтірді, ал Фрэнк үш жыл бойы толыққанды қалпына келмегенін мәлімдеді. Норрис 1890-шы жылдардың басында баптисттік жаңғыру кездесуінде дінін қабылдады, ал 1897 жылы ол Техас штатының Хилл округіне қарасты Маунт-Калм қаласындағы Маунт-Антиохия баптист шіркеуінің пасторы болды. Келесі жылы ол Вакодағы баптисттермен байланысты Бейлор университетіне оқуға түсті, онда 1898 жылдан 1903 жылға дейін білім алды. Кейін ол Луисвиллдегі (Кентукки штаты) Оңтүстік баптист теологиялық семинариясынан теология магистрі дәрежесін алды. 1905 жылы Норрис Техасқа Даластағы МакКинни даңғылы баптист шіркеуінің пасторы ретінде оралды. Ол 1907 жылы баптисттік «Стандарт» газетінің редакторы болу үшін осы қызметтен кетті. Норрис Техас баптистерінің газет соғысын тоқтатумен, Оңтүстік-Батыс баптист теологиялық семинариясын Вакодан Форт-Уортқа көшірумен және штаттық заң шығарушы органды жарыс трассасындағы құмар ойындарды жоюға көндірумен есімдері тарихқа енді. 1909 жылы Норрис «Баптисттік Стандарт» газетіндегі үлесін сатып, Форт-Уорт қаласындағы Бірінші баптист шіркеуінің пасторы болды, ол өмірден өткенше қырық төрт жыл қызмет етті. 1912 жылы Норрис шіркеу ғимаратын жойған және үйіне ауыр зақым келтірген өрттерге қатысты өртеп жіберу және жалған куәлік беру айыптарынан ақталды. 1929 жылы екінші өрт ғимаратты толығымен қиратты, ал қайта құру Ұлы депрессия басталғанда қолға алынды. Норрис сонымен қатар KFQB, KTAT және кейін KSAT радиостанцияларының пасторы болды (KTSA және KSAT TV-мен шатастырмау керек, екеуі де Сан-Антониода), онда ол 1920 жылдары АҚШ-та алғашқы тұрақты радио эфирін бастады. Норристің мансабының шыңы 1920 жылдары болды, ол Техастағы фундаменталистік қозғалыстың жетекшісі болды. Ол Бейлор университетінде «тозақтың тууы, Киелі кітапты жою, Мәсіхтің құдайлығын жоққа шығару, эволюция деп аталатын неміс рационализмі» ілімдеріне шабуыл жасады. Бейлорға және конфессиялық басшыларға шабуыл жасағаны үшін Норрис пен оның шіркеуіне 1922 және 1923 жылдары Техас баптистерінің жалпы конвенциясының жылдық мәжілісіне қатысуға рұхсат берілмеді. 1926 жылы «Ром және римдіктер» атты уағыздар сериясында Норрис Форт-Уэрт қаласының мэрі Х. К. Мичемді сынады, оны римдік католиктерге қаржыны бұрмалап жұмсады деп айыптады. Сол жылы Норрис шіркеу кеңсесінде Мичемнің досы Декстер Эллиотт Чиппсті өлтірді. Норрис Чиппс өміріне қауіп төндіргенін мәлімдеді, ал Норриске кісі өлтіргені үшін сотталғанда, өзін-өзі қорғау негізінде ақталды. 1928 жылы Норрис демократ Аль Смиттің президенттік сайлауына қарсы науқан жүргізді және кафедрадан, радиостанциясынан және апталық газетінен католиктерге қарсы көзқарастарын білдірді. Герберт С. Гувер, республикашылдардың кандидаты, сайлауда жеңіске жетіп, Техасты да жеңіп алды, бұл партияның Техас штатындағы жалпы сайлауда жеңіске жеткен алғашқы өкілі болды. 1935 жылы Норрис екінші шіркеудің пасторы болды, бұл Мичиган штатының Детройт қаласындағы Темпл баптист шіркеуі еді. 1946 жылы екі қауымның мүшелерінің саны 26000-нан асты. Он алты жыл бойы Норрис екі шіркеудің арасында пойызбен және ұшақпен сапарлады. Норрис 1924 жылы Америка баптист қауымдастығын құрған Бен М. Богардпен сенім және түсіндіру мәселелерінде көбінесе келіскен болар еді, бірақ екеуі жиі келіспейтін. Богард Норристің бекершілікке бой ұсынуға бейім екенін және оның қызметтегі табыстарын асыра бағалағанын айтты. Ол Норристі сенім негіздерін уағыздаудан бас тартты деп айыптаса да, екеуі уақыт өте келе сыйластықпен қарым-қатынас орнатты. Богард: «Аспанға барсам, Фрэнк Норристі табамын деп үміттенемін, оның бойындағы зұлымдыққа қарамастан». 1941 жылы Норрис басқа баптист пасторына, Р. Е. Уайтқа, Норрис Детройттегі «Фундаменталист» газетінде Уайт туралы айтқан сөздері үшін 25 000 доллар жала жабуға қатысты сот шешімі шығарды. Норрис Техас Жоғарғы Сотына барлық шағымдарды жіберді. Сот ісі туралы жарияланым Норристің фундаменталистерге деген ықпалын әлсіретті. 1947 жылдың қыркүйек айында Еуропаға сапармен кеткен кезде Норрис Рим папасы XII Пиймен кездесіп, оны «Еуропадағы коммунизмге қарсы соңғы Гибралтар» деп мәлімдеді. Содан кейін Норрис коммунизм католицизмнен гөрі қауіпті деген тұжырымға келді, ал оның бұрынғы одақтастарының кейбіреулері, мысалы, Торонто уағызшысы Т. Т. Шилдс, оны «ақымақтық» үшін сынады. 1930-шы жылдардың соңында Норрис тәуелсіз, мыңжылдық баптист шіркеулерін «Мыңжылдық миссионерлік баптист қауымдастығы» (кейін Әлемдік баптист қауымдастығы) ұйымдастырды, Оңтүстік баптист конвенциясының ішіндегі социалистік, либералдық және «модернистік» тенденциялармен күресу үшін. Норристің тобы «Фундаменталистік баптист білім беру институтын» құрды, қазіргі уақытта Арлингтон баптист университеті деп белгілі. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, оның Форт-Уорт семинариясының түлегі Джон Бирч қытай коммунистерімен өлтірілгеннен кейін, Норрис АҚШ-тағы коммунистік ықпалға қарсы шабуылын жаңартты. Норристің мыңжылдық көзқарастары оны президент Гарри Труманды жаңа Израиль мемлекетін тануға және қолдау көрсетуге шақыруға итерді. Норрис «Ізгі шамшырақ» атты діни газет шығарды, оның бірінші бетінде Норрис бір қолында Киелі кітапты, екінші қолында шамшырақты ұстаған суреті бейнеленген, ал Шайтан төменгі сол жақ бұрышта қорқынышпен суреттелген. Норрис 1952 жылы Флорида штатының Джексонвилл қаласындағы жастар лагерінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның орнына Форт-Уорт қаласындағы Бірінші баптист шіркеуіне Гомер Ритчи келді, ол шіркеуді отыз жыл бойы басқарды.

J. Frank Norris was born in Dadeville in Tallapoosa County in eastern Alabama, but the family shortly moved to Arkansas and then back to Columbiana in Shelby County in central Alabama. In the late 1880s, the Norrises purchased land near Hubbard in Hill County, Texas, about thirty miles north of Waco, where they farmed. James Warner Norris was an alcoholic, and Frank Norris claimed that his father once beat him severely after he had emptied his liquor bottles. In 1891, both were shot by an acquaintance of Warner Norris, and Frank said he did not fully recuperate for three years. Norris was converted at a Baptist revival meeting in the early 1890s, and in 1897, he became pastor of Mount Antioch Baptist Church in Mount Calm in Hill County, Texas. The following year he enrolled in Baptist affiliated Baylor University in Waco, which he attended from 1898 to 1903. He then earned a Master of Theology degree from the Southern Baptist Theological Seminary in Louisville, Kentucky. In 1905, Norris returned to Texas as the pastor of the McKinney Avenue Baptist Church in Dallas. He resigned that post in 1907 to become editor of the Baptist Standard. Norris is credited with ending the Texas Baptist newspaper war, with moving Southwestern Baptist Theological Seminary from Waco to Fort Worth, and with persuading the state legislature to abolish racetrack gambling. In 1909, Norris sold his interest in the Baptist Standard and accepted the pastorate of the First Baptist Church in Fort Worth, where he served for forty four years until his death. In 1912, Norris was acquitted of arson and perjury charges related to fires that respectively destroyed his church auditorium and severely damaged his home. A second fire razed the structure in 1929, and rebuilding began at the advent of the Great Depression. Norris was also the radio pastor of, variously, KFQB, KTAT and then KSAT (not to be confused with KTSA and KSAT TV, both in San Antonio), where he started the first regular radio ministry in the United States in the 1920s. The height of Norris' career came in the 1920s, when he became the leader of the fundamentalist movement in Texas by attacking the teaching of "that hell born, Bible destroying, deity of Christ denying, German rationalism known as evolution" at Baylor University. Because of his attacks on Baylor and denominational leaders, Norris and his church were denied seats at the annual meetings of the Baptist General Convention of Texas in 1922 and 1923. In his 1926 sermon series "Rum and Romanism," Norris attacked Mayor H. C. Meacham of Fort Worth, whom he accused of misappropriating funds for Roman Catholic causes. That same year, Norris killed lumberman Dexter Elliott Chipps, a friend of Meacham, in Norris's church office. Norris claimed Chipps had threatened his life, and when Norris was tried for murder, he was acquitted on grounds of self defense. During 1928, Norris campaigned against the election of the Democrat Al Smith to the presidency and voiced anti Catholic views from the pulpit, his radio station, and his weekly newspaper. Herbert C. Hoover, the Republican nominee, won the election and carried Texas as well, the first member of that party ever to prevail in a Texas general election. In 1935, Norris accepted the pastorate of a second church, Temple Baptist Church in Detroit, Michigan. By 1946, the combined membership of the two congregations was more than 26,000. For sixteen years, Norris commuted by train and plane between the two churches. Though Norris would presumably have mostly agreed on matters of faith and interpretation with Ben M. Bogard, who in 1924 founded the American Baptist Association, the two were often at odds. Bogard claimed that Norris was vain and prone to exaggerate Norris' ministerial success. Though he accused Norris of failing to preach the fundamentals of the faith, the two in time developed a begrudging friendship. Bogard said, "When I get to heaven I expect to find Frank Norris there in spite of that wicked streak that runs through him." In 1941, Norris faced a $25,000 libel judgment payable to another Baptist minister, R. E. White, because of remarks about White in Norris' Detroit denominational paper, The Fundamentalist. Norris exhausted all appeals to the Texas Supreme Court. The publicity about the suit weakened Norris' hold over his fellow fundamentalists. In September 1947, while on a tour of Europe, Norris secured an audience with Pope Pius XII and declared that the pope was "the last Gibraltar in Europe against Communism." Thereafter, Norris took the position that communism was more dangerous than Catholicism, and some of Norris's erstwhile allies, such as Toronto evangelist T. T. Shields, criticized him for "folly." In the late 1930s, Norris organized a group of independent, premillennial Baptist churches into the Premillennial Missionary Baptist Fellowship (later the World Baptist Fellowship), in an attempt to combat what he believed were socialist, liberal, and "modernist" tendencies within the Southern Baptist Convention. Norris's group established the Fundamentalist Baptist Bible Institute, now known as Arlington Baptist University. After World War II, when John Birch, a graduate of his seminary in Fort Worth, was killed by the Chinese communists, Norris renewed his attack on communist influences in the United States. Norris's premillennial views led him to urge President Harry Truman to recognize and support the new state of Israel. Norris published a religious newspaper, The Searchlight, the front page of which had a picture of Norris grasping a Bible in one hand and a searchlight in the other while Satan cowered in the opposite lower corner. Norris died of a heart attack while attending a youth camp at Jacksonville, Florida, in 1952. He was succeeded at the First Baptist Church of Fort Worth by Homer Ritchie, who pastored the church for thirty years.